Ahlaki Eylemin Amacı

Kant'a göre bir eylemin ahlaki değeri, o eylemin sonucuna veya getireceği faydaya değil, tamamen ödev bilinciyle ve iyi niyetle yapılmış olmasına bağlıdır. Kişi, çıkar gütmeden, sırf ahlak yasasına duyduğu saygıdan ötürü eylemde bulunmalıdır.

Buna göre Kant, ahlaki eylemin amacını aşağıdakilerden hangisiyle açıklamaktadır?

Aristoteles'e göre, insan yaşamındaki tüm eylemler bir 'iyi'yi gerçekleştirmeyi amaçlar. Bu iyilerin en üstünü ve nihai olanı ise insanın kendini gerçekleştirmesi, yani 'mutluluk'tur (eudaimonia). Diğer tüm amaçlar, bizi bu en yüksek iyiye ulaştıran araçlardan ibarettir.

Buna göre Aristoteles, ahlaki eylemin nihai amacını aşağıdakilerden hangisiyle tanımlamaktadır?

Spinoza’ya göre evrendeki her varlık, kendi varlığını koruma ve sürdürme yönünde içsel bir çabaya (conatus) sahiptir. İnsan için ahlaki eylemin nihai amacı, bu çabayı aklın rehberliğinde gerçekleştirerek edilgen duygulardan (tutkulardan) arınmak ve doğanın zorunlu yasalarının bilgisine ulaşmaktır. Bu bilgiye ulaşan insan, doğanın (yani Tanrı'nın) bir parçası olduğunun bilincine varır ve en yüksek mutluluk olan entelektüel Tanrı sevgisine ulaşır.

Buna göre, Spinoza’nın ahlak anlayışında ahlaki eylemin amacı ve bu amaca ulaşma koşuluyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Eylemlerimizin ahlaki değerini tayin eden yegane ölçüt, onların yarattığı toplam faydadır. Buradaki fayda kavramı, bireysel menfaatlerin dar kalıplarına sıkıştırılmış bir çıkar arayışı değil, eylemden doğrudan ya da dolaylı olarak etkilenen tüm insanların ortak refahı ve mutluluğudur. Ahlaki bir fail, karar alırken kendi yararı ile toplumun yararı arasında tarafsız bir hakem gibi davranmalı, eylemlerinin nihai amacı olarak 'en çok sayıda insan için en yüksek düzeyde mutluluğu' hedeflemelidir. Dolayısıyla bir eylem, sadece failine haz kazandırdığı için değil, bütüne sağladığı olumlu katkı oranında ahlaki bir nitelik kazanır.

Bu parçada açıklanan ahlaki eylemin amacı ve değer ölçütleri, aşağıdaki filozoflardan hangisinin ahlak anlayışı ile örtüşmektedir?

"Haz, mutlu bir yaşamın başlangıcı ve amacıdır. Her seçiş ve kaçınışımızı ona dayandırırız; çünkü bizim için ilk ve doğuştan gelen iyi odur. Ancak her haz seçilmeye değer olmadığı gibi, her acıdan da kaçınılması gerekmez. Önemli olan, akıllıca bir ölçüp tartma (kalkülasyon) ile uzun vadede ruhsal dinginliği (ataraxia) ve bedensel acısızlığı (aponia) sağlayacak eylemlere yönelmektir. Bu nedenle ahlaki eylemin değeri, anlık hazların peşinde kontrolsüzce koşmakta değil, bilgeliğin rehberliğinde acıdan uzaklaşmaktadır."

Bu parçadan hareketle ahlaki eylemin amacı ve niteliği hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Epiktetos’a göre, hayatta kontrol edebileceğimiz şeyler ile kontrol edemeyeceğimiz şeyler arasında kesin bir ayrım yapmalıyız. Düşüncelerimiz, arzularımız ve eylemlerimiz bizim elimizdedir; ancak bedenimiz, mülkümüz ve başkalarının hakkımızdaki düşünceleri bizim dışımızdadır. Ahlaki eylem, dışsal koşulların tutsağı olmadan, yalnızca kendi irademiz dahilindeki erdemli tutumları seçerek ruhsal bir dinginliğe ulaşmayı amaçlar. Buna göre insan, dış dünyaya karşı kayıtsız kalıp kendi aklıyla uyumlu davrandığında ahlaki eylemin nihai amacını gerçekleştirmiş olur.

Buna göre, Stoacı felsefede ahlaki eylemin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir eylemin ahlaki değeri, onun arkasındaki niyet ve ödev duygusunda yatar; eylemin sonuçlarında ya da getireceği faydada değil. Eğer bir esnaf, müşterilerini kaybetmemek ve dürüst bir imaj çizmek için onlara hile yapmıyorsa, bu eylem dış görünüşü bakımından ödeve uygun olsa da ahlaki bir değer taşımaz. Çünkü burada eylemin amacı ödevin kendisi değil, kişisel menfaattir. Ahlaki bir eylem, yalnızca ve yalnızca ödev ahlakına duyulan saf saygıdan ötürü, hiçbir koşula bağlanmaksızın gerçekleştirilmelidir.

Bu parçaya göre, Kant’ın ahlak anlayışında ahlaki eylemin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Sokrates'e göre hiç kimse bilerek kötülük yapmaz; kötülük, bilgi eksikliğinden kaynaklanır. Doğru bilgiye sahip olan insan, doğru eylemde bulunur. Bu doğrultuda ahlaki eylemin nihai hedefi, ruhun esenliğe kavuşması ve insanın en yüksek iyi olan mutluluğa (eudaimonia) ulaşmasıdır. İnsan ancak erdemli bir yaşam sürerek, yani neyin iyi olduğunu bilerek ve buna uygun davranarak gerçek mutluluğu elde edebilir.

Buna göre Sokrates'in ahlak anlayışında ahlaki eylemin nihai amacı aşağıdakilerden hangisidir?