Pragmatizm (Faydacılık)

4 soru

Soru 1Soru

Aşağıda pragmatist (faydacı) bilgi felsefesinin önde gelen temsilcilerine ait temel kavramsal yaklaşımlar ve bunların epistemolojik açıklamaları verilmiştir. Bu yaklaşımlar ile doğru açıklamaları eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

John Dewey'in Araçsallığı (Enstrümantalizm)
William James'in Değişken Hakikat Anlayışı
Charles Sanders Peirce'ün Pragmatik Maksimi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

John Dewey'in Araçsallığı (Enstrümantalizm) ifadesi problem çözme ve çevreye uyum aracı açıklamasıyla; William James'in Değişken Hakikat Anlayışı ifadesi doğruluğun durağan olmayıp süreç içinde inşa edildiği açıklamasıyla; Charles Sanders Peirce'ün Pragmatik Maksimi ifadesi ise kavramın anlamının pratik ve gözlemlenebilir sonuçların toplamı olduğu açıklamasıyla eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede John Dewey'in enstrümantalist (araçsal) yaklaşımı, bilginin sorun çözme ve çevreye uyum aracı olmasıyla; William James'in hakikat anlayışı, doğruluğun durağan olmayıp eylem sürecinde inşa edilmesiyle; Peirce'ün pragmatik maksimi ise kavramların anlamının eylemsel pratik sonuçların toplamı olmasıyla ilişkilendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
John Dewey'in bilgi felsefesindeki temel iddiası olan 'Araçsallık' (Enstrümantalizm) kavramı analiz edilir.
Dewey'e göre bilginin, çevreye uyum sağlama ve pratik yaşamdaki problemleri çözmeye yarayan bir araç olduğu belirlenir.
Bu kavramı problem çözme aparatına vurgu yapan açıklama ile eşleştirmek gerekir.
2
William James'in pragmatist hakikat/doğruluk anlayışı incelenir.
James'in doğruluğu durağan bir nesnel uyum olarak değil, eylemlerin sonuçlarında ortaya çıkan dinamik ve 'doğru kılınan' bir süreç olarak gördüğü saptanır.
Bu yaklaşımı doğruluğun süreç içinde inşa edildiğini belirten açıklama ile eşleştirmek gerekir.
3
Charles Sanders Peirce'ün pragmatik maksimi (ilkesi) değerlendirilir.
Peirce'e göre bir düşünce veya kavramın anlamının, onun eylemsel alanda doğuracağı pratik ve gözlemlenebilir sonuçların toplamı olduğu belirlenir.
Bu ilkeyi eylemsel etkilerin toplamına vurgu yapan açıklama ile eşleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Pragmatizm (Faydacılık) Epistemolojisi
Soru 2Soru

Bir fikrin doğruluğu, onun durağan bir özelliğinde değil, zihnimizin karmaşık yaşam koşulları karşısında geliştirdiği eylem planlarının işlevselliğinde aranmalıdır. Düşünceler, çevreye uyum sağlama ve karşılaşılan sorunları çözme yolunda kullandığımız birer araçtan ibarettir. Eğer bir kuram ya da inanç, bizi çevreleyen dünyayı daha yaşanabilir kılıyor, belirsizlikleri gideriyor ve eylemlerimizi başarıya ulaştırıyorsa, o kuram geçerlidir.

Bu parçada dile getirilen görüşe göre, bilginin doğruluk ölçütü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yaşamda karşılaşılan sorunları çözmede işlevsel bir araç olarak işe yaraması ve eylemi başarıya ulaştırması

Cevap

Yaşamda karşılaşılan sorunları çözmede işlevsel bir araç olarak işe yaraması ve eylemi başarıya ulaşt��rması
Parçada doğruluğun durağan bir nitelik olmadığı, çevreye uyum sağlamada ve sorunları çözmede kullanılan bir araç olduğu ve eylemleri başarıya ulaştırdığı ölçüde geçerli kabul edildiği belirtilmektedir. Bu durum, bilginin doğruluk ölçütünü 'sorunları çözmede işlevsel bir araç olarak işe yaraması' şeklinde tanımlayan pragmatist (faydacı/araççı) yaklaşımla tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki temel argümanın analiz edilmesi
Parçada bilginin durağan bir yapısı olmadığı, aksine yaşamdaki sorunları çözmede kullanılan dinamik bir 'araç' olduğu vurgulanmaktadır.
Yazarın bilgiye ve doğruluğa bakış açısını belirlemek için parçanın ana fikrini saptamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki doğruluk ölçütlerinin değerlendirilmesi
Doğruluğu eylemin başarısı, çevreye uyum ve sorun çözme yeteneği (işlevsellik) ile ilişkilendiren görüşün pragmatizm (faydacılık) olduğu belirlenir.
Metindeki kavramları epistemolojik akımlarla ve onların doğruluk ölçütleriyle eşleştirmek gerekir.
3
Çeldiricilerin elenmesi ve doğru seçeneğin belirlenmesi
Kişisel çıkar, akılcılık, eleştiricilik ve nesnel gerçeklikle birebir örtüşme fikirlerinin parçanın 'araçsal doğruluk' vurgusuyla uyuşmadığı görülür ve yaşamda karşılaşılan sorunları çözmede işe yarama ölçütü doğru cevap olarak seçilir.
Metne en uygun epistemolojik açıklamayı içeren seçeneği saptamak gerekir.

Anahtar Kavram

Pragmatist bilgi felsefesinde doğruluk, eylemlerimizde işe yarayan, yaşamı kolaylaştıran ve sorun çözmede bir araç (enstrüman) olarak işlev gören bilgilerin özelliğidir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3Soru

Bir düşünce ya da kuram, kendi başına ne doğrudur ne de yanlıştır. Tıpkı bir harita gibi, onun değeri bize sunduğu yönlendirme gücünde yatar. Yolunu kaybetmiş bir yolcu için doğru harita, onu aradığı hedefe ulaştıran haritadır; onu çıkmaza sokan harita ise yanlıştır. Dolayısıyla bir düşüncenin doğruluğu, onun yaşamda karşılaştığımız sorunları çözmede işlevsel bir araç olarak iş görmesine bağlıdır.

Bu parçada dile getirilen görüşü savunan bir düşünür, bilginin doğruluğunu aşağıdakilerden hangisine dayandırır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sorunları çözmedeki işlevselliğine ve yönlendirici gücüne

Cevap

Sorunları çözmedeki işlevselliğine ve yönlendirici gücüne
Parçada doğruluk, bir düşüncenin sorunları çözmede işlevsel bir araç olarak iş görmesine ve yol gösterme (yönlendirme) gücüne bağlanmıştır. Bu yaklaşım, pragmatizmin (faydacılığın) temel tezidir. Dolayısıyla doğru yanıt, sorunları çözmedeki işlevselliğe ve yönlendirici güce vurgu yapan seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki ana fikrin tespit edilmesi
Parçada bilginin/düşüncenin değerinin mantıksal veya duyusal kan��tlamalarda değil, yaşamda karşılaşılan sorunları çözmedeki işlevsel rolünde (harita benzetmesiyle yol gösterme gücünde) yattığı belirlenir.
Yazarın doğruluk kriterini neye dayandırdığını belirlemek için parçanın son cümlesine odaklanmak gerekir.
2
Seçeneklerdeki bilgi kuramlarının elenmesi
Akılcılık (Rasyonalizm), deneycilik (Empirizm) ve uygunluk kuramı gibi yaklaşımların doğruluğu temellendirme biçimleri elenir.
Parçadaki yaklaşım bilginin pratik sonuçlarına odaklandığı için kuramsal ya da deneysel tutarlılığı arayan diğer yaklaşımlar elenmelidir.
3
Doğru yaklaşımın belirlenmesi ve işaretlenmesi
Bilginin doğruluğunu işlevselliğe ve yönlendirici güce bağlayan pragmatist (faydacı) tezin doğru cevap olduğu tespit edilir.
Sorunları çözmede işlevsel bir araç olma niteliği, doğrudan parçada geçen 'sorunları çözmede işlevsel bir araç olarak iş görmesi' ifadesiyle birebir örtüşür.

Anahtar Kavram

Pragmatizm (Faydacılık) bilgi kuramında doğruluğun ölçütü pratik yarar, sorun çözme yeteneği ve işlevselliktir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4Soru

Aşağıda pragmatizm (faydacılık) akımının bilgi felsefesindeki bazı temel kavramları ve bu kavramların epistemolojik açıklamaları verilmiştir. Sol sütundaki kavramları sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Enstrümantalizm (Aletçilik)
Radikal Empirizm (Köktenci Deneycilik)
Düşüncenin "Nakit Değeri" (Cash-value)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Enstrümantalizm kavramı zihin ve bilginin sorun çözme araçları olduğunu savunan açıklamayla; Radikal Empirizm kavramı ilişkilerin de doğrudan deneyimlenebilir olduğunu belirten açıklamayla; Düşüncenin "Nakit Değeri" kavramı ise doğruluğun pratik sonuçlar ve somut fayda ile ölçülmesi gerekti��ini savunan benzetmeyle eşleşir.
Eşleştirmenin doğru biçimde tamamlanması, pragmatizmin iki büyük temsilcisi olan William James ve John Dewey'nin epistemolojik kuramlarının temel terimsel ayrımlarına dayanmaktadır. Enstrümantalizm (aletçilik) Dewey'ye aittir ve düşünceleri araç kabul eder. Radikal empirizm James'in deneyim ilişkilerini içeren felsefi tutumudur. Düşüncenin nakit değeri ise James'in doğruluğun pratik sonuçlara dayalı somut karşılığını ifade eden metaforudur.

Adım Adım Çözüm

1
John Dewey'nin enstrümantalizm (aletçilik) felsefesini analiz etmek.
Enstrümantalizm, düşünce ve kavramları eylemde karşılaşılan sorunları çözmeye yarayan birer alet/araç olarak tanımladığı için sol sütundaki birinci madde sağ sütundaki ikinci maddeyle eşleşir.
Enstrümantalizmin temel savı, bilginin pratik yaşamda sorun çözücü bir araç olmasıdır.
2
William James'in radikal empirizm görüşünü değerlendirmek.
Radikal empirizm, saf deneyimi temel alarak deneyimin içindeki ilişkileri de doğrudan deneyimlenebilir ögeler olarak görür ve aşkın metafizik açıklamalara karşı çıkar; bu nedenle sol sütundaki ikinci madde sağ sütundaki üçüncü maddeyle eşleşir.
James, radikal empirizm kuramında ilişkilerin de doğrudan tecrübe edildiğini savunur.
3
William James'in düşüncenin 'nakit değeri' metaforunu incelemek.
James'in nakit değer (cash-value) kavramı, soyut fikirlerin eylemdeki karşılığını ve pratik sonuçlarını ölçüt aldığı için sol sütundaki üçüncü madde sağ sütundaki birinci maddeyle eşleşir.
Bu metafor doğruluğun somut hayatta ne işe yaradığına odaklanır.

Anahtar Kavram

Pragmatizm (Faydacılık)
Pragmatizm (Faydacılık) Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin