Examkin

Soru

Zorluk: OrtaÜnlü Düşmesi

Türkçede türetilirken (yapım eki alırken), çekim eki alırken veya iki sözcük birleşirken ünlü düşmesi meydana gelebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesine uğramış sözcük, bu ses olayının oluşumu (meydana geliş yolu) bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    Usta sanatçı, çocukluğunun geçtiği o dar sokakları tasarlarken geçmişe özlem duyuyordu.
  2. Geçmişin tatlı hatıraları, yorgun düşen zihnini bir an olsun dinlendiriyordu.Cevap
  3. C
    Bahçesinde beslediği rengârenk güller bu mevsimde nihayet tomurcuklanmıştı.
  4. D
    Yazarın son romanındaki yalnızlık teması, okuyucunun iç dünyasında derin izler bırakıyordu.
  5. E
    Masa tenisi turnuvasında rakibini alt etmek için haftalardır durmaksızın oynuyor.

Cevap

Geçmişin tatlı hatıraları, yorgun düşen zihnini bir an olsun dinlendiriyordu.
Geçmişin tatlı hatıraları, yorgun düşen zihnini bir an olsun dinlendiriyordu. cümlesinde geçen 'zihnini' sözcüğünün kökü 'zihin'dir. Bu sözcük belirtme veya iyelik eki gibi bir çekim eki alırken ikinci hecesindeki dar ünlü düşmüştür. Diğer seçeneklerdeki sözcüklerde ise ünlü düşmesi yapım eki (türetilirken) alırken gerçekleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan ve ünlü düşmesine uğramış olan sözcükleri tespit etmek.
Cümlelerdeki 'tasarlarken', 'zihnini', 'beslediği', 'yalnızlık' ve 'oynuyor' sözc��klerinde ünlü düşmesi olduğu belirlenir.
Soruyu çözebilmek için öncelikle ses olayına uğramış hedef sözcüklerin bulunması gerekir.
2
Bu sözcüklerin köklerini ve aldıkları eklerin türlerini (yapım eki / çekim eki) incelemek.
'tasarı-la-r-ken' (türetilirken), 'besi-le-diğ-i' (türetilirken), 'yalın-ız-lık' (türetilirken), 'oyun-a-yor' (türetilirken) sözcüklerinin türetilirken; 'zihin-i-n-i' (çekim eki alırken) sözcüğünün ise çekim eki alırken ünlü kaybına uğradığı görülür.
Ünlü düşmesinin dil bilgisel oluşum yollarını ayırt etmek, farklı olan seçeneği bulmamızı sağlar.
3
Elde edilen veriler doğrultusunda diğerlerinden farklı yolla ünlü düşmesine uğramış sözcüğü barındıran cümleyi seçmek.
'zihnini' sözcüğünün çekim eki alırken ünlü kaybına uğraması nedeniyle bu cümlenin diğerlerinden farklı olduğu tespit edilir.
Dört seçenekte ünlü düşmesi türetilme esnasında gerçekleşirken, bir seçenekte çekim eki alımı sırasında gerçekleşmiştir.

Anahtar Kavram

Ünlü düşmesinin meydana geliş yolları (türetilirken ve çekim eki alırken ünlü düşmesi)
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Ünlü Düşmesi

Bu konudan daha fazla soru