Ahlak ve Değerler

İslam ahlakında insan ruhunun yetileri olan akıl, öfke ve arzu kuvvelerinin dengeli kullanılmasıyla çeşitli ahlaki erdemler ortaya çıkmaktadır. Bu erdemler ile onların tanımları arasında doğrudan bir ilişki vardır.

Aşağıdaki sol sütunda verilen ahlaki erdemleri, sağ sütundaki doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Bir eğitim kurumunda müdürlük yapan Esra Hanım, öğretmenler arasında ders programı planlaması yaparken tüm öğretmenlere tamamen aynı saatte ve aynı zorluk derecesinde sınıflar vermek yerine; öğretmenlerin uzmanlık alanlarını, mesleki tecrübelerini, pedagojik eğilimlerini ve özel durumlarını dikkate almaktadır. Herkesin potansiyelini en verimli şekilde kullanabileceği, hakkaniyete uygun ve dengeli bir dağılımı hedeflemektedir.

Buna göre, Esra Hanım'ın sergilediği bu yönetim anlayışı ve tutumu, İslam ahlakında yer alan aşağıdaki temel erdemlerden hangisiyle doğrudan ilişkilendirilebilir?

Bir bilgeye, kendisine haksızlık ve kabalık eden bir kişiye neden aynı sertlikle karşılık vermediği sorulduğunda şu cevabı verir: "O kişi kendi içindeki öfke ve kabalığı dışarı vuruyor. Ben neden onun öfkesinin esiri olup kendi iç huzurumu ve ahlaki duruşumu bozayım? Benim görevim, onun cehalet ve öfkesine karşı aklımın ve irademin kontrolünü elden bırakmamaktır."

Bu parçada bilgenin sergilediği tutum, İslam ahlakında övülen aşağıdaki olumlu davranış ve erdemlerden hangisi ile doğrudan ilişkilidir?

İslam ahlakında olumlu tutum ve erdemler, bireyin hem kendisiyle hem de çevresiyle olan ilişkilerini düzenleyen temel ahlaki prensiplerdir. Bu erdemler yalnızca teorik tanımlarla sınırlı kalmayıp günlük yaşamdaki davranışlara ve kararlara yansır.

Buna göre, sol sütunda verilen ahlaki erdemler ile sağ sütunda verilen hayatın içinden durum örneklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

İslam ahlakında insanın akıl, öfke ve arzu kuvvetlerinin dengelenmesiyle ortaya çıkan ahlaki erdemler, bireysel ve toplumsal yaşamda farklı davranış modelleriyle kendisini gösterir. Aşağ��da verilen ahlaki erdemleri, bu erdemlerin günlük hayattaki yansımalarını içeren durumlarla eşleştiriniz.

İslam ahlakında iffet; nefsin yeme, içme, maddi kazanç ve bedensel hazlar gibi dünyevi arzular karşısında ölçülü olması, haram ve şüpheli şeylerden kaçınarak şahsiyetini ve onurunu korumasıdır. Bu yönüyle iffet, sadece belirli bir alanla sınırlı olmayıp hayatın geneline yayılan geniş kapsamlı bir otokontrol mekanizmasıdır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi İslam ahlakındaki 'iffet' erdemine uygun bir davranış olarak değerlendirilebilir?

Aşağıda sol sütunda verilen İslam ahlakına ait erdemleri, sağ sütundaki günlük hayata dair örnek senaryolarla en uygun şekilde eşleştiriniz.

Hucurât Suresi 12. ayette şöyle buyrulmaktadır: *"Ey iman edenler! Zannın çoğundan kaçının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır. Birbirinizin kusurunu araştırmayın. Biriniz diğerinizi arkasından çekiştirmesin..."*

Fatih, okulda yeni açılan bir kulübün başkanı olan arkadaşının, bu göreve sadece öğretmenlerin gözüne girmek için seçildiğini düşünmekte (I), bu düşüncesini kanıtlamak amacıyla onun izin almadan geçmiş dönem notlarını ve devamsızlık durumlarını gizlice incelemekte (II) ve bu edindiği özel bilgileri diğer arkadaşlarıyla paylaşarak onun hakkında olumsuz bir algı oluşturmaya çalışmaktadır (III).

Buna göre Fatih'in sergilediği numaralandırılmış davranışların Hucurât Suresi 12. ayette yerilen kötü davranışlarla eşleştirmesi aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

İslam ahlakında toplumsal ilişkileri ve bireysel ahlakı yozlaştıran, sevgi ve kardeşlik bağlarına zarar veren bazı köt�� davranışlar yasaklanmıştır.

Buna göre, sol sütunda verilen kötü davranışları sağ sütundaki tanımlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Bir şirkette yönetici olarak çalışan Selim Bey, mesai arkadaşının masasındaki kişisel günlüğü onun izni ve bilgisi dışında gizlice okuyarak özel hayatına dair bilgiler edinmeye çalışmıştır. Aynı hafta içinde ofisteki bazı belgelerin kaybolması üzerine de elinde hiçbir kanıt veya belirti olmamasına rağmen, yeni işe başlayan stajyerin bu belgeleri aldığını düşünmüş ve onun hakkında olumsuz bir kanaate varmıştır.

Buna göre Selim Bey'in sergilediği bu tutum ve davranışlar, sırasıyla İslam'da yerilen kötü davranışlardan hangilerine örnek oluşturur?

Değerlerin oluşumunda farklı kaynaklar rol oynamaktadır. Aşağıda verilen değer kaynakları ile bu kaynakların değerlerin oluşum sürecindeki temel işlevlerini ve özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Toplumda uzun yıllar boyunca uygulanan ve nesilden nesile aktarılan örf ve adetler, ahlaki değerlerin oluşumunda önemli birer zemin teşkil eder. İslam dininde de toplumun huzur ve düzenini sağlayan, adalet ve iyilikle çelişmeyen örf ve adetler korunmuş; hatta teşvik edilmiştir. Örneğin Anadolu'daki 'diş kirası' veya yardımlaşma amaçlı 'imece' gelenekleri, İslam'ın cömertlik, yardımlaşma ve misafirperverlik ilkeleriyle bütünleşerek ahlaki birer değer hâline gelmiştir. Ancak dinin açıkça yasakladığı kan davası veya haksız kazanç gibi bazı geleneksel uygulamalar ise dinin süzgecinden geçememiş ve değer olarak kabul edilmemiştir.

Bu parçadan hareketle değerlerin oluşum süreci ve kaynakları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Hz. Muhammed (s.a.v.), vefatından kısa bir süre önce Bizans İmparatorluğu'na karşı sefere çıkacak ordunun komutanlığına henüz on sekiz yaşlarında olan Usame b. Zeyd'i getirmiştir. Orduda Hz. Ebu Bekir ve Hz. Ömer gibi tecrübeli ve yaşça büyük pek çok sahabe bulunmasına rağmen Hz. Peygamber bu kararından vazgeçmemiş ve orduya Usame'nin liderliğinde hareket etmesini emretmiştir.

Bu tarihi olay, İslam'ın gençliğe bakışı ve toplumsal değerler açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisini doğrudan gösterir?