Felsefi Soruların Nitelikleri ve Diğer Sorulardan Farkı

Aşağıda verilen soru örneklerini, taşıdıkları nitelikler ve yöneldikleri hedefler doğrultusunda en uygun sorgulama türü ve özelliği ile eşleştiriniz.

Bir hukukçu mahkemede "Sanığın bu eylemi mevcut yasalara göre suç teşkil eder mi?" sorusunu sorarak somut bir duruma dair yasal sınırları belirlemeye çalışır. Bir vatandaş ise günlük yaşamında karşılaştığı bir olay karşısında "Bu durumda ne yapmam ahlaken doğrudur?" diyerek pratik bir karar almaya çalışır. Buna karşın bir filozof, bu somut ve pratik durumların ötesine geçerek "Adalet nedir?", "Yasanın meşruiyet kaynağı ne olmalıdır?" gibi sorular yöneltir. Bu parçadan hareketle felsefi soruların diğer soru türlerinden ayrılan temel niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

Bilim İnsanı: "Biz laboratuvarda nöronların elektriksel aktivitelerini ve sinaptik bağların hafıza oluşumundaki rolünü inceliyoruz. 'Beyin bilgiyi nasıl depolar?' sorusuna olgusal ve denetlenebilir yanıtlar arıyoruz."

Filozof: "Yaptığınız araştırmalar zihnin maddi temellerini anlamamız açısından son derece ufuk açıcı. Ancak ben 'Bilginin kaynağı ve sınırı nedir?' ya da 'Zihin ile beden arasındaki ilişki ontolojik olarak nasıl temellendirilebilir?' diye soruyorum. Benim sorum, sizin doğrudan gözlemlediğiniz sinaptik bağların ötesinde, 'bilme' eyleminin kendisinin ne olduğunu ve kavramsal imkanını soruşturmaktadır."

Buna göre, filozofun sorularını bilim insanının sorularından ayıran temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Aslı: "Fizik dersinde öğretmenimiz ışığın hızının saniyede yaklaşık 300.000 kilometre olduğunu söyledi. Bu bilgi beni çok etkiledi."

Burak: "Beni de etkiledi ama benim aklıma şu takıldı: Acaba ışık hızı gibi fiziksel yasalar insan zihninden bağımsız bir gerçekliğe mi sahiptir, yoksa onları zihnimiz mi inşa etmektedir?"

Buna göre Burak'ın sorduğu soruyu, Aslı'nın paylaştığı bilimsel bilgiyi sorgulayan diğer sorulardan ayıran felsefi nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda verilen soru örneklerini, taşıdıkları niteliklere göre en uygun soru türüyle eşleştiriniz.

Yapay Zeka Mühendisi: "Yapay sinir ağlarındaki katman sayısını artırarak ve veri kümesini genişleterek modelin dil işleme ve örüntü tanıma yeteneğini insan beyninin nöronal kapasitesine eşitleyebilir miyiz?"

Filozof: "Bu sorunuz, nicel olarak ölçülebilen ve teknik yöntemlerle yanıtlanabilecek olgusal bir konudur. Ancak asıl sormamız gereken, bir sistemin insan zihninin tüm işlevlerini kusursuz şekilde simüle etmesinin, o sistemin gerçekten hissedebilen, anlayan ve kendisinin farkında olan bir 'benliğe' sahip olduğunu kanıtlamaya yetip yetmeyeceğidir."

Bu diyalogdan yola çıkılarak felsefi soruların nitelikleri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Aşağıda verilen soru örneklerini, taşıdıkları niteliklere ve yöneldikleri hedeflere göre en uygun soru türü/özelliği ile eşleştiriniz.

Astronom: "Zamanı; Dünya’nın Güneş etrafındaki dönüşü, mevsimlerin geçişi ve atomik saatlerin kararlı salınımları üzerinden son derece hassas biçimde ölçebiliyoruz. Bizim için zaman, evrendeki olayların sırasını belirleyen ve koordinat sisteminde ölçülen fiziksel bir büyüklüktür."

Filozof: "Fakat bu ölçümler bize yalnızca zamanın nasıl ölçüldüğünü ve fiziksel dünyadaki etkilerini gösterir. Zamanın kendisinin ne olduğunu, zihnimizden bağımsız bir gerçekliğe sahip olup olmadığını ya da geçmiş ile geleceğin varlıksal durumunu açıklamaz."

Bu diyalogdan yola çıkılarak felsefi soruların niteliği hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Aşağıda verilen soru örneklerini, taşıdıkları nitelikler ve yöneldikleri hedefler doğrultusunda en uygun soru kategorisi ve özelliği ile eşleştiriniz.