Examkin

Soru

Zorluk: OrtaÜnlü Değişimi

I. Yıllar sonra eski mahallesine döndüğünde her şeyin değiştiğini buruk bir tebessümle fark etti.
II. Sokaktaki çocukların neşeli sesleri, ona geçmişteki güzel günleri hatırlatıyordu.
III. Bu ıssız sokakta yürürken ansızın karşısına çıkan eski bir dost, heyecanlanmasına yol açtı.
IV. O, bunca yıllık ayrılığa rağmen bana karşı beslediği samimi duyguları hiç yitirmemişti.
V. Birlikte oturduğumuz o küçük çay bahçesinde, geçmişin tatlı anılarını saatlerce tazeledik.

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde ünlü değişimi (kökte ünlü değişimi) vardır?

  1. A
    I
  2. B
    II
  3. C
    III
  4. IVCevap
  5. E
    V

Cevap

Dördüncü cümlede yer alan 'bana' sözcüğünde ünlü değişimi (kökte ünlü değişimi) görülmektedir.
Dördüncü cümlede geçen 'bana' sözcüğü, kökü 'ben' olan şahıs zamirine yönelme durum eki getirildiğinde kökteki ince 'e' ünlüsünün kalın 'a' ünlüsüne dönüşmesiyle oluşmuştur. Bu ses olayı Türkçede ünlü değişimi (kökte ünlü değişimi) olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen cümlelerdeki sözcükler tek tek incelenerek ses olayları tespit edilir.
Dördüncü cümlede 'bana' sözcüğü dikkat çeker.
Ünlü değişimi, Türkçede yalnızca 'ben' ve 'sen' zamirlerine yönelme durum eki (-e / -a) getirildiğinde kökteki ünlünün değişmesiyle (ben-e -> bana, sen-e -> sana) meydana gelen sınırlı bir ses olayıdır.
2
'Bana' sözcüğünün kök ve ek tahlili yapılır.
Sözcüğün kökü 'ben' zamiridir. Üzerine gelen yönelme durum eki '-e' etkisiyle kökteki ince 'e' ünlüsü kalın 'a' ünlüsüne dönüşmüştür.
Kökte meydana gelen bu ses değişimi, Türkçedeki ünlü değişimi kuralını doğrulamaktadır.

Anahtar Kavram

Türkçede ünlü değişimi (kökte ünlü değişimi), sadece birinci tekil kişi zamiri 'ben' ve ikinci tekil kişi zamiri 'sen' sözcüklerine yönelme durum eki (-e) getirildiğinde bu sözcüklerin köklerindeki ünlülerin kalınlaşarak sırasıyla 'bana' ve 'sana' şeklini alması olayıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Ünlü Değişimi

Bu konudan daha fazla soru