Examkin

Soru

Zorluk: ZorFiiller (Eylemler)

I. Şair, çocukluğunun geçtiği o dar sokakları özlemle anıyor her fırsatta.
II. Son kitabında, insan ruhunun derinliklerine inmeyi amaçlıyordu.
III. Yıllardır biriktirdiği anılarını bu eski kutuda saklamıştı.
IV. Konunun detaylarını onunla enine boyuna konuşabilmekti tek arzusu.
V. Sabaha karşı başlayan kar yağışı, tüm şehri beyaza boyuyordu yavaşça.

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    I. cümlede, yüklem görevindeki eylemde ünlü daralması gerçekleşmiştir.
  2. II. cümlede, yüklem olan eylem şimdiki zamanın hikayesiyle çekimlenmiştir.Cevap
  3. C
    III. cümle, yüklemi çekimli bir fiil olduğu için sıralı bir cümledir.
  4. D
    IV. cümlede, yüklem ek-fiil almış ��ekimli bir eylemdir.
  5. E
    V. cümlede, yüklem olan eylemin kökü sesteş kök özelliğine sahiptir.

Cevap

II. cümlede, yüklem olan eylem şimdiki zamanın hikayesiyle çekimlenmiştir.
Doğru olan seçenekte ifade edildiği üzere, ikinci cümledeki 'amaçlıyordu' eylemi şimdiki zaman eki '-yor' ve ek-fiilin hikayesi olan '-du' ekini alarak şimdiki zamanın hikayesi biçiminde çekimlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki yüklemi inceleme ve ünlü daralması kontrolü yapma
I. cümlenin yüklemi 'anıyor' sözcüğüdür. 'Anmak' fiiline '-yor' eki gelmiştir. Araya giren 'ı' sesi daralma değil yardımcı sestir. Dolayısıyla A seçeneğindeki ifade yanlıştır.
Daralma olabilmesi için fiilin 'a' veya 'e' ünlüleriyle bitmesi gerekir.
2
İkinci cümledeki yüklemin kip ve zaman çekimini belirleme
II. cümlenin yüklemi 'amaçlıyordu' sözcüğüdür. 'Amaçla-' fiili '-yor' şimdiki zaman ve '-du' ek-fiil hikaye eklerini almıştır. Bu çekim şimdiki zamanın hikayesidir. Dolayısıyla B seçeneğindeki ifade doğrudur.
Fiil çekiminde kip eki ve ek-fiilin birleşimi birleşik zamanlı eylem oluşturur.
3
Üçüncü cümlenin yapısını ve yüklemini değerlendirme
III. cümlenin yüklemi 'saklamıştı' çekimli fiilidir. Ancak cümlede tek bir yüklem ve yan cümlecik (fiilimsi) bulunduğundan cümle yapısı bakımından birleşik bir cümledir, sıralı cümle değildir. Dolayısıyla C seçeneğindeki ifade yanlıştır.
Birden fazla yüklemi virgül veya noktalı virgülle ayrılmayan cümleler sıralı olamaz.
4
Dördüncü cümlenin yükleminin sözcük türünü inceleme
IV. cümlenin yüklemi 'konuşabilmekti' kelimesidir. Bu kelime '-mak/-mek' isim-fiil ekini almıştır. Fiilimsiler çekimli fiil değil, isim soylu sözcük sayılır. Dolayısıyla D seçeneğindeki ifade yanlıştır.
Ek-fiil alan fiilimsiler yüklem olsalar da eylem çekimine girmezler, ad soylu yüklem kurarlar.
5
Beşinci cümledeki yüklemin kök yapısını analiz etme
V. cümlenin yüklemi 'boyuyordu' fiilidir. Eylemin kökü olan 'boya' sözcüğü, isim (boya) ve fiil (boyamak) olarak anlam ilişkisi taşıdığı için kökteş (ortak) köktür, sesteş değildir. Dolayısıyla E seçeneğindeki ifade yanlıştır.
Sesteş köklerin yazılışları aynı, anlamları tamamen ilgisizdir; ortak köklerde ise isim ve fiil anlamları arasında bağ vardır.

Anahtar Kavram

Fiillerde çekim, yapı, ek-fiil ve kök türlerinin ayırt edilmesi
Bu soruyu puanla

Konular

Fiiller (Eylemler)

Bu konudan daha fazla soru