Soru

Zorluk: Çok zorİslam'da Yerilen Kötü Davranışlar

Hucurât Suresi 12. ayetinde şöyle buyrulmaktadır:

"Ey iman edenler! Zannın çoğundan kaçının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır. Birbirinizin kusurlarını araştırmayın. Biriniz diğerinizi arkasından çekiştirmesin..."

İslam ahlak felsefesinde bu ayette zikredilen yerilen kötü davranışlar (suizan, tecessüs ve gıybet) arasındaki psikolojik ve toplumsal nedensellik ilişkisiyle ilgili;

I. Zihinsel düzeydeki olumsuz bir ön yargı olan suizan, bireyi eylemsel boyutta bir mahremiyet ihlali olan tecessüse yönlendiren temel motivasyon kaynağıdır.
II. Tecessüs yoluyla başkalarının gizli hallerini ve kusurlarını araştırmak, elde edilen eksik veya çarp��tılmış bilgilerin gıybet ve iftira gibi dilsel günahlara malzeme yapılmasına zemin hazırlar.
III. Ayetteki sıralama, ahlaki yozlaşmanın bireyin zihnindeki niyet ve düşünce sapmasıyla başlayıp eyleme döküldüğünü ve en nihayetinde toplumsal ilişkileri tahrip eden bir dilsel iletişime dönüştüğünü gösterir.

yargılarından hangileri doğrudur?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız III
  3. C
    I ve II
  4. D
    II ve III
  5. I, II ve IIICevap

Cevap

I, II ve III
I, II ve III öncüllerini içeren seçenek doğrudur. Çünkü Hucurât Suresi 12. ayetteki yasaklar rastgele sıralanmamıştır. Süreç, zihinsel düzeyde başlayan bir ön yargı ve kötü zan ile (suizan) tetiklenir; bu zan insanı başkalarının gizli hallerini araştırmaya (tecessüs) sevk eder; tecessüs ile elde edilen mahrem bilgiler ise dedikodu ve arkadan konuşma (gıybet) yoluyla toplumsal ilişkilere zarar veren sözel eylemlere dönüşür. Bu durum ahlaki bozulmanın zihinden topluma doğru yayılım şemasını tam olarak yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
Ayet meali üzerinde geçen ahlaki kavramları tanımlama
Zan (suizan), tecessüs (kusurları araştırma) ve gıybet (arkadan çekiştirme) kavramları tespit edilir.
Sorunun çözümü için öncelikle ayette geçen kavramların niteliğinin anlaşılması gerekir.
2
Kavramlar arasındaki nedensellik ve aşamalandırma ilişkisini inceleme
Zihindeki olumsuz düşüncenin (suizan) eyleme (tecessüs) dönüştüğü, bu eylemden elde edilen malzemenin ise sözel günahlara (gıybet) yol açtığı görülür.
Ayetteki sıranın tesadüfi olmayıp psikolojik ve sosyolojik bir gelişim sürecini takip ettiğini belirlemek için bu adım gereklidir.
3
Öncülleri elde edilen analizle karşılaştırma
I, II ve III numaralı öncüllerin tamamının ayetteki bu mantıksal ve ahlaki akışı doğru biçimde modellediği doğrulanır.
Yargıların doğruluğunu kesinleştirmek ve doğru seçeneğe ulaşmak için son değerlendirme yapılır.

Anahtar Kavram

İslam ahlakında kötü davranışların bilişsel, davranışsal ve toplumsal boyutları ve aralarındaki nedensel ilişkiler
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla