Hz. Muhammed ve Örnekliği

İslam düşüncesinde Hz. Muhammed’in (s.a.v.) konumu ele alınırken onun risalet (peygamberlik) vazifesi ile beşeriyet (insaniyet) vasfı arasında hassas bir denge kurulur. Onun peygamberlik yönü tebliğ, tebyin, temsil ve teşri gibi görevlerle şekillenirken; beşerî yönü ise yeme, içme, ticaret yapma, savaşlarda askeri taktikler geliştirme veya tarımsal faaliyetlerde şahsi görüş belirtme gibi insani özellikleri kapsar. Bu iki yönün karıştırılması, dini hükümlerin kaynağı ve bağlayıcılığı konusunda yanılgılara yol açabilir.

Buna göre, Hz. Muhammed’in aşağıdaki tasarruflarından hangisi, onun beşerî/insani kimliğinin bir sonucu olmayıp doğrudan vahiyle desteklenen peygamberlik (risalet) yönünün ve yasama (teşri) yetkisinin bir göstergesidir?

Hz. Muhammed, kendisine inanmayan ve canına kastetmek amacıyla evini kuşatan Mekkeli müşriklerin, korunması için daha önce kendisine bıraktıkları kıymetli eşyaları (emanetleri) hicret edeceği gece Hz. Ali'ye bırakmış ve bunları sahiplerine iade etmesini istemiştir.

Bu olay, Hz. Muhammed'in aşağıdaki özelliklerinden hangisini en doğrudan vurgulamaktadır?

Hz. Muhammed'in hayatından alınan aşağıdaki olaylar ile bu olayların onun doğruluğu ve güvenilirliğini yansıtan ahlaki boyutlarını en uygun şekilde eşleştiriniz.

Âl-i İmrân Suresi 159. ayetinde Hz. Muhammed'in karar alma ve yönetim süreçlerinde izlemesi tavsiye edilen ilkeler ve adımlar şu şekilde ifade edilmektedir:

*"...Şu halde onları affet; bağışlanmaları için dua et; iş hakkında onlara danış. Kararını verdiğin zaman da artık Allah'a dayanıp güven..."*

Buna göre, ayette belirtilen karar alma ve uygulama aşamalarını gösteren aşağıdaki uygulamaları, ayetteki akış sırasına göre ilkten sona doğru sıralayınız.

Ahzâb Suresi 21. ayetinde müminler için en güzel örnek (üsve-i hasene) olduğu belirtilen Hz. Muhammed'in hayatı, insanlığa her alanda rehberlik edecek niteliktedir.

Aşağıda sol sütunda Hz. Muhammed'in hayatından örnek olaylar, sağ sütunda ise bu olayların temsil ettiği üsve-i hasene boyutları verilmiştir. Bu olaylar ile temsil ettikleri boyutları en uygun şekilde eşleştiriniz.

Ahzâb suresi 21. ayetinde geçen ifadeler ve üsve-i hasene kavramının boyutları ile bu ifadelerin ahlaki/inançsal açılımları aşağıda verilmiştir. Sol sütunda yer alan kavramsal boyutları, sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Medine’ye hicret ettikten sonra Medinelilerin hurma ağaçlarını aşıladıklarını gören Hz. Muhammed, bunu yapmamalarının belki de daha hayırlı olacağını belirtmiştir. Bunun üzerine aşılamayı bırakan Medineliler, o yıl hurma rekoltesinde ciddi bir düşüş yaşayınca durumu Hz. Peygamber’e iletmişlerdir. Hz. Muhammed ise bu durum karşısında, 'Siz dünyanızın işini benden daha iyi bilirsiniz.' diyerek Müslümanların kendi uzmanlık alanlarındaki tecrübe ve ortak kararlarına işaret etmiştir.

Bu olaydan hareketle İslam'ın istişare anlayı��ı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Necran Hristiyanlarından oluşan bir heyet, Medine’ye gelerek Mescid-i Nebevî’de Hz. Muhammed ile görüşmüştür. Görüşmeler esnasında kendi ibadet vakitleri gelen Hristiyanlar, mescit içerisinde ibadet etmek istemişlerdir. Sahabilerin bu duruma engel olmak istemesi üzerine Hz. Muhammed sahabileri durdurmuş ve heyetin mescit içerisinde kendi inançlarına göre ibadet etmelerine izin vermiştir.

Bu olay, Hz. Muhammed’in aşağıda verilen ahlaki tutum ve davranışlarından öncelikle hangisiyle ilişkilendirilebilir?

Hz. Muhammed'in kararlarında ortak akla ve başkalarının görüşlerine verdiği önemi (istişare) gösteren aşağıdaki tarihi olayları, bu olaylar sırasında alınan kararlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Makhzum kabilesinden asil bir kadının hırsızlık yapması üzerine, bazı Müslümanlar onun cezalandırılmaması için Hz. Muhammed'e aracı göndermek istemişlerdir. Hz. Muhammed bu duruma tepki göstererek şöyle buyurmuştur:

'Sizden önceki milletlerin helak olmasının sebebi, içlerinden asil bir kimse hırsızlık yaptığında onu serbest bırakmaları, zayıf biri hırsızlık yaptığında ise ona ceza uygulamalarıydı. Allah'a yemin ederim ki, kızım Fatıma da hırsızlık yapsa, ona da gerekli cezayı uygulardım.'

Bu olay, Hz. Muhammed'in aşağıdakilerden hangisine verdiği önemi doğrudan göstermektedir?

İslam öncesi Mekke toplumunda dürüstlük ve güvenilirlik gibi erdemler oldukça önem taşımaktaydı. Genç yaşlarından itibaren ticaretle uğraşan Hz. Muhammed, haksız kazançtan kaçınmış, verdiği sözleri tutmuş ve kendisine bırakılan emanetleri korumuştur. Mekke halkı, onun bu üstün ahlaki özelliklerinden dolayı kendisine bir lakap vermiştir. Bu parçada bahsedilen ahlaki özelliklerinden ötürü Mekke halkının Hz. Muhammed'e verdiği lakap aşağıdakilerden hangisidir?

Hz. Muhammed'in hayatındaki bazı tarihî olaylar ile bu olayların onun doğruluğunu (sıdk) ve güvenilirliğini (emanet) nasıl yansıttığına dair açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Bizans İmparatoru Herakliyus, kendisine ulaşan İslam'a davet mektubunun ardından, o sırada Şam'da bulunan ve henüz Müslüman olmamış Mekkelilerin lideri Ebu Süfyan’ı sarayına davet eder. Herakliyus, Hz. Muhammed’in getirdiği mesajı ve karakterini anlamak amacıyla ona birtakım sorular sorar. Sorulardan biri de şöyledir: "Peygamberlik iddia etmeden önce onun hiç yalan söylediğine şahit oldunuz mu?" Ebu Süfyan, aralarındaki şiddetli düşmanlığa rağmen "Hayır, onun yalan söylediğini hi�� duymadık." diye cevap verir. Bunun üzerine Herakliyus, "İnsanlara yalan söylemeyen birinin Allah hakkında da yalan söylemesi düşünülemez." şeklinde bir tespitte bulunur.

Bu parçadan hareketle Hz. Muhammed'in doğruluğu ve güvenilirliği (sıdk ve emanet) ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Hz. Muhammed'in hayatındaki bazı tarihî olaylar ile bu olayların onun doğruluğunu ve güvenilirliğini nasıl yansıttığ��na dair ahlaki göstergeler aşağıda verilmiştir. Buna göre, olaylar ile bu olayların yansıttığı ahlaki göstergeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Âl-i İmrân suresi 159. ayetinde yer alan ilahi yönlendirmeler dikkate alındığında, bir müminin karar alma ve uygulama sürecinde takip etmesi gereken aşağıdaki adımları ilk aşamadan son aşamaya doğru sıralayınız.

Âl-i İmrân suresi 159. ayette Hz. Peygamber’e hitaben, "...İşlerinde onlarla istişare et. Karar verdiğin zaman da Allah’a güvenip dayan. Şüphesiz Allah, kendisine güvenip dayananları sever." buyrulmaktadır.

Buna göre, Hz. Muhammed'in hayatında da önemli bir yer tutan "istişare" uygulamasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Bedir Savaşı öncesinde ordunun saflarını düzenleyen Hz. Muhammed, elindeki okla hizayı bozan Sevâde b. Gaziyye’ye hafifçe dokunarak sıraya girmesini söyler. Sevâde, "Ey Allah’ın Resulü, canımı yaktın! Allah seni hak ve adaletle gönderdi, bana kısas yapmama izin ver." diyerek hakkını talep eder. Bunun üzerine Hz. Muhammed, üzerindeki elbiseyi kaldırarak karnını açar ve "Haydi, kısas yap!" buyurur. Sahabenin şaşkın bakışları arasında Sevâde, kısas yapmak yerine Hz. Muhammed'e sarılır ve onu öper; amacının peygamberle son anında teninin temas etmesi olduğunu belirtir.

Buna göre, Hz. Muhammed’in bu olaydaki tutumu aşağıdakilerden hangisinin doğrudan bir göstergesidir?

Medine döneminde Müslümanlardan biri, çaldığı bir zırhı bir Yahudinin bahçesine saklayarak suçu onun üzerine atmaya çalışmış, kendi kabilesi de suçsuz olduğunu iddia ederek bu Müslümanı hararetle savunmuştur. Durum Hz. Muhammed’e iletildiğinde, dış görünüş ve ilk deliller doğrultusunda Müslüman lehine karar vermek üzereyken, inen ayetler (Nisâ suresi, 105-107. ayetler) hainleri savunmamayı ve adaletten sapmamayı emretmiştir. Bunun üzerine Hz. Muhammed, toplumsal baskılara ve kabile bağlarına bakmaksızın adaleti tesis etmiş ve Yahudi vatandaşın suçsuz olduğunu ilan etmiştir.

Bu parçadan hareketle Hz. Muhammed'in adalet ve hak g��zetme ilkesiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Hz. Muhammed, alacaklısı olan bir bedevinin borcunu kaba ve sert bir üslupla talep etmesi üzerine araya girmek ve bedeviyi cezalandırmak isteyen sahabileri engellemiştir. O, sahabilerine: "Hak sahibinin konuşma hakkı vardır." diyerek bedeviyi haklı bulmuş ve borcun geciktirilmeden, hatta daha iyi bir kalitede ödenmesini emretmiştir.

Bu olaydan hareketle Hz. Muhammed'in adalet ve hak gözetme anlayışı hakkında;

I. Hak sahibinin kim olduğuna bakılmaksızın hakkın sahibine iade edilmesi esastır.
II. Toplumsal statü farkları, hukuki eşitli��in ve adaletin uygulanmasına engel teşkil etmez.
III. Alacaklıların haklarını tahsil ederken her türlü yöntemi ve üslubu kullanması meşru kabul edilir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Hudeybiye Antlaşması’nın imzalanmasının ardından Hz. Muhammed, antlaşmanın şartlarından dolayı hayal kırıklığı yaşayıp kurbanlarını kesmekte ve ihramdan çıkmakta tereddüt eden sahabilerin bu tutumu karşısında çadırına çekilmiş ve durumu eşi Ümmü Seleme ile görüşmüştür. Ümmü Seleme, kendisinin dışarı çıkıp hiç kimseyle konuşmadan kurbanını kesmesini ve tıraş olmasını tavsiye etmiştir. Hz. Muhammed bu tavsiyeyi uyguladığında, sahabiler de onu takip ederek kurbanlarını kesmiş ve ihramdan çıkmışlardır.

Bu olaydan hareketle Hz. Muhammed'in istişare uygulamasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?