Examkin

Prokaryot ve Ökaryot Hücreler

6 soru

Tüm türler6Çoktan seçmeli4Doğru / Yanlış1Eşleştirme1
Soru 1Soru →

Laboratuvarda incelenen tek hücreli bir canlının halkasal DNA'ya sahip olduğu ve sitoplazmasında zarlı organel bulundurmadığı saptanmıştır. Bu canlının hücresinde protein sentezinin gerçekleştiği hücresel yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ribozom

Cevap

Halkasal DNA'ya sahip olan ve zarlı organeli bulunmayan prokaryot canlının hücresinde protein sentezini gerçekleştiren zarsız organel ribozomdur.
Prokaryot canlılar zarla çevrili çekirdek ve zarlı organel bulundurmazlar. Protein sentezinden sorumlu olan ribozom ise zarsız bir organeldir ve hem prokaryot hem de ökaryot tüm hücrelerde ortak olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen canlının özellikleri incelenir.
Halkasal DNA bulunması ve zarlı organel bulunmaması, bu canlının bir prokaryot (bakteri veya arke) olduğunu gösterir.
Soruda verilen canlının hücre tipini (prokaryot/ökaryot) netleştirmek için.
2
Prokaryot hücrelerin sahip olabileceği organel çeşitleri değerlendirilir.
Prokaryot hücrelerin zarsız tek organeli olan ribozoma sahip olduğu belirlenir.
Protein sentezinin hangi hücresel yapıda gerçekleştiğini saptamak için.
3
Seçeneklerde yer alan yapılar zarlı ve zarsız olma durumlarına göre elenir.
Zarlı organeller olan mitokondri, endoplazmik retikulum, golgi aygıtı ve lizozom elenir; zarsız olan ribozom doğru cevap olarak seçilir.
Doğru seçeneğe ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Prokaryot ve ökaryot hücrelerin ortak ve farklı yapıları, özellikle ribozomun zarsız yapısı ve tüm canlı hücrelerde ortak olarak bulunması.
Soru 2Soru →

Bir biyoloji öğretmeni, prokaryot ve ökaryot hücre yapısını karşılaştırmak amacıyla tahtaya aşağıdaki tabloyu çizmiştir. Tabloda bakteri ve amip hücrelerine ait bazı özelliklerin varlığı (++) ve yokluğu (−-) gösterilmektedir.

ÖzellikBakteriAmip
I. DNA'nın histon proteinleri ile sarılı olması−-++
II. mRNA sentezi bitmeden protein sentezinin başlayabilmesi++−-
III. Transkripsiyonun çekirdek sıvısında gerçekleşmesi−-++
IV. Ribozom organeli bulundurma++++
V. Hücre solunumuyla ATP sentezini mitokondride gerçekleştirme++++

Buna göre, hazırlanan tablonun hatasız olabilmesi için numaralandırılmış özelliklerden hangisine ait işaretlemelerin düzeltilmesi gerekir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V. özellik

Cevap

Hücre solunumuyla ATP sentezini mitokondride gerçekleştirme özelliğinin bakteri için yapılan işaretlemesi düzeltilmelidir.
Tabloda yer alan V. özellik (hücre solunumuyla ATP sentezini mitokondride gerçekleştirme) bakteri hücresi için artı (++) olarak işaretlenmiştir. Ancak bakteriler prokaryot hücre yapısına sahip olduklarından mitokondri gibi zarlı organellere sahip olamazlar; oksijenli solunumu sitoplazmada ve hücre zarı kıvrımlarında gerçekleştirirler. Bu nedenle tablonun hatasız olabilmesi için bu özelliğin bakteri sütunundaki işaretlemesinin eksi (−-) olması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen hücre tiplerinin (bakteri ve amip) sınıflandırmasını belirlemek.
Bakteri prokaryot hücre yapısına sahipken amip ökaryot hücre yapısına sahiptir.
Prokaryot ve ökaryot hücrelerin yapısal ve işlevsel farklarını karşılaştırabilmek için bu temel sınıflandırma gereklidir.
2
Tabloda verilen özellikleri bakteri (prokaryot) ve amip (ökaryot) için tek tek kontrol etmek.
I, II, III ve IV. özelliklerin işaretlemeleri doğrudur. Ancak V. özellikteki (solunumla ATP sentezini mitokondride gerçekleştirme) bakteri hücresi için yapılan artı (++) işaretlemesi yanlıştır.
Bakteriler prokaryot canlılar olup mitokondri veya kloroplast gibi zarlı organeller taşımazlar. Hücresel solunumla ATP sentezini sitoplazmada ve hücre zarı kıvrımlarında gerçekleştirirler.
3
Hatalı işaretlenen özelliğin hangi seçenekte verildiğini bulmak.
V. özelliğin yanlış işaretlendiği ve düzeltilmesi gerektiği belirlenir. Bu özellik de ilgili seçenekte yer almaktadır.
Doğru seçeneğe ulaşmak için tespit edilen hatanın seçeneklerdeki karşılığı eşleştirilir.

Anahtar Kavram

Prokaryot ve ökaryot hücreler arasındaki yapısal ve fonksiyonel farklar
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3Soru →

Ökaryotik bir hücrede gen ifadesi sırasında gerçekleşen transkripsiyon ve translasyon süreçleri, çekirdek zarının varlığından dolayı her zaman mekansal ve zamansal olarak birbirinden ayrılmıştır; dolayısıyla bir ökaryot hücrenin hiçbir kısmında transkripsiyon devam ederken aynı anda translasyonun başlaması durumu gözlenemez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: False

Cevap

Önerme yanlıştır. Ökaryot hücrelerin mitokondri ve kloroplast gibi organellerinde, prokaryotlarda olduğu gibi transkripsiyon ve translasyon süreçleri aynı anda ve aynı ortamda gerçekleşebilir.
Verilen ifade yanlıştır. Ökaryot hücrelerin çekirdek DNA'sından yapılan sentezlerde transkripsiyon ve translasyon ayrılmış olsa da, mitokondri ve kloroplast organellerinin kendi matriks ve stroma sıvılarında bu iki süreç prokaryotlarda olduğu gibi eş zamanlı olarak gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Ökaryotik ve prokaryotik hücrelerde gen ekspresyonunun (transkripsiyon ve translasyon) gerçekleşme biçimlerini karşılaştırın.
Prokaryotlarda çekirdek zarı olmadığından transkripsiyon ve translasyon sitoplazmada eş zamanlı gerçekleşebilir. Ökaryotlarda ise çekirdek DNA'sı için bu süreçler çekirdek zarı nedeniyle mekansal olarak ayrılmıştır.
Hücre tiplerindeki temel yapısal farkların gen ifadesine etkisini anlamak.
2
Ökaryotik hücrelerin içinde prokaryotik özellikler taşıyan ve bağımsız gen ekspresyonu yapabilen yapıları belirleyin.
Mitokondri ve kloroplast organelleri halkasal DNA'ya ve kendi ribozomlarına sahiptir. Bu organellerin içinde transkripsiyon ve translasyon eş zamanlı gerçekleşebilir.
Ökaryotik hücre yapısının içindeki prokaryotik benzeri istisnaları değerlendirmek.
3
Bu istisnaların önermedeki 'hiçbir kısımda gerçekleşemez' ifadesini çürütüp çürütmediğini analiz edin.
Organellerdeki bu özellik nedeniyle önermenin yanlış olduğu sonucuna varılır.
Genelleme içeren cümlenin bilimsel doğruluğunu test etmek.

Anahtar Kavram

Ökaryotik ve prokaryotik hücrelerde gen ekspresyon mekanizmalarının karşılaştırılması ve endosimbiyotik organellerin prokaryotik özellikleri.
Soru 4Soru →

Hücresel yapılarına göre canlılar prokaryot ve ökaryot olmak üzere iki grupta incelenir. Bakteriler alemine ait bir canlı ile tek hücreli yeşil bir alg hücresi karşılaştırıldığında, birçok hücresel yapının ve yaşamsal faaliyetin gerçekleştiği bölümlerin farklılık gösterdiği tespit edilir. Buna göre, bu iki farklı hücrede gerçekleşen aşağıdaki olaylardan hangisinin meydana geldiği hücresel kısım her iki canlıda da aynıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Glikoliz reaksiyonları sırasında glikozun aktifleştirilip sitoplazmada pirüvik aside kadar yıkılması

Cevap

Glikoliz reaksiyonları sırasında glikozun aktifleştirilip sitoplazmada pirüvik aside kadar yıkılması
Glikoliz reaksiyonları sırasında glikozun aktifleştirilip sitoplazmada pirüvik aside kadar yıkılması işlemi, hem prokaryotik hem de ökaryotik hücrelerde sitoplazma sıvısında gerçekleşir. Bu süreç tüm canlılarda ortak olan ve aynı hücresel kısımda tamamlanan bir metabolik olaydır.

Adım Adım Çözüm

1
Prokaryot ve ökaryot hücrelerin genel yapısal özelliklerini karşılaştırmak.
Prokaryot hücrelerin belirgin bir çekirdek zarı ve zarlı organelleri barındırmadığı, ökaryot hücrelerin ise çekirdeğe ve çeşitli zarlı organellere sahip olduğu belirlenir.
Soruda sorulan hücresel bölümlerin zarlı yapılar veya çekirdek ile ilişkisini saptamak için bu temel ayrım gereklidir.
2
Seçeneklerde verilen metabolik olayların gerçekleştiği hücresel yapıları incelemek.
DNA replikasyonu, transkripsiyon ve zarlı organel kanallarında taşıma gibi olayların prokaryotlarda sitoplazmada, ökaryotlarda ise sırasıyla çekirdek ve hücre içi zarlı kanallarda gerçekleştiği; ETS reaksiyonlarının prokaryotlarda hücre zarında, ökaryotlarda ise zarlı organelde yürütüldüğü saptanır. Glikoliz tepkimeleri ise hem bakteri (prokaryot) hem de alg (ökaryot) hücresinde sitoplazma sıvısında gerçekleşir.
Hangi olayın her iki hücre tipinde de tamamen aynı hücresel kısımda gerçekleştiğini bulmak amacıyla seçenek analizi yapılır.
3
Doğru seçeneği belirlemek.
Glikoliz reaksiyonlarının sitoplazma sıvısında gerçekleşmesinin her iki hücre yapısı için de ortak olduğu sonucuna varılır.
Glikolizin evrensel bir süreç olması ve tüm canlılarda sitoplazmada başlayıp tamamlanması, bu olayın gerçekleştiği yerin ortak olmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Prokaryot ve ökaryot hücrelerin yapısal farkları ile hücresel süreçlerin gerçekleştiği yerlerin karşılaştırılması
Soru 5Soru →

Aşağıda verilen hücresel özellikler ile bu özelliklerin ait olduğu canlı grupları ve hücresel yapılar arasındaki eşleştirmeleri doğru olacak şekilde tamamlayınız.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Genomik DNA'nın çekirdek zarı ile çevrelenmeyip sitoplazmadaki nükleoid bölgesinde bulunması
Doğrusal yapılı DNA moleküllerinin histon proteinleri ile sarılarak çekirdek içinde yer alması
Hücre duvarının temel iskeletini peptidoglikan adı verilen azotlu polisakkarit moleküllerinin oluşturması
Hücre zarındaki proteinler aracılığıyla aktif taşıma ve kolaylaştırılmış difüzyonun gerçekleştirilmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Genomik DNA'nın nükleoid bölgesinde bulunması yalnızca prokaryotik hücre yapısına sahip canlı gruplarına; doğrusal DNA ve histon proteinlerinin çekirdekte yer alması yalnızca ökaryotik hücre yapısına sahip canlı gruplarına; peptidoglikan yapılı hücre duvarı prokaryotlar içinden yalnızca Bakteriler alemine; aktif taşıma ve kolaylaştırılmış difüzyonun gerçekleştirilmesi ise hem prokaryot hem de ökaryot hücrelerde ortak olan gruba eşleşmelidir.
DNA'nın nükleoid bölgesinde yer alması prokaryot hücrelerin genel özelliği iken; doğrusal DNA'nın histonlarla çekirdekte paketlenmesi ökaryotik hücrelerin ayırt edici özelliğidir. Peptidoglikan çeper yalnızca bakterilere özgüdür; hücre zarından aktif taşıma ve kolaylaştırılmış difüzyon ise tüm canlı hücre tiplerinde ortak gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Nükleoid bölgesinde DNA bulundurma özelliğinin hangi hücre tipine ait olduğunu belirlemek.
Bu özellik prokaryotik hücrelere (Bakteri ve Arke) özgüdür.
Prokaryotlarda çekirdek zarı bulunmadığından kalıtım materyali sitoplazmadaki nükleoid bölgesinde yer alır.
2
Doğrusal DNA'nın histon proteinleri ile paketlenerek çekirdekte yer alması özelliğini analiz etmek.
Bu özellik ökaryotik hücrelere özgüdür.
Ökaryotlarda genomik DNA çekirdek içindedir ve doğrusal sarmal yapı gösterir.
3
Peptidoglikan yapılı çeper özelliğini taşıyan organizma grubunu saptamak.
Bu özellik prokaryotlar içinde sadece bakteriler aleminde görülür.
Arkelerde peptidoglikan bulunmaz; bitki, mantar ve alg gibi ökaryotların çeper kimyası ise tamamen farklıdır (selüloz, kitin vb.).
4
Aktif taşıma ve kolaylaştırılmış difüzyon mekanizmalarının yaygınlığını belirlemek.
Bu taşıma şekilleri prokaryot ve ökaryot ayırt etmeksizin tüm canlı hücrelerde ortaktır.
Hücre zarının seçici geçirgen yapısı ve protein kanalları tüm canlı hücre tiplerinde mevcuttur.

Anahtar Kavram

Prokaryot ve ökaryot hücrelerin yapısal farklılıkları, DNA organizasyonu, çeper kimyası ve ortak hücresel fizyolojik süreçler.
Soru 6Soru →

Bir araştırmacı, yeni keşfedilen tek hücreli bir organizmanın prokaryot mu yoksa ökaryot mu olduğunu tespit etmek amacıyla bazı incelemeler yapmaktadır.

Buna göre araştırmacı, bu hücrede gözlemlediği aşağıdaki özelliklerden hangisini hücre tipinin (prokaryot veya ökaryot) belirlenmesinde tek başına bir kanıt olarak kullanamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: H��cre zarının dış kısmında koruyucu bir hücre çeperinin (duvarının) yer alması

Cevap

Hücre zarının dış kısmında koruyucu bir hücre çeperinin (duvarının) yer alması
Hücre çeperinin bulunması özelliği hem prokaryot hücre yapısına sahip canlılarda (bakteriler ve arkeler) hem de ökaryot hücre yapısına sahip canlılarda (bitkiler, mantarlar ve bazı protistler) ortak olarak görülebilir. Bu nedenle, incelenen bir hücrede çeper bulunması o hücrenin prokaryot mu yoksa ökaryot mu olduğunu belirlemek için tek başına yeterli bir kanıt değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Prokaryot ve ökaryot hücrelerin ayırt edici yapısal özelliklerini tespit etme.
Prokaryotlar belirgin bir çekirdek zarına ve zarlı organellere sahip değilken, ökaryotlar çekirdeğe ve çeşitli zarlı organellere sahiptir.
Hücrelerin yapısal sınıflandırmasını doğru analiz etmek için temel farkları ortaya koymak gerekir.
2
Seçeneklerdeki yapı ve süreçlerin hangi hücre tiplerine özgü olduğunu inceleme.
Çekirdeksiz serbest DNA ile eş zamanlı transkripsiyon/translasyon sadece prokaryotlarda; endoplazmik retikulum ve mitokondri ise sadece ökaryotlarda bulunur. Hücre çeperi ise her iki hücre tipine sahip canlı gruplarında da bulunabilir.
Özelliklerin tek başına ayırt edici olup olmadığını anlamak için canlılar alemindeki dağılımlarını değerlendirmek gerekir.
3
Hem prokaryot hem de ökaryot gruplarda ortak olarak gözlenebilen özelliği belirleme.
Hücre çeperinin varlığı (örneğin bakterilerde peptidoglikan, bitkilerde selüloz yapılı olarak) ortak olabildiğinden ayırt edici bir kanıt değildir.
Her iki grupta da görülebilen ortak yapılar, hücrenin tipini belirlemede kesin bir kanıt sunamaz.

Anahtar Kavram

Prokaryot ve ökaryot hücrelerin yapısal farkları ile ortak yapıları
Tahmini Süre:1m 30s