Soru

Zorluk: ZorÜnsüz Düşmesi

Aşağ��daki metinde parantez içinde kökleri ve ekleri belirtilen sözcüklerin, ünsüz düşmesi kuralına uygun biçimde türetilmiş hâllerini yazarak {{blank_1}}, {{blank_2}} ve {{blank_3}} ile gösterilen boşlukları doğru şekilde doldurunuz. Bu doğrultuda boş bırakılan yerlere sırasıyla hangi sözcükler getirilmelidir?

Cevap:Edebiyat eleştirmeninin, genç şairlerin eserlerini hiçbir zaman 【küçümsediği】 (küçük-ümse-diği) görülmemiştir. O, her eserde parlatılmayı bekleyen bir cevher arar. Şehrin tarihi dokusunu koruyan o eski 【kaldırım】 (kalk-dır-ım) taşlarında yürürken sonbaharın gelişiyle iyice 【seyrelen】 (seyrek-el-en) yaprakların hüznünü hissederdi.

Cevap

Boş bırakılan yerlere sırasıyla 'küçümsediği', 'kaldırım' ve 'seyrelen' sözcükleri getirilmelidir.
Boş bırakılan yerlerde sırasıyla 'küçümsediği' (küçük-ümse-), 'kaldırım' (kalk-dır-ım) ve 'seyrelen' (seyrek-el-en) sözcükleri yer almalıdır. Bu sözcüklerin tamamında yapım eki alırken 'k' ünsüzünün düştüğü görülmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci boşluktaki parantez içi ifadenin (küçük-ümse-diği) ek-kök analizinin yapılması
küçük-ümse-diği -> küçümsediği
'küçük' isim köküne '-ümse-' yapım eki getirildiğinde kelime sonundaki 'k' ünsüzü düşer.
2
İkinci boşluktaki parantez içi ifadenin (kalk-dır-ım) ek-kök analizinin yapılması
kalk-dır-ım -> kaldırım
'kalk-' fiil köküne fiilden fiil yapım eki olan '-dır-' getirildiğinde kök sonundaki 'k' ünsüzü düşer.
3
Üçüncü boşluktaki parantez içi ifadenin (seyrek-el-en) ek-kök analizinin yapılması
seyrek-el-en -> seyrelen
'seyrek' isim köküne isimden fiil yapım eki olan '-el-' getirildiğinde kök sonundaki 'k' ünsüzü düşer.

Anahtar Kavram

Türkçede sonu 'k' ünsüzüyle biten bazı sözcükler, yapım eki (özellikle '-el-', '-se-', '-dir-' vb.) aldıklarında kök sonundaki 'k' ünsüzü düşer. Bu ses olayına ünsüz düşmesi denir.
Bu soruyu puanla