Examkin

Soru

Zorluk: OrtaÖgeleri Bulurken Söz Öbeklerinin Bölünmezliği

A��ağıdaki cümleleri, ögeleri bulurken söz öbeklerinin bölünmezliği kuralını dikkate alarak doğru öge dizilişleriyle eşleştiriniz.

  • Karadeniz'in hırçın dalgalarıyla boğuşan bu küçük tekne, balıkçıların tek geçim kaynağıydı.Özne - Yüklem
  • Kütüphanenin loş köşesinde oturan genç araştırmacı, eski el yazması eseri titizlikle inceliyordu.Özne - Belirtili Nesne - Zarf Tümleci - Yüklem
  • Sonbaharın gelişiyle sararan yapraklar, rüzgârın etkisiyle bahçenin dört bir yanına savruluyordu.Özne - Zarf Tümleci - Dolaylı Tümleç - Yüklem
  • Yıllardır beklenen o büyük projenin hayata geçirilmesi, tüm ülkeyi heyecanlandırdı.Özne - Belirtili Nesne - Yüklem

Cevap

Cümlelerin doğru öge dizilişleri sırasıyla şöyledir: Karadeniz'in hırçın dalgalarıyla başlayan cümle 'Özne - Yüklem', Kütüphanenin loş köşesinde oturan ifadesiyle başlayan cümle 'Özne - Belirtili Nesne - Zarf Tümleci - Yüklem', Sonbaharın gelişiyle başlayan cümle 'Özne - Zarf Tümleci - Dolaylı Tümleç - Yüklem', Yıllardır beklenen diye başlayan cümle ise 'Özne - Belirtili Nesne - Yüklem' şablonuyla eşleşmelidir.
Cümlelerin her birinde yer alan söz öbekleri (sıfat-fiil grupları, isim tamlamaları, edat grupları) doğru biçimde tespit edildiğinde ve bölünmediğinde doğru öge şablonlarıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki söz öbeklerini saptamak ve ögeleri belirlemek.
'Karadeniz'in hırçın dalgalarıyla boğuşan bu küçük tekne' bir sıfat-fiil grubudur (Özne). 'balıkçıların tek geçim kaynağıydı' ise bir zincirleme ad tamlamasıdır (Yüklem).
Söz öbekleri ve tamlamalar bölünemeyeceği için cümle sadece özne ve yüklemden oluşur.
2
İkinci cümledeki söz öbeklerini saptamak ve ögeleri belirlemek.
'Kütüphanenin loş köşesinde oturan genç araştırmacı' özne; 'eski el yazması eseri' belirtili nesne; 'titizlikle' zarf tümleci ve 'inceliyordu' yüklemdir.
Fiilimsi grupları ve sıfat tamlamaları bölünmeden tek birer öge olarak alınmalıdır.
3
Üçüncü cümledeki söz öbeklerini saptamak ve ögeleri belirlemek.
'Sonbaharın gelişiyle sararan yapraklar' özne; 'rüzgârın etkisiyle' zarf tümleci; 'bahçenin dört bir yanına' dolaylı tümleç ve 'savruluyordu' yüklemdir.
Sıfat-fiil grubu, edat grubu ve isim tamlaması bütünlüklerini koruyarak ilgili ögeleri oluşturur.
4
Dördüncü cümledeki söz öbeklerini saptamak ve ögeleri belirlemek.
'Yıllardır beklenen o büyük projenin hayata geçirilmesi' özne; 'tüm ülkeyi' belirtili nesne ve 'heyecanlandırdı' yüklemdir.
İsim-fiil grubu ve sıfat tamlaması kendi içinde bölünmeyerek sırasıyla özne ve belirtili nesne ögelerini oluşturmuştur.

Anahtar Kavram

Cümlenin ögeleri bulunurken tamlamalar (isim ve sıfat tamlamaları), fiilimsi grupları, edat grupları, ikilemeler ve birleşik fiiller/deyimler gibi söz öbekleri asla bölünmez; bir bütün olarak tek bir öge kabul edilir.
Bu soruyu puanla

Konular

Ögeleri Bulurken Söz Öbeklerinin Bölünmezliği

Bu konudan daha fazla soru