Doğa, İnsan ve Coğrafya Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi)

Soru 1Soru →

Aşağıdakilerden hangisi beşeri coğrafyanın alt dallarından biri olan enerji coğrafyası kapsamında incelenen konulardan biridir?

Akarsuların akış rejimlerinin ve taşıdıkları su miktarının havzadaki hidroelektrik potansiyeline mevsimsel etkileri

Fosil ve yenilenebilir enerji kaynaklarının çıkarım alanları, üretimi ve bu kaynaklardan elde edilen elektriğin nakil hatlarıyla tüketim merkezlerine dağıtımı

Atmosferdeki nem miktarının ve yoğuşma türlerinin yeryüzündeki yıllık sıcaklık farklarının dağılışı üzerindeki etkisi

Kireç taşı ve alçı taşı gibi eriyebilen kayaçların yaygın olduğu arazilerde karstik şekillerin oluşum ve gelişim süreçleri

Farklı yükselti basamaklarında toprak türlerinin ve iklim özelliklerinin bitki örtüsünün dikey yönlü dağılışı üzerindeki belirleyici etkisi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Fosil ve yenilenebilir enerji kaynaklarının çıkarım alanları, üretimi ve bu kaynaklardan elde edilen elektriğin nakil hatlarıyla tüketim merkezlerine dağıtımı

Cevap

Fosil ve yenilenebilir enerji kaynaklarının çıkarım alanları, üretimi ve bu kaynaklardan elde edilen elektriğin nakil hatlarıyla tüketim merkezlerine dağıtımı konusunu ele alan seçenek doğru cevaptır.

Enerji coğrafyası, beşeri coğrafyanın bir alt dalı olup fosil ve yenilenebilir enerji kaynaklarının oluşumu (beşeri boyutuyla), çıkarılması, enerji üretimi ve bu enerjinin nakil hatları ile tüketim merkezlerine ulaştırılması gibi doğrudan insan müdahalesi ve planlaması gerektiren süreçleri inceler. Dolayısıyla fosil ve yenilenebilir enerji kaynaklarının dağılımı ve nakil hatlarının planlanması konusunu içeren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

Beşeri coğrafyanın alt dalları ile fiziki coğrafyanın alt dalları arasındaki fark belirlenir. Beşeri coğrafya insan faaliyetlerini incelerken, fiziki coğrafya doğal çevre unsurlarını inceler.

İnceleme konuları doğal süreçler (fiziki) ve insan faaliyetleri (beşeri) olarak ayrıştırılır.

Soruda sorulan enerji coğrafyasının beşeri coğrafyanın bir alt dalı olduğunu bilerek, seçeneklerdeki insan kaynaklı enerji faaliyetlerini aramak gerekir.

2

Seçeneklerde verilen konular analiz edilir.

Seçeneklerdeki akarsu rejimi, nem dağılışı, karstik şekiller ve bitki kuşakları gibi konuların doğal süreçlerle (fiziki coğrafya) ilgili olduğu görülür. Fosil ve yenilenebilir enerji kaynaklarının üretimi, dağıtımı ve tüketimi ise doğrudan insan faaliyeti (enerji coğrafyası) kapsamındadır.

Doğru seçeneğe ulaşmak için her bir konunun hangi coğrafya alt dalına ait olduğu belirlenmelidir.

Anahtar Kavram

Beşeri Coğrafyanın Alt Dalları ve İnceleme Alanları

Soru 2Soru →

Doğal çevre unsurları; konut tiplerinden giyinme alışkanlıklarına, beslenme tarzından ekonomik faaliyetlere kadar insan yaşamının birçok alanını doğrudan veya dolaylı olarak etkiler. İnsan, yaşamını sürdürebilmek için bu doğal çevre koşullarına uyum sağlamak zorundadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğanın insan üzerindeki etkisine örnek olarak gösterilemez?

Hollanda'da denizin doldurulup kurutulmasıyla polder adı verilen yeni tarım alanların��n elde edilmesi

Kuzey Afrika'daki vaha alanlarında su kaynaklarının varlığına bağlı olarak tarımsal faaliyetlerin gerçekleştirilmesi

Güneydoğu Asya'da muson ikliminin etkisiyle kırsal meskenlerde yapı malzemesi olarak ahşabın yaygın olarak kullanılması

Doğu Anadolu Bölgesi'nde engebeli ve dağlık yer şekillerinin bulunması sebebiyle kara yolu ulaşımında köprü ve tünel maliyetlerinin artması

Sibirya gibi sert karasal iklim bölgelerinde yaşayan insanların soğuktan korunmak için kalın ve yünlü kıyafetleri tercih etmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hollanda'da denizin doldurulup kurutulmasıyla polder adı verilen yeni tarım alanların��n elde edilmesi

Cevap

Hollanda'da denizin doldurulup kurutulmasıyla polder adı verilen yeni tarım alanlarının elde edilmesi

Hollanda'da denizin doldurulup kurutulmasıyla polder adı verilen yeni tarım alanlarının elde edilmesi durumu, insanın teknolojik olanakları kullanarak doğal çevreyi değiştirmesi ve şekillendirmesidir. Bu nedenle insanın doğaya olan etkisini gösterir ve doğanın insan üzerindeki etkisine örnek olamaz.

Adım Adım Çözüm

1

Doğa ve insan etkileşimi yönünün belirlenmesi

Sorudaki örnekler incelendiğinde hangisinin doğanın insana, hangisinin insanın doğaya etkisi olduğu sınıflandırılır.

Etkileşimin yönünü doğru tespit etmek soruyu çözmek için gereklidir.

2

Seçeneklerdeki durumların analiz edilmesi

Kuzey Afrika'da vaha çevresinde tarım yapılması, Güneydoğu Asya'da ahşap ev yapılması, Doğu Anadolu'da yol maliyetlerinin yüksek olması ve Sibirya'da kalın giyinilmesi doğanın insan üzerindeki etkileridir. Hollanda'daki polder çalışması ise insanın doğayı değiştirmesidir.

Yanlış seçenekleri eleyerek doğru seçeneğe ulaşmak hedeflenir.

3

Doğru seçeneğin doğrulanması

Hollanda'daki polder alanları çalışması insanın doğa üzerindeki etkisine örnek olduğundan aranan cevap budur.

Soruda istenen 'doğanın insan üzerindeki etkisine örnek olmama' durumunu doğrulamak için son kontrol yapılır.

Anahtar Kavram

Doğa ve İnsan Etkileşimi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 3Soru →

İnsanlar, yaşamlarını sürdürebilmek ve çeşitli faaliyetlerini gerçekleştirebilmek amacıyla doğal çevre ile sürekli etkileşim hâlindedir. Bu etkileşim sürecinde bazen doğa insan faaliyetlerini sınırlandırıp yönlendirirken bazen de insanlar doğal çevreyi kendi ihtiyaçları doğrultusunda değiştirip şekillendirir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğanın insan üzerindeki etkisine örnek olarak gösterilebilir?

İç Anadolu'da yıllık yağış miktarının az olmasına bağlı olarak kırsal konutlarda kerpiç malzemenin kullanılması

İstanbul Boğazı'nda iki yaka arasındaki ulaşımı kolaylaştırmak için deniz tabanının altına tüp geçit yapılması

Tarım arazisi elde etmek amacıyla sulak alanların kurutularak tarıma açılması

Akarsular üzerine büyük barajlar inşa edilerek elektrik enerjisi üretilmesi

Sanayi tesislerinin bacalarından çıkan gazların atmosferdeki sera gazı oranını artırması

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İç Anadolu'da yıllık yağış miktarının az olmasına bağlı olarak kırsal konutlarda kerpiç malzemenin kullanılması

Cevap

İç Anadolu'da yıllık yağış miktarının az olmasına bağlı olarak kırsal konutlarda kerpiç malzemenin kullanılması

İç Anadolu gibi kurak ve yağışın az olduğu bölgelerde, doğal çevrenin sunduğu en yaygın yapı malzemesi topraktır (kil). Bu nedenle kırsal meskenlerde kerpiç malzeme kullanımı doğrudan iklim ve bitki örtüsü gibi doğal çevre faktörlerinin insan yaşamı üzerindeki etkisine bir örnektir.

Adım Adım Çözüm

1

Soru kökünü analiz etmek ve doğanın insan üzerindeki etkisi kavramını tanımlamak.

Doğanın insan üzerindeki etkisi; iklim, yer şekilleri, su kaynakları gibi doğal faktörlerin insanların barınma, giyinme, beslenme ve ekonomik faaliyetlerini sınırlandırması veya yönlendirmesidir.

Seçeneklerde hangi durumun bu tanıma uyduğunu belirlemek için temel kavramın netleştirilmesi gerekir.

2

Seçeneklerde verilen durumları 'doğanın insana etkisi' ve 'insanın doğaya etkisi' şeklinde sınıflandırmak.

Kırsal konutlarda kerpiç malzemenin kullanılması doğanın insana etkisiyken; tüp geçit, sulak alan kurutulması, baraj yapımı ve sera gazı salınımı gibi durumlar insanın doğaya müdahalesidir.

Doğru seçeneği bulmak için her bir durumun etkileşim yönünü tespit etmek gerekir.

3

Doğru seçeneği belirlemek ve diğer seçeneklerin neden yanlış olduğunu doğrulamak.

Yağış yetersizliğinden dolayı kerpiç konut yapımı doğanın insana etkisine doğrudan bir örnek teşkil ederken, diğer dört seçenek insanın doğayı değiştirmesini gösterir.

Soru kökündeki talebi tam olarak karşılayan tek seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

Doğanın insan faaliyetleri, barınma ve yaşam koşulları üzerindeki sınırlandırıcı ve yönlendirici etkisi.

Tahmini Süre:45s

Soru 4Soru →

Türkiye'de farklı b��lgelerde görülen coğrafi özelliklerin insan yaşamı ve faaliyetleri üzerindeki etkileri göz önüne alındığında, aşağıdaki doğal çevre durumları ile bu durumların yol açtığı insani sonuçları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Karadeniz Bölgesi'ndeki nemli ve yağışlı iklim ile ahşap konut kullanımı; İç Anadolu'daki kurak iklim ile kerpiç konut kullanımı; Doğu Anadolu'daki sert kış koşulları ile ulaşım faaliyetlerindeki aksamalar eşleşmelidir.

Doğal çevre, insanın yaşam alanını ve temel ihtiyaçlarını karşılama şeklini sınırlandırır ya da yönlendirir. Karadeniz'in yağışlı ikliminin ahşap meskenlere, İç Anadolu'nun kuraklığının kerpiç meskenlere, Doğu Anadolu'nun kış şartlarının ise ulaşım aksamalarına yol açması doğanın insan üzerindeki etkisine doğrudan örnek oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1

Karadeniz Bölgesi'nin doğal çevre özelliklerinin insan yaşamına etkisini analiz etmek.

Bölgedeki yüksek nem ve sürekli yağış, orman örtüsünü zenginleştirir. Bu da yerel konut inşasında ahşap malzemenin öncelikli tercih edilmesini sağlar.

Doğal ortamın sunduğu baskın malzeme türü, insanların barınma amaçlı kullandığı yapı malzemesini doğrudan belirler.

2

İç Anadolu Bölgesi'nin doğal çevre özelliklerinin insan yaşamına etkisini analiz etmek.

Yağış azlığı ve orman yetersizliği, toprak ve samanın karıştırılmasıyla elde edilen kerpiç meskenlerin yaygınlaşmasını sağlar.

Kurak ve yarı kurak bölgelerde bitki örtüsünün cılız olması, insanları toprak kökenli yapı malzemelerine yönlendirir.

3

Doğu Anadolu Bölgesi'nin doğal çevre özelliklerinin insan yaşamına etkisini analiz etmek.

Sert karasal iklim ve yoğun kar yağışı, karayolu ağlarını olumsuz etkileyerek ulaşımda gecikmelere ve aksamalara yol açar.

Ekstrem hava koşulları ve yer şekillerinin engebeli yapısı, beşerî ulaşım altyapısını ve günlük yaşamı sınırlayıcı bir rol oynar.

Anahtar Kavram

Doğal çevre unsurlarının (iklim, bitki örtüsü, yeryüzü şekilleri) insan yaşamı, konut tipleri ve ekonomik/beşerî faaliyetler üzerindeki belirleyici etkisi.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 5Soru →

İnsanlar, yaşamsal faaliyetlerini sürdürmek ve ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla doğal çevreye müdahale etmektedir. Bu müdahaleler, doğal sistemleri oluşturan dört temel ortamda (muhteşem dörtlü) çeşitli değişimlere yol açar.

Aşağıda verilen beşerî faaliyetlerin ve yol açtığı çevre sorunlarının, birincil olarak etkilediği doğal ortamlarla (kürelerle) doğru eşleştirmesini yapınız.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İsviçre Alpleri'ndeki heyelanlar litosferle, Libya'daki yeraltı sularının tüketilmesi hidrosferle, CFC gazlarının ozon tabakasına etkisi atmosferle, Güneydoğu Asya'daki orman ve habitat tahribatı ise biyosferle eşleşir.

Her bir beşerî müdahale, etki ettiği birincil doğal ortamla doğru eşleştirilmiştir. Yamaç dengesinin bozularak heyelanların tetiklenmesi katı yer kabuğunu (litosfer) etkilerken; yeraltı su kaynaklarının tüketilmesi su küreyi (hidrosfer); ozon tabakasının seyrelmesi gaz örtüsünü (atmosfer); canlıların habitatlarının yok edilmesi ise canlılar dünyasını (biyosfer) etkiler.

Adım Adım Çözüm

1

İsviçre Alpleri'ndeki beşerî müdahaleyi inceleyiniz.

Yamaç dengesinin bozulması ve heyelanlar yer kabuğu (taş küre) süreçleridir. Bu nedenle litosfer ile eşleşir.

Litosfer, yer kabuğunun katı kısmını ve yer şekillerini kapsar.

2

Libya'daki Büyük Yapay Nehir Projesi'ni inceleyiniz.

Fosil yeraltı sularının tüketilmesi doğrudan su kaynaklarının azalmasıdır. Bu nedenle hidrosfer ile eşleşir.

Hidrosfer; okyanuslar, akarsular, göller ve yeraltı suları gibi tüm su kaynaklarını kapsar.

3

Kloroflorokarbon (CFC) gazlarının etkilerini inceleyiniz.

CFC gazları stratosferdeki ozon tabakasına zarar verir. Bu nedenle atmosfer ile eşleşir.

Atmosfer, dünyayı çevreleyen gaz örtüsüdür.

4

Güneydoğu Asya'daki yağmur ormanlarının tahribatını inceleyiniz.

Ormanların ve endemik türlerin habitatlarının zarar görmesi biyolojik çeşitliliğe zarar verir. Bu nedenle biyosfer ile eşleşir.

Biyosfer, diğer kürelerde yaşayan tüm canlı organizmaları kapsar.

Anahtar Kavram

Beşerî faaliyetlerin doğal ortamlar üzerindeki etkileri

Soru 6Soru →

Doğal çevre unsurları, sundukları imkânlar veya taşıdıkları sınırlılıklarla insan faaliyetlerini doğrudan ya da dolaylı olarak şekillendirir. Aşağıdaki sol sütunda verilen coğrafi sahalar ile sağ sütunda yer alan ve doğanın insan yaşamı üzerindeki etkisini gösteren durumları en uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Amazon Havzası'nın alçak kesimleri ile yüksek yerleşimin tercih edilmesi; İskandinav Yarımadası'nın kuzey kıyıları ile tarım yerine ormancılık/balıkçılık yapılması; Kuzeydoğu Anadolu'nun yüksek platoları ile gür çayırlar sonucu büyükbaş hayvancılık yapılması; Batı Avrupa'nın okyanusal iklim sahaları ile sulama ihtiyacının az, güneş enerjisinin sınırlı olması durumları eşleşmektedir.

Verilen coğrafi bölgelerin fiziki koşulları (aşırı nem, düşük sıcaklık, yaz yağışları, bulutluluk) buralarda yaşayan insanların mesken tercihlerini, ekonomik faaliyet türlerini ve enerji üretim potansiyellerini doğrudan şekillendirmiştir. Bu durumlar doğanın insan üzerindeki baskın etkisinin tipik göstergeleridir.

Adım Adım Çözüm

1

Ekvatoral kuşaktaki Amazon Havzası'nın iklim koşullarını analiz etmek.

Bu sahada aşırı nem ve sıcaklık alçak alanları yaşanmaz kılar, bu da yerleşme sınırını yukarı taşır. Bu durum yüksek yükseltilerin tercih edilmesiyle eşleşir.

İklimin yerleşme alanı seçimi ve nüfus dağılışı üzerindeki doğrudan etkisini saptamak.

2

Kuzey Avrupa / İskandinavya'nın soğuk kuşaktaki tarımsal sınırlılıklarını değerlendirmek.

Sıcaklık yetersizliği tarımı engeller; tayga ormanları ve deniz kıyısı olması insanları ormancılık ile balıkçılığa yöneltir.

Sıcaklık ve bitki örtüsünün ekonomik faaliyetler üzerindeki belirleyici rolünü belirlemek.

3

Kuzeydoğu Anadolu platolarındaki iklim-vejetasyon ilişkisini kurmak.

Sert karasal iklimin yaz yağışları gür çayırları oluşturur. Bu da bölgede büyükbaş mera hayvancılığını temel sektör haline getirir.

Yer şekilleri ve iklim özelliklerinin hayvancılık türü üzerindeki etkisini açıklamak.

4

Batı Avrupa'nın nemli okyanusal iklim koşullarını incelemek.

Bulutluluğun fazlalığı güneş enerjisini kısıtlar, düzenli yağış ise sulama ihtiyacını azaltır.

Bulutluluk ve yağış rejiminin tarım ve enerji sektörlerine olan etkisini netleştirmek.

Anahtar Kavram

Doğal çevrenin (iklim, yer şekilleri ve bitki örtüsü) insan yaşamı, yerleşim tercihleri ve ekonomik faaliyetler üzerindeki yönlendirici ve sınırlandırıcı etkisi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 7Soru →

Doğal ortamı oluşturan atmosfer (hava küre), litosfer (taş küre), hidrosfer (su küre) ve biyosfer (canlılar küresi) sürekli bir etkileşim içerisindedir.

Buna göre, rüzgârların deniz ve okyanus yüzeylerinde büyük dalgalar oluşturması, aşağıdaki doğal ortam unsurlarından hangileri arasındaki etkileşime örnek gösterilebilir?

Biyosfer ve Atmosfer

Litosfer ve Biyosfer

Atmosfer ve Hidrosfer

Hidrosfer ve Litosfer

Atmosfer ve Litosfer

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atmosfer ve Hidrosfer

Cevap

Atmosfer ve Hidrosfer

Rüzgâr, atmosferdeki (hava küre) yatay yönlü hava hareketidir. Deniz ve okyanuslar ise hidrosferin (su küre) birer parçasıdır. Rüzgârların deniz yüzeyinde dalgalar oluşturması, atmosfer ile hidrosfer arasındaki doğrudan etkileşimi gösteren net bir örnektir. Bu nedenle atmosfer ve hidrosfer seçeneği doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

Rüzgârın hangi doğal ortam unsuruna ait olduğunu belirlemek.

Rüzgâr, hava olayları ile ilgili olduğu için atmosfer (hava küre) içerisinde yer alır.

Soruda geçen ilk unsuru doğru tanımlamak gerekir.

2

Deniz ve okyanus yüzeylerindeki dalgaların hangi doğal ortam unsuruna ait olduğunu belirlemek.

Denizler, okyanuslar ve dalgalar su kütlelerini oluşturduğu için hidrosfer (su küre) içerisinde yer alır.

Soruda geçen ikinci unsuru doğru tanımlamak gerekir.

3

Bu iki unsur arasındaki etkileşimi birleştirmek.

Rüzgârların (atmosfer) su yüzeyinde dalga (hidrosfer) oluşturması, atmosfer ile hidrosfer arasındaki etkileşimi gösterir.

Soru kökündeki örnek olay ile doğal ortam unsurlarını ilişkilendirerek sonuca ulaşmak gerekir.

Anahtar Kavram

Doğal ortamı oluşturan dört temel unsur (atmosfer, litosfer, hidrosfer, biyosfer) ve bunların birbirleriyle olan etkileşimi.

Tahmini Süre:45s

Soru 8Soru →

Bir fiziki coğrafyacı, araştırma yürüttüğü bir nehir havzasında şu çalışmaları gerçekleştirmiştir:

* Havzadaki heyelan duyarlılığını analiz etmek amacıyla yamaç eğim değerleri ile tabakaların uzanış yönlerini ve kayaçların fiziksel direnç özelliklerini incelemiştir.
* Havzayı drene eden akarsuların yıllık akım (debi) grafikleri ile taşkın dönemlerini analiz etmiştir.
* Havzada yayılış gösteren otsu ve odunsu bitki türlerinin yükselti basamaklarına göre dağılış alanlarını belirleyip bu türlerin taksonomik özelliklerini araştırmıştır.

Buna göre, coğrafyacının yaptı��ı çalışmalar sırasıyla fiziki coğrafyanın hangi alt dalının inceleme alanına girer ve bu çalışmalarda sırasıyla hangi yardımcı bilim dallarından yararlanılmıştır?

I. Jeomorfoloji – Jeoloji, II. Hidroğrafya – Potamoloji, III. Biyocoğrafya – Botanik

I. Jeomorfoloji – Pedoloji, II. Klimatoloji – Meteoroloji, III. Biyocoğrafya – Zooloji

I. Klimatoloji – Meteoroloji, II. Hidroğrafya – Limnoloji, III. Biyocoğrafya – Botanik

I. Jeomorfoloji – Litoloji, II. Hidroğrafya – Hidroloji, III. Biyocoğrafya – Zooloji

I. Jeomorfoloji – Jeodezi, II. Hidroğrafya – Potamoloji, III. Kartografya – Matematik

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. Jeomorfoloji – Jeoloji, II. Hidroğrafya – Potamoloji, III. Biyocoğrafya – Botanik

Cevap

I. Jeomorfoloji – Jeoloji, II. Hidroğrafya – Potamoloji, III. Biyocoğrafya – Botanik eşleştirmesini içeren seçenektir.

Jeomorfoloji – Jeoloji, Hidroğrafya – Potamoloji ve Biyocoğrafya – Botanik eşleştirmesini içeren seçenek doğrudur. Birinci çalışma heyelan ve yer şekilleri dinamikleriyle ilgili olup jeomorfolojinin; ikinci çalışma akarsu akımıyla ilgili olup hidroğrafyanın; üçüncü çalışma ise bitki örtüsüyle ilgili olup biyocoğrafyanın inceleme alanına girer. Bu alt dallar sırasıyla jeoloji, potamoloji ve botanik bilimlerinden destek alır.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci çalışmanın fiziki coğrafya alt dalını ve yardımcı bilim dalını belirlemek.

Çalışmada yamaç eğimi, heyelan duyarlılığı, tabakaların uzanışı ve kayaç direnç özellikleri gibi yer şekilleri ve yer kabuğu özellikleri incelenmektedir. Bu durum fiziki coğrafyanın alt dalı olan Jeomorfoloji kapsamındadır. Kayaç özelliklerini ve tabaka yapılarını incelemek için ise yer bilimi olan Jeolojiden yararlanılır.

İlk araştırmanın coğrafi boyutunu doğru sınıflandırmak.

2

İkinci çalışmanın fiziki coğrafya alt dalını ve yardımcı bilim dalını belirlemek.

Akarsuların akım (debi) grafikleri ve taşkın dönemleri, su kaynaklarının fiziki özellikleriyle ilgilidir. Bu durum sular coğrafyası olan Hidroğrafya kapsamına girer. Akarsuları inceleyen özel yardımcı bilim dalı ise Potamolojidir (akarsu bilimi).

Akarsuların debi ve akım rejimlerine yönelik araştırmanın akademik karşılığını tespit etmek.

3

Üçüncü çalışmanın fiziki coğrafya alt dalını ve yardımcı bilim dalını belirlemek.

Otsu ve odunsu bitki türlerinin dağılış alanlarının ve taksonomik özelliklerinin araştırılması canlılar coğrafyasının konusudur. Bu alt dal Biyocoğrafyadır. Bitkiler özelinde çalışıldığı için biyolojinin alt dalı olan Botanik (bitki bilimi) yardımcı bilim dalı olarak devreye girer.

Bitki örtüsü dağılımı ve taksonomisine yönelik araştırmanın coğrafyadaki ve yardımcı bilimlerdeki yerini netleştirmek.

Anahtar Kavram

Fiziki Coğrafyanın Alt Dalları ile Yardımcı Bilimlerinin Eşleştirilmesi

Soru 9Soru →

Aşağıdaki fiziki coğrafyanın alt dalları ile bu alt dallara yardımcı olan bilim dallarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Klimatoloji ile Meteoroloji, Jeomorfoloji ile Jeoloji, Hidroğrafya ile Limnoloji, Biyocoğrafya ile Zooloji eşleşmelidir.

Klimatoloji atmosfer olayları için meteorolojiden; jeomorfoloji yer yapısı için jeolojiden; hidroğrafya su ortamları (göller) için limnolojiden; biyocoğrafya ise hayvan dağılışları için zoolojiden faydalanır.

Adım Adım Çözüm

1

Klimatoloji alt dalının yardımcı bilimini bulun.

Meteoroloji

Klimatoloji iklim süreçlerini inceler; bu nedenle atmosferik olayları inceleyen meteoroloji ile doğrudan ilişkilidir.

2

Jeomorfoloji alt dalının yardımcı bilimini bulun.

Jeoloji

Jeomorfoloji yer şekillerini inceler; yer kabuğunun yapısı ve oluşumunu inceleyen jeoloji en önemli yardımcı bilimidir.

3

Hidroğrafya alt dalının yardımcı bilimini bulun.

Limnoloji

Hidroğrafya suları inceler; limnoloji ise göl bilimi olarak hidroğrafyaya yardımcı olur.

4

Biyocoğrafya alt dalının yardımcı bilimini bulun.

Zooloji

Biyocoğrafya canlıların dağılışını inceler; zooloji hayvan bilimi olarak bu alana katkı sağlar.

Anahtar Kavram

Fiziki coğrafyanın alt dalları ve onların yararlandığı yardımcı bilimlerin doğru eşleştirilmesi.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 10Soru →

Aşağıda coğrafya biliminin bazı araştırma konuları ile bu konuları inceleyen beşeri coğrafyanın alt dalları verilmiştir. Araştırma konularını, doğru beşeri coğrafya alt dallarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Sınır güvenliği ve sınır aşan suların stratejik etkileri konusunu araştıran dal 'Siyasi Coğrafya'; fosil kaynak nakil hatları ve arz güvenliği konusunu araştıran dal 'Enerji Coğrafyası'; konut tipleri ve yerleşmelerin dağılışını araştıran dal 'Yerleşme Coğrafyası'; rekreasyonel faaliyetlerin taşıma kapasitesi üzerindeki etkilerini araştıran dal ise 'Turizm Coğrafyası'dır.

Araştırma konularındaki anahtar kelimeler ve kavramlar (sınır aşan suların siyasi etkileri, boru hatları güzergâhı, kırsal mesken tipleri ve rekreasyonel faaliyetler) sırasıyla siyasi coğrafya, enerji coğrafyası, yerleşme coğrafyası ve turizm coğrafyasının temel inceleme alanlarıyla doğrudan örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Devletlerin sınır güvenliği politikaları, egemenlik alanları ve sınır aşan suların stratejik etkileri incelenen araştırma konusunu analiz etmek.

Bu unsurlar devlet yönetimi, jeopolitik, sınırlar ve uluslararası hukuk ile ilişkili olduğundan siyasi coğrafyanın çalışma alanına dahil edilir.

Siyasi coğrafya, siyasi olayların coğrafi çevreyle olan karşılıklı ilişkilerini ve devletlerin jeopolitik konumlarını inceler.

2

Fosil kaynak havzalarından tüketim merkezlerine doğru uzanan nakil hatları ve bölgesel arz güvenliği ile ilgili araştırma konusunu analiz etmek.

Petrol ve doğal gaz gibi enerji kaynaklarının çıkarılması, taşınması ve arz güvenliği enerji coğrafyası kapsamında değerlendirilir.

Enerji coğrafyası, enerji kaynaklarının oluşumu, üretimi, taşınması ve tüketimi gibi süreçlerin mekansal analizini yapar.

3

Kırsal konut tipleri, mesken yapımında kullanılan doğal malzemeler ve yükselti faktörünün dağılışa etkisini konu alan çalışmayı analiz etmek.

Mesken tiplerinin fiziki çevre koşullarına (iklim, bitki örtüsü, jeolojik yapı) ve yükseltiye göre dağılımı yerleşme coğrafyasının konusudur.

Yerleşme coğrafyası, yerleşim birimlerinin (kent, kır), meskenlerin ve yerleşme dokularının dağılışını ve gelişimini inceler.

4

Doğal sit alanları ve kültürel miras bölgelerindeki rekreasyonel faaliyetler ile taşıma kapasitesi etkilerini konu alan çalışmayı analiz etmek.

Dinlenme, eğlenme ve seyahat amaçlı yapılan rekreasyonel faaliyetler turizm coğrafyası bünyesinde ele alınır.

Turizm coğrafyası, turizm etkinliklerinin, tesislerinin ve turist akışının coğrafi çevre ile olan ilişkilerini inceler.

Anahtar Kavram

Beşeri coğrafyanın alt dalları ve araştırma konuları arasındaki ilişki.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 11Soru →

Bir bölgedeki kırsal yerleşmelerin toplu veya dağınık dokuda olmasını etkileyen faktörleri, meskenlerde kullan��lan yapı malzemelerini ve bu yerleşmelerin geçici veya kalıcı olma durumlarını inceleyen coğrafya alt dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Klimatoloji

Jeomorfoloji

Yerleşme coğrafyası

Hidrografya

Biyocoğrafya

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yerleşme coğrafyası

Cevap

Yerleşme coğrafyası

Kırsal yerleşme dokusu, mesken yapı malzemeleri ve geçici/kalıcı yerleşme türleri beşeri coğrafyanın alt dallarından olan yerleşme coğrafyasının doğrudan çalışma konusudur.

Adım Adım Çözüm

1

Soru kökündeki anahtar kavramları (kırsal yerleşme dokusu, yapı malzemeleri, geçici/kalıcı yerleşmeler) belirlemek.

Bu kavramların tamamının doğrudan insan faaliyetleriyle ve yerleşim alanlarıyla ilgili olduğu görülür.

İncelenen konuların fiziki coğrafya ile mi yoksa beşeri coğrafya ile mi ilgili olduğunu belirlemek için bu adım gereklidir.

2

Seçeneklerde verilen dalların fiziki ve beşeri coğrafya olarak sınıflandırılmasını yapmak.

Klimatoloji, jeomorfoloji, hidrografya ve biyocoğrafya fiziki coğrafya alt dalıyken; yerleşme coğrafyası beşeri coğrafya alt dalıdır.

Konunun beşeri boyutunu inceleyen tek seçeneği tespit etmek amacıyla bu ayrım yapılır.

3

Bulunan beşeri coğrafya alt dalını sorudaki unsurlarla karşılaştırarak doğrulamak.

Kırsal yerleşmelerin dokusu ve yapısı doğrudan yerleşme coğrafyasının konusudur.

Doğru cevabın sağlamasını yapmak için bu adım uygulanır.

Anahtar Kavram

Beşeri coğrafyanın alt dalları ve yerleşme coğrafyasının inceleme konuları

Tahmini Süre:45s

Soru 12Soru →

İnsanlar, çeşitli ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla doğal çevreye müdahale etmekte ve bu durum doğal sistemlerde (kürelerde) değişimlere yol açmaktadır.

Buna göre, aşağıda verilen insan müdahalelerini, öncelikle etkiledikleri doğal ortam unsurları (küreler) ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Fosil yakıt kullanımı ile Atmosfer, tünel/viyadük yapımı ile Litosfer, baraj inşası ile Hidrosfer, tür çeşitliliğinin azalması ile Biyosfer eşleşir.

Doğru eşleştirmede; atmosferin yapısını bozan fosil yakıtlar hava küre ile, yeryüzü şekillerini değiştiren tüneller taş küre ile, su kaynaklarına yapılan müdahaleler su küre ile ve canlı yaşamını etkileyen orman tahribatı canlılar küresi ile eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

İlk ifadedeki 'fosil yakıt kullanımı' ve 'küresel ısınma' kavramlarını analiz etmek.

Bu durum gazların atmosferdeki oranını değiştirdiği için Atmosfer (Hava Küre) ile eşleşir.

Atmosferin gaz dengesinin beşeri faaliyetlerle bozulması hava küreye yapılan bir müdahaledir.

2

İkinci ifadedeki 'tünel ve viyadük yapımı' faaliyetinin doğrudan yer şekilleri üzerindeki etkisini değerlendirmek.

Bu durum yer kabuğuyla ilişkili olduğundan Litosfer (Taş Küre) ile eşleşir.

Ulaşım yolları açılırken yer şekillerinin değiştirilmesi taş küre üzerindeki beşeri müdahaleleri temsil eder.

3

Üçüncü ifadedeki 'akarsular üzerinde barajların inşa edilmesi' faaliyetini incelemek.

Bu durum doğrudan su kaynakları ve akarsu rejimi ile ilgili olduğundan Hidrosfer (Su Küre) ile eşleşir.

Baraj inşası ve akarsu yatağının değiştirilmesi su küre üzerindeki beşeri etkiler kapsamındadır.

4

Dördüncü ifadedeki 'bitki ve hayvan türlerinin neslinin tehlikeye girmesi' durumunu incelemek.

Canlı yaşamıyla doğrudan ilişkili olduğundan Biyosfer (Canlılar Küresi) ile eşleşir.

Flora ve faunada meydana gelen tahribatlar doğrudan canlılar küresini etkiler.

Anahtar Kavram

İnsanın doğal ortamlar (litosfer, atmosfer, hidrosfer, biyosfer) üzerindeki etkisi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 13Soru →

Aşağıda verilen coğrafya bilimine katkı sunmuş önemli şahsiyetleri, coğrafya tarihinin gelişim sürecindeki temel katkıları ve eserleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eratosthenes coğrafya terimini ilk kullanan Antik Çağ bilginiyle, El-Biruni Dünya'nın yarıçapını hesaplayan İslam bilginiyle, Piri Reis Kitab-ı Bahriye eseriyle, Alexander von Humboldt ise fiziki coğrafyanın kurucusu ve coğrafya biliminin ilkelerini koyan modern çağ coğrafyacısıyla eşleşmektedir.

Tarihsel gelişim sürecine bakıldığında Eratosthenes coğrafya adını veren ilk kişi olarak antik döneme; El-Biruni astronomik ve jeodezik hesaplarıyla İslam dünyasına; Piri Reis haritaları ve Kitab-ı Bahriye eseriyle Osmanlı denizciliğine; Humboldt ise coğrafyanın metodolojik prensiplerini koyan modern döneme aittir ve eşleştirmeler bu tarihi gerçeklere göre doğru yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

İlk Çağ temsilcisini belirleme ve eşleştirme

Eratosthenes'in coğrafya terimini ilk kez kullanan kişi olduğu ve Dünya'nın çevresini hesapladığı bilgisiyle eşleştirilmesi sağlanır.

Eratosthenes coğrafya biliminin isim babası ve İlk Çağ'ın en büyük matematiksel coğrafyacılarındandır.

2

Orta Çağ Türk-İslam coğrafyacısının katkılarını inceleme

El-Biruni'nin Dünya'nın yarıçapı, çevresi ve eksen eğikliğini hesaplama çalışmaları ile jeodezi bilimindeki yeri tespit edilir.

El-Biruni, Orta Çağ İslam dünyasında matematiksel coğrafyaya çok önemli katkılar sunmuştur.

3

Yeni Çağ Osmanlı denizcilik eserini eşleştirme

Piri Reis'in denizcilik alanındaki en önemli eser olan Kitab-ı Bahriye ve dünya haritası çalışmalarıyla eşleştiği belirlenir.

Piri Reis, Yeni Çağ'da Osmanlı Devleti'nin en büyük coğrafya ve kartografya uzmanlarından biridir.

4

Modern coğrafyanın kurucusunu tespit etme

Alexander von Humboldt'un modern fiziki coğrafyanın kurucusu ve metodolojisini ortaya koyan bilim insanı olduğu netleştirilir.

Humboldt, coğrafyanın dağılış, nedensellik ve ilgi/bağlantı ilkelerini modern anlamda sistemleştiren kişidir.

Anahtar Kavram

Coğrafyanın gelişiminde rol oynayan tarihi şahsiyetler ve bunların temel coğrafi katkıları.

Soru 14Soru →

Karasal ekosistemlerde rüzgârların (I) kurak alanlardaki gevşek unsurlardan oluşan toprak örtüsünü (II) aşındırıp taşıması, bu tozların okyanus ve denizler (III) üzerine çökerek buradaki planktonların ve balıkların (IV) temel besin kaynağını oluşturması doğal ortam unsurlarının birbirleriyle sürekli etkileşim hâlinde olduğunu gösterir.

Buna göre, parçada numaralandırılmış olay veya unsurların temsil ettiği doğal ortam unsurları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Litosfer - Atmosfer - Hidrosfer - Biyosfer

Atmosfer - Hidrosfer - Litosfer - Biyosfer

Atmosfer - Litosfer - Hidrosfer - Biyosfer

Hidrosfer - Litosfer - Atmosfer - Biyosfer

Atmosfer - Litosfer - Biyosfer - Hidrosfer

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atmosfer - Litosfer - Hidrosfer - Biyosfer

Cevap

Atmosfer - Litosfer - Hidrosfer - Biyosfer sıralaması doğrudur.

Parçada verilen rüzgârlar atmosferi, toprak örtüsü litosferi, okyanus ve denizler hidrosferi, plankton ve balıklar ise biyosferi temsil ettiğinden doğru sıralama 'Atmosfer - Litosfer - Hidrosfer - Biyosfer' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci unsur olan rüzgârın hangi doğal ortamda gerçekleştiğini belirlemek.

Rüzgârlar atmosfer (hava küre) içerisindeki yatay hava hareketleridir.

Hava olayları atmosfer katmanında gerçekleşir.

2

İkinci unsur olan gevşek toprak örtüsünün ait olduğu ortamı belirlemek.

Toprak örtüsü litosfer (taş küre) katmanının en üst kısmını oluşturur.

Yerkabuğu ve kayaçlar litosferin inceleme alanındadır.

3

Üçüncü unsur olan okyanus ve denizlerin ait olduğu ortamı belirlemek.

Okyanus ve denizler hidrosfer (su küre) katmanına dahildir.

Yeryüzündeki tüm su kütleleri hidrosferi oluşturur.

4

Dördüncü unsur olan plankton ve balıkların ait olduğu ortamı belirlemek.

Planktonlar ve balıklar canlılar küresini (biyosfer) oluşturur.

Bitkiler, hayvanlar ve mikroorganizmalar biyosferin parçasıdır.

Anahtar Kavram

Doğal Ortamı Oluşturan Dört Temel Unsur (Litosfer, Atmosfer, Hidrosfer, Biyosfer) ve Etkileşimi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 15Soru →

Coğrafya öğretmeninin araştırma ödevi için belirlediği aşağıdaki çalışma konularını, fiziki coğrafyacıların bu araştırmalarda doğrudan yararlandığı yardımcı bilim dalları ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çalışma konuları ve yardımcı bilim dalları şu şekilde eşleşmektedir: Göller Yöresi'ndeki göl suları ve su bütçesi çalışmaları Limnoloji ve Hidroloji ile; Taşeli Platosu'ndaki karstik şekiller ve kayaç analizleri Litoloji ve Jeoloji ile; Kaçkar Dağları'ndaki endemik bitkiler ve yaban hayatı çalışmaları Botanik ve Zooloji ile; Güneydoğu Anadolu'daki buharlaşma ve rüzgâr analizleri ise Meteoroloji ve Fizik bilimleri ile eşleşir.

Göller Yöresi'ndeki göl suları ve su bütçesi çalışmaları Limnoloji ve Hidroloji ile; Taşeli Platosu'ndaki dolin, obruk ve kireç taşı analizleri Litoloji ve Jeoloji ile; Kaçkar Dağları'ndaki endemik bitki ve yaban hayatı çalışmaları Botanik ve Zooloji ile; Güneydoğu Anadolu'daki buharlaşma ve rüzgâr analizleri ise Meteoroloji ve Fizik bilimleri ile eşleşmektedir. Bu bilim dalları fiziki coğrafyanın sırasıyla hidroğrafya, jeomorfoloji, biyocoğrafya ve klimatoloji alt dallarına doğrudan veri sağlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1

İlk çalışma konusundaki 'göl suları ve su bütçesi' ifadelerinden yola çıkarak ilgili yardımcı bilim dallarını belirlemek.

Bu çalışma, suları ve gölleri inceleyen Limnoloji ve Hidroloji yardımcı bilim dalları ile eşleşir.

Göller coğrafyası (hidroğrafyanın bir parçası) çalışmalarında göl bilimi (limnoloji) ve su bilimi (hidroloji) temel veri kaynağıdır.

2

İkinci çalışma konusundaki 'dolin, obruk' gibi yer şekilleri ve 'kireç taşı' (kayaç yapısı) ifadelerinden yola çıkarak ilgili yardımcı bilim dallarını belirlemek.

Bu çalışma, kayaçları inceleyen Litoloji ve yer yapısını inceleyen Jeoloji yardımcı bilim dalları ile eşleşir.

Yer şekillerinin ve kayaç özelliklerinin incelenmesi fiziki coğrafyanın alt dalı olan jeomorfolojinin konusudur ve bu alanda jeoloji ile litolojiden yararlanılır.

3

Üçüncü çalışma konusundaki 'endemik çiçek toplulukları' ve 'yaban keçileri' ifadelerinden yola çıkarak ilgili yardımcı bilim dallarını belirlemek.

Bu çalışma, bitkileri inceleyen Botanik ve hayvanları inceleyen Zooloji yardımcı bilim dalları ile eşleşir.

Bitki ve hayvanların dağılışını inceleyen biyocoğrafya alt dalı, biyoloji biliminin dalları olan botanik ve zoolojiden doğrudan yararlanır.

4

Dördüncü çalışma konusundaki 'buharlaşma şiddeti', 'rüzgâr frekansları' ve 'atmosferik koşullar' ifadelerinden yola çıkarak ilgili yardımcı bilim dallarını belirlemek.

Bu çalışma, hava olaylarını inceleyen Meteoroloji ve atmosferin fiziksel yapısını açıklayan Fizik yardımcı bilim dalları ile eşleşir.

İklim elemanlarının ve atmosfer olaylarının incelenmesi fiziki coğrafyanın alt dalı olan klimatolojinin konusudur ve bu alanda meteoroloji ve fizikten yararlanılır.

Anahtar Kavram

Fiziki coğrafyanın alt dalları (hidroğrafya, jeomorfoloji, biyocoğrafya, klimatoloji) ile bu dallara yardımcı olan bilim dallarının (limnoloji, hidroloji, litoloji, jeoloji, botanik, zooloji, meteoroloji, fizik) eşleştirilmesi.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 16Soru →

Fiziki coğrafyanın alt dalları, yeryüzündeki doğal sistemleri ve bu sistemlerde meydana gelen olayları incelerken çeşitli yardımcı bilim dallarından yararlanır.

Aşağıdaki tabloda, fiziki coğrafyanın alt dalları, bu alt dalların inceleme konuları ve yararlandıkları yardımcı bilim dalları eşleştirilmiştir:

No	Coğrafya Alt Dalı	İnceleme Konusu	Yardımcı Bilim Dalı
I	Jeomorfoloji	Karstik mağaraların oluşumu ve gelişimi	Jeoloji
II	Klimatoloji	Atmosferdeki dikey hava hareketleri ve rüzgarlar	Meteoroloji
III	Hidroğrafya	Göller Yöresi'ndeki göllerin su seviyesi değişimleri	Potamoloji
IV	Biyocoğrafya	Maki bitki örtüsünün coğrafi dağılışı	Botanik
V	Kartografya	Yeryüzü şekillerinin haritaya aktarılma yöntemleri	Jeodezi

Buna göre, tablodaki eşleştirmelerin tamamının doğru olabilmesi için numaralanmış satırların hangisinde verilen yardımcı bilim dalının değiştirilmesi gerekir?

I

II

III

IV

V

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III

Cevap

Üçüncü satırdaki eşleştirme (III)

Üçüncü satırda belirtilen 'Göller Yöresi'ndeki göller' Hidroğrafya alt dalının bir inceleme konusudur. Hidroğrafya bu konuda göl bilimi olan limnolojiden yararlanmalıdır. Ancak tabloda akarsu bilimi anlamına gelen potamoloji yazılmıştır. Bu nedenle üçüncü satırdaki yardımcı bilim dalının değiştirilmesi gerekir.

Adım Adım Çözüm

1

Tabloda verilen coğrafi inceleme konularının ilgili fiziki coğrafya alt dalıyla uyumunu kontrol edin.

I. satırdaki karstik mağaralar yer şekli olduğundan Jeomorfoloji, II. satırdaki dikey hava hareketleri ve rüzgarlar iklim olayı olduğundan Klimatoloji, III. satırdaki göllerin su seviyesi değişimleri su kütlesi olduğundan Hidroğrafya, IV. satırdaki maki örtüsü canlı dağılışı olduğundan Biyocoğrafya ve V. satırdaki haritaya aktarma yöntemleri Kartografya alt dalıyla doğru eşleşmiştir.

Her inceleme konusunun doğru fiziki coğrafya alt dalıyla ilişkilendirildiğinden emin olmak.

2

Tabloda verilen yardımcı bilim dallarının, ilgili coğrafya alt dalı ve inceleme konusuyla bilimsel doğruluğunu inceleyin.

III. satırda 'Göller Yöresi'ndeki göllerin su seviyesi değişimleri' konusu Hidroğrafya alt dalına aittir. Hidroğrafyanın göllerle ilgilenen yardımcı bilim dalı 'limnoloji'dir (göl bilimi). Ancak tabloda yardımcı bilim dalı olarak akarsuları inceleyen 'potamoloji' verilmiştir.

Yardımcı bilim dallarının konu bazında doğru alt disiplini temsil edip etmediğini belirlemek.

3

Eşleştirmenin doğru olması için yapılması gereken değişikli��i belirleyin.

Üçüncü satırdaki yardımcı bilim dalı olarak yazılan 'Potamoloji' teriminin 'Limnoloji' olarak değiştirilmesi gerekmektedir. Diğer tüm satırlardaki yardımcı bilim dalları (Jeoloji, Meteoroloji, Botanik, Jeodezi) hem inceleme konularıyla hem de co��rafya alt dallarıyla tam olarak uyumludur.

Hatalı olan satırı tespit edip doğru yardımcı bilimi belirleyerek çözüme ulaşmak.

Anahtar Kavram

Fiziki coğrafyanın alt dalları ve bunların faydalandığı yardımcı bilim dalları arasındaki ilişki.

Soru 17Soru →

Fiziki coğrafyanın alt dalları, yeryüzündeki doğal olayları ve süreçleri incelerken çeşitli yardımcı bilim dallarının verilerinden ve yöntemlerinden yararlanır.

Aşağıda verilen coğrafi araştırma konularını, bu araştırmalarda doğrudan yararlanılan yardımcı bilim dallarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Fırat ve Dicle nehirlerinin akım düzenlerinin incelenmesi Potamoloji ile; maki bitki topluluklarının incelenmesi Botanik ile; karstik aşınım şekillerini olu��turan kireç taşlarının analizi Litoloji ile; toprak örtüsünün horizon yapısının incelenmesi ise Pedoloji ile eşleşmektedir.

Verilen araştırma konularından akarsuların akım özelliklerinin incelenmesi potamoloji ile; bitki topluluklarının yapısal analizi botanik ile; kireç taşı gibi kayaç tabakalarının yapısı litoloji ile; toprak katmanlarının (horizon) incelenmesi ise pedoloji ile doğrudan ilişkilidir.

Adım Adım Çözüm

1

Akarsuların akım düzenlerini ve debilerini inceleyen yardımcı bilim dalını tespit etmek.

Fırat ve Dicle nehirlerinin debi analizleri potamoloji (akarsu bilimi) ile ilişkilendirilir.

Potamoloji, akarsuların akış özelliklerini ve rejimlerini doğrudan inceleyen hidroğrafya alt bilim dalıdır.

2

Bitki topluluklarının özelliklerini inceleyen yardımcı bilim dalını tespit etmek.

Maki bitki topluluklarının fizyolojik özellikleri ve tür çeşitliliği botanik (bitki bilimi) ile eşleşir.

Botanik, bitkilerin anatomik ve fizyolojik yapılarını inceleyerek biyocoğrafyaya veri sağlayan temel biyoloji dalıdır.

3

Kayaç özelliklerini inceleyen yardımcı bilim dalını tespit etmek.

Kireç taşı (kalker) tabakalarının mineralojik yapısının incelenmesi litoloji (taş bilimi) ile eşleşir.

Litoloji, yer kabuğunu oluşturan kayaçların bileşimlerini inceleyerek jeomorfolojiye yardımcı olur.

4

Toprak katmanlarını ve yapısını inceleyen yardımcı bilim dalını tespit etmek.

Toprak örtüsünün horizon ve fiziksel özelliklerinin incelenmesi pedoloji (toprak bilimi) ile eşleşir.

Pedoloji, toprakların oluşumunu, gelişimini ve yapısını inceleyen ve jeomorfolojiye katkı sunan bilim dalıdır.

Anahtar Kavram

Fiziki Coğrafyanın Alt Dalları ve Yardımcı Bilim Dalları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 18Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen coğrafi örnek cümleleri, sağ sütunda yer alan coğrafya biliminin ilgili ilkeleriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Büyük Okyanus kıyılarındaki aktif volkanların konumu dağılış ilkesiyle; sıcaklık ve nemin toprak oluşumunu hızlandırması nedensellik ilkesiyle; alpin çayırlar, hayvancılık ve et-süt sanayisi arasındaki zincirleme ilişki ise karşılıklı ilgi ilkesiyle eşleşmelidir.

Aktif volkanların Büyük Okyanus kıyılarında uzandığını ifade eden örnek dağılış ilkesine; iklimin toprak oluşumunu hızlandırdığını belirten örnek sebep-sonuç bağından ötürü nedensellik ilkesine; alpin çayırlarda hayvancılığın gelişip sanayiyi tetiklediğini belirten örnek ise olaylar arası bağdan dolayı karşılıklı ilgi ilkesine karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Birinci cümledeki ifadenin coğrafi niteliğini analiz etmek.

Cümlede aktif volkanların yeryüzünde nerede bulunduğu (Pasifik Ateş Çemberi) belirtilmiştir.

Yeryüzünde veya belirli bir bölgede coğrafi unsurların yatay ya da dikey konumlandırılmasını gösteren ilke dağılış ilkesidir.

2

İkinci cümledeki neden-sonuç ilişkisini tespit etmek.

Kimyasal çözünmenin şiddetli olması ve toprak oluşumunun hızlanması doğrudan sıcaklık ve nem koşullarının bir sonucu olarak gösterilmiştir.

Coğrafi olayların ortaya çıkış gerekçelerini açıklayan ilke nedensellik ilkesidir.

3

Üçüncü cümledeki çok boyutlu etkileşimi çözümlemek.

Otlak varlığının hayvancılığı, hayvancılığın da sanayi tesislerini etkilemesiyle unsurlar arası karşılıklı bir bağ kurulmuştur.

Farklı coğrafi olay ve faaliyetlerin birbirleriyle olan ilişkilerini inceleyen ilke karşılıklı ilgi (bağlantı) ilkesidir.

Anahtar Kavram

Coğrafya Biliminin İlkeleri (Dağılış, Nedensellik, Karşılıklı İlgi)

Doğa, İnsan ve Coğrafya

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar