Asitlerin ve Bazların Metallerle Tepkimeleri

14 soru

Soru 1Soru

Aşağıda verilen metalleri, oda koşullarında asit ve baz çözeltileriyle olan tepkime eğilimlerine göre en uygun özellikleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Çinko (ZnZn) metali
Bakır (CuCu) metali
Altın (AuAu) metali

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çinko (ZnZn) metali amfoter özelliğinden dolayı hem asit hem de kuvvetli bazlarla tepkimeye girer; bakır (CuCu) metali yarı soy metal olup sadece kuvvetli oksijenli asitlerle tepkimeye girer; altın (AuAu) ise tam soy metal olup tek başına hiçbir asit veya bazla tepkimeye girmez.
Çinko amfoter metal olduğu için asit ve kuvvetli bazlarla tepkime verir. Bakır yarı soy metaldir ve yalnızca oksijenli kuvvetli asitlerle tepkimeye girebilir. Altın ise tam soy metal olup tek başına hiçbir asit veya bazla reaksiyon vermez.

Adım Adım Çözüm

1
Metaller kimyasal aktifliklerine göre sınıflandırılır.
Çinko (ZnZn) amfoter metal, bakır (CuCu) yarı soy metal ve altın (AuAu) tam soy metal olarak sınıflandırılır.
Metallerin asitler ve bazlar karşısındaki davranışlarını belirlemek için aktiflik gruplarının doğru analiz edilmesi gerekir.
2
Çinko (ZnZn) metalinin tepkime özellikleri belirlenir.
Çinko amfoter bir metal olduğundan hem asitlerle hem de kuvvetli bazlarla tepkimeye girerek H2H_2 gazı açığa çıkarır.
Amfoter metaller (Al, Zn, Cr, Pb, Sn, Be) hem asitlerle hem de kuvvetli bazlarla tepkime vererek tuz ve hidrojen gazı oluşturma özelliğine sahiptir.
3
Bakır (CuCu) metalinin tepkime özellikleri belirlenir.
Bakır yarı soy bir metaldir. Oksijensiz asitlerle tepkime vermez, ancak nitrik asit veya sülfürik asit gibi kuvvetli oksijenli asitlerle tepkimeye girer.
Yarı soy metaller (Cu, Hg, Ag) hidrojenden daha az aktif olduklarından hidrojen dışındaki gazları (NO2,SO2NO_2, SO_2 gibi) açığa çıkaracak şekilde yalnızca oksijenli kuvvetli asitlerle tepkimeye girerler.
4
Altın (AuAu) metalinin tepkime özellikleri belirlenir.
Altın tam soy bir metaldir. Tek başına hiçbir asit veya baz çözeltisiyle tepkimeye girmez.
Tam soy metaller (Au, Pt) kimyasal olarak son derece kararlıdır ve tek başına hiçbir asit ya da bazla reaksiyona girmezler, yalnızca kral suyu adı verilen asit karışımıyla etkileşirler.

Anahtar Kavram

Metallerin aktifliklerine göre asit ve bazlarla olan tepkimelerinin sınıflandırılması
Tahmini Süre:45s
Soru 2Soru

Laboratuvarda gerçekleştirilen bir deneyde, oda koşullarında üç ayrı kaba metaller ve üzerlerine sulu çözeltiler eklenmiştir:

* I. kap: Bakır (CuCu) levha üzerine derişik nitrik asit (HNO3HNO_3) çözeltisi
* II. kap: Çinko (ZnZn) parçaları üzerine sodyum hidroksit (NaOHNaOH) çözeltisi
* III. kap: Altın (AuAu) tel üzerine hidroklorik asit (HClHCl) çözeltisi

Buna göre, kaplarda gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. kapta açığa çıkan gazın sulu çözeltisi asidik özellik gösterirken, II. kapta yanıcı bir gaz olan H2H_2 açığa çıkar.

Cevap

Birinci kapta açığa çıkan azot dioksit gazının sulu çözeltisi asidik özellik gösterirken, ikinci kapta yanıcı hidrojen gazı açığa çıkar.
Bakır yarı soy bir metal olup derişik nitrik asit ile tepkimeye girdiğinde azot dioksit (NO2NO_2) gazı açığa çıkarır. Bu gaz asidik bir oksittir ve sulu çözeltisi asidik özellik gösterir. Çinko ise amfoter bir metal olup sodyum hidroksit gibi kuvvetli bir baz ile tepkimeye girdiğinde yanıcı özellik gösteren hidrojen (H2H_2) gazı açığa çıkarır.

Adım Adım Çözüm

1
Metallerin kimyasal aktifliklerine göre sınıflandırılması yapılır.
Bakır (CuCu) yarı soy metal, çinko (ZnZn) amfoter metal, altın (AuAu) ise tam soy metaldir.
Hangi metalin hangi çözelti ile tepkimeye gireceğini belirlemek için aktiflik sınıfının bilinmesi gerekir.
2
Kaplardaki reaktiflerin birbiriyle tepkime verip vermediği ve açığa çıkan gazlar belirlenir.
I. kapta bakır, derişik nitrik asit (HNO3HNO_3) ile tepkimeye girerek azot dioksit (NO2NO_2) gazı oluşturur. II. kapta çinko, kuvvetli bir baz olan sodyum hidroksit (NaOHNaOH) ile tepkimeye girerek hidrojen (H2H_2) gazı oluşturur. III. kapta altın, hidroklorik asit (HClHCl) ile tepkime vermez.
Yarı soy metaller oksijenli kuvvetli asitlerle tepkime verip H2H_2 dışındaki gazları çıkarırken, amfoter metaller kuvvetli bazlarla tepkimeye girerek H2H_2 gazı açığa çıkarır. Tam soy metaller ise yalnız kral suyuyla tepkimeye girer.
3
Açığa çıkan gazların kimyasal özellikleri incelenir.
Azot dioksit (NO2NO_2) bir ametal oksiti olup oksijence zengin olduğundan sulu çözeltisi asidiktir. Hidrojen (H2H_2) gazı ise yanıcı özelliğe sahiptir.
Seçeneklerde belirtilen gaz özelliklerinin doğruluğunu test etmek amacıyla karakteristik özellikleri karşılaştırılır.

Anahtar Kavram

Metallerin asit ve bazlarla tepkime verme eğilimleri ve açığa çıkardıkları gazların özellikleri.
Soru 3Soru

Laboratuvarda üç farklı deney tüpüne sırasıyla sudkostik (NaOHNaOH), derişik kezzap (HNO3HNO_3) ve tuz ruhu (HClHCl) sulu çözeltileri konuluyor. Bu tüplere şekilde belirtildiği gibi sırasıyla çinko (ZnZn), bakır (CuCu) ve platin (PtPt) metal şeritleri ekleniyor.

Buna göre, kaplarda gerçekleşen olaylarla ilgili;

I. 1.1. ve 2.2. kaplarda zamanla H2H_2 gazı açığa çıkar.
II. 3.3. kapta kimyasal bir tepkime gerçekleşmez.
III. 2.2. kapta açığa çıkan gaz azot dioksit (NO2NO_2)'tir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve III

Cevap

Gerçekleşen olaylarda, platinin asitle tepkime vermemesi nedeniyle üçüncü kapta kimyasal tepkime gerçekleşmez ve bakırın derişik kezzap ile tepkimesinden azot dioksit (NO2NO_2) gazı açığa çıkar. Dolayısıyla doğru seçenek 'II ve III' ifadesini içeren seçenektir.
Çinko amfoter bir metal olduğundan kuvvetli baz olan sudkostik (NaOHNaOH) ile tepkimeye girerek hidrojen gazı açığa çıkarır. Yarı soy bakır metali, derişik kezzap (HNO3HNO_3) çözeltisi ile tepkimeye girdiğinde azot dioksit (NO2NO_2) gazı üretir. Soy platin metali ise tek başına tuz ruhu (HClHCl) çözeltisi ile tepkime vermez. Bu durumlar değerlendirildiğinde ikinci ve üçüncü ifadelerin doğru olduğu görülür.

Adım Adım Çözüm

1
Metallerin aktiflik derecelerine göre sınıflandırılması yapılır.
Çinko (ZnZn) amfoter metal, bakır (CuCu) yarı soy metal, platin (PtPt) ise tam soy metal olarak sınıflandırılır.
Metallerin asit ve bazlarla vereceği tepkime türlerini belirlemek için aktifliklerinin bilinmesi gerekir.
2
Kullanılan çözeltilerin özellikleri ve yaygın adları eşleştirilir.
Sudkostik (NaOHNaOH) kuvvetli bir baz, kezzap (HNO3HNO_3) kuvvetli ve oksijenli bir asit, tuz ruhu (HClHCl) ise kuvvetli ve oksijensiz bir asittir.
Tepkimeye giren çözeltinin asidik/bazik karakteri ve oksijen içerip içermemesi tepkime ürünlerini belirler.
3
Her bir kapta gerçekleşen tepkimeler ve açığa çıkan gazlar incelenir.
1. kapta ZnZn amfoter metal olduğundan kuvvetli baz olan NaOHNaOH ile tepkimeye girerek H2H_2 gazı açığa çıkarır. 2. kapta yarı soy bakır (CuCu) metali derişik HNO3HNO_3 ile tepkimeye girerek NO2NO_2 gazı açığa çıkarır (H2H_2 gazı çıkmaz). 3. kapta tam soy platin (PtPt) metali HClHCl ile tepkime vermez.
Maddelerin kimyasal özellikleri doğrultusunda hangi kapta hangi gazın çıkacağı veya tepkimenin olup olmayacağı saptanır.
4
Öncüllerin doğruluk değerleri kontrol edilir.
I. öncül yanlıştır (2. kapta NO2NO_2 gazı çıkar, H2H_2 çıkmaz). II. öncül doğrudur (platin tepkime vermez). III. öncül doğrudur (açığa çıkan gaz NO2NO_2'dir).
Ulaşılan sonuçlar doğrultusunda öncüllerin hangilerinin doğru olduğu belirlenir.

Anahtar Kavram

Metallerin asit ve bazlarla tepkimeleri sonucunda açığa çıkan gazların metalin aktiflik sınıfına (aktif, amfoter, yarı soy, tam soy) ve asidin yapısına (oksijenli, derişik vb.) bağlı olması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru

Laboratuvarda oda sıcaklığında bulunan tuz ruhu çözeltisine aşağıdaki maddelerden hangisi eklendiğinde kimyasal tepkime gerçekleşir ve hidrojen (H2H_2) gazı açığa çıkar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çinko (ZnZn)

Cevap

Çinko (ZnZn)
Çinko aktif bir metaldir. Aktif metaller, tuz ruhu (hidroklorik asit, HClHCl) gibi asitlerle tepkimeye girdiğinde hidrojen (H2H_2) gazı açığa çıkarırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Tepkimeye giren asit çözeltisinin kimyasal formülünü belirlemek.
Tuz ruhu, hidroklorik asidin (HClHCl) sulu çözeltisidir.
Metallerin asitlerle vereceği tepkimeleri belirlemek için asidin yapısındaki hidrojen ve oksijen varlığını bilmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki maddelerin metal sınıflarını analiz etmek.
Bakır (CuCu) ve gümüş (AgAg) yarı soy metallerdir; altın (AuAu) tam soy metaldir; çinko (ZnZn) aktif (amfoter) bir metaldir. Seçenekteki COCO ise kobalt metali (CoCo) olmayıp karbonmonoksit bileşiğidir.
Metallerin asitlerle tepkime verme eğilimi ve açığa çıkaracakları gazlar aktiflik sınıflarına göre değişir.
3
Tuz ruhu (HClHCl) ile hidrojen (H2H_2) gazı açığa çıkaracak doğru maddeyi seçmek.
Aktif bir metal olan çinko (ZnZn), oksijensiz bir asit olan tuz ruhu (HClHCl) ile tepkimeye girerek hidrojen (H2H_2) gazı açığa çıkarır: Zn(k)+2HCl(aq)ZnCl2(aq)+H2(g)Zn(k) + 2HCl(aq) \rightarrow ZnCl_2(aq) + H_2(g).
Yarı soy ve tam soy metaller oksijensiz asitlerle tepkime vermezken, aktif metaller bu asitlerden hidrojen gazı açığa çıkarır.

Anahtar Kavram

Metallerin aktiflik derecelerine göre asitlerle tepkime verme kuralları ve açığa çıkan gazlar
Tahmini Süre:50s
Soru 5Soru

Laboratuvarda çalışan bir öğrenci; özdeş üç deney tüpüne magnezyum (MgMg), bakır (CuCu) ve altın (AuAu) metal parçalarını ayrı ayrı koyuyor. Öğrenci bu metallerin oda sıcaklığındaki asit çözeltileriyle tepkimelerini gözlemlemek istemektedir.

Buna göre; sol sütunda verilen metal örneklerini, sağ sütunda verilen oda koşullarındaki asit çözeltileriyle etkileşimleri sonucu gözlenen en uygun durumlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Magnezyum (MgMg) metali
Bakır (CuCu) metali
Altın (AuAu) metali

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Magnezyum metali hidrojen gazı açığa çıkaran tuz ruhu çözeltisiyle; bakır metali azot dioksit gazı açığa çıkaran derişik kezzap çözeltisiyle eşleşir. Altın metali ise bu asit çözeltileriyle tek başına tepkime vermeyen durumla eşleşir.
Aktif metal olan magnezyum tuz ruhu ile tepkime vererek hidrojen gazı açığa çıkarır. Yarı soy metal olan bakır oksijensiz asitlerle tepkime vermezken derişik kezzap ile azot dioksit gazı oluşturur. Tam soy metal olan altın ise bu asitlerle tepkime vermez.

Adım Adım Çözüm

1
Metallerin aktiflik derecelerini belirlemek.
Magnezyum (MgMg) aktif metal, bakır (CuCu) yarı soy metal, altın (AuAu) ise tam soy metal sınıfındadır.
Metallerin asitlerle tepkime verme eğilimleri aktiflik sınıflarına göre değişir.
2
Aktif metal olan magnezyumun (MgMg) asitlerle tepkimesini değerlendirmek.
Magnezyum, asit çözeltisi olan tuz ruhu (HClHCl) ile tepkimeye girerek MgCl2MgCl_2 tuzu ve H2H_2 gazı oluşturur.
Aktif metaller asitlerle tepkimeye girdiğinde hidrojen gazı açığa çıkarırlar.
3
Yarı soy metal olan bakırın (CuCu) asitlerle tepkimesini değerlendirmek.
Bakır, oksijensiz asit olan HClHCl ile tepkimeye girmez. Kuvvetli ve oksijenli bir asit olan derişik HNO3HNO_3 ile tepkimeye girerek Cu(NO3)2Cu(NO_3)_2 tuzu, H2OH_2O ve NO2NO_2 gazı oluşturur.
Yarı soy metaller sadece oksijenli ve kuvvetli asitlerle tepkime verir ve hidrojen gazı dışındaki gazları (derişik nitrik asit durumunda azot dioksit) açığa çıkarırlar.
4
Tam soy metal olan altının (AuAu) asitlerle tepkimesini değerlendirmek.
Altın, HClHCl ve HNO3HNO_3 asit çözeltileriyle tek başlarına hiçbir şekilde tepkime vermez.
Tam soy metaller kimyasal olarak aşırı kararlıdır ve tek başlarına asitlerle tepkime vermezler, yalnızca kral suyu ile tepkimeye girebilirler.

Anahtar Kavram

Metallerin aktifliklerine göre asitlerle verdikleri tepkimeler ve oluşan gazlar farklılık gösterir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru

Aşağıdaki metal ve sulu çözelti çiftleri arasında gerçekleşen etkileşimleri, bu etkileşimler sonucunda açığa çıkan gazlar veya tepkime durumları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Alüminyum (AlAl) metalinin sulu amonyak (NH3NH_3) çözeltisi ile etkileşimi
Çinko (ZnZn) metalinin derişik sodyum hidroksit (NaOHNaOH) çözeltisi ile etkileşimi
Bakır (CuCu) metalinin derişik kezzap (HNO3HNO_3) çözeltisi ile etkileşimi
Gümüş (AgAg) metalinin seyreltik kezzap (HNO3HNO_3) çözeltisi ile etkileşimi
Cıva (HgHg) metalinin sıcak ve derişik zaç yağı (H2SO4H_2SO_4) çözeltisi ile etkileşimi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Alüminyum-amonyak çifti 'Kimyasal tepkime gerçekleşmez'; Çinko-sodyum hidroksit çifti 'Hidrojen gazı açığa çıkar'; Bakır-derişik kezzap çifti 'Azot dioksit gazı açığa çıkar'; Gümüş-seyreltik kezzap çifti 'Azot monoksit gazı açığa çıkar'; Cıva-sıcak derişik zaç yağı çifti 'Kükürt dioksit gazı açığa çıkar' ifadeleriyle eşleşir.
Alüminyum amfoter bir metal olup zayıf baz olan amonyakla tepkime vermez. Çinko amfoter metal olarak kuvvetli baz sodyum hidroksitle hidrojen gazı oluşturur. Yarı soy metallerden bakır derişik nitrik asitle azot dioksit, gümüş seyreltik nitrik asitle azot monoksit, cıva ise derişik sülfürik asitle kükürt dioksit gazı açığa çıkarır.

Adım Adım Çözüm

1
Metallerin aktiflik türlerini belirleme
Alüminyum ve çinko amfoter; bakır, gümüş ve cıva yarı soy metallerdir.
Metallerin asit ve bazlarla vereceği tepkimeleri öngörmek için öncelikle aktiflik sınıflarının bilinmesi gerekir.
2
Çözeltilerin asitlik/bazlık kuvvetini belirleme
Amonyak zayıf baz, sodyum hidroksit kuvvetli baz, nitrik asit (kezzap) ve sülfürik asit (zaç yağı) ise kuvvetli oksijenli asitlerdir.
Amfoter metaller sadece kuvvetli bazlarla tepkime verirken, yarı soy metaller sadece oksijenli kuvvetli asitlerle tepkime verir.
3
Tepkimeler sonucu oluşan gazları ve durumları eşleştirme
Alüminyum ile amonyak tepkime vermez. Çinko ile sodyum hidroksit hidrojen gazı oluşturur. Bakır ile derişik nitrik asit azot dioksit gazı oluşturur. Gümüş ile seyreltik nitrik asit azot monoksit gazı oluşturur. Cıva ile derişik sülfürik asit kükürt dioksit gazı oluşturur.
Kimyasal kurallara göre amfoter metaller zayıf bazlarla tepkime vermezken, yarı soy metaller girdikleri asidin derişim ve türüne göre farklı gazlar açığa çıkarır.

Anahtar Kavram

Asitlerin ve Bazların Metallerle Tepkimeleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru

Aşağıda verilen metal ve sulu çözelti çiftlerinin oda koşullarındaki etkileşimlerini, bu etkileşimler sonucu gözlenen durumlar veya açığa çıkan gazlar ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bakır (CuCu) metalinin derişik kezzap (HNO3HNO_3) çözeltisi ile etkileşimi
Çinko (ZnZn) metalinin derişik sud-kostik (NaOHNaOH) çözeltisi ile etkileşimi
Platin (PtPt) metalinin derişik zaç yağı (H2SO4H_2SO_4) çözeltisi ile etkileşimi
Magnezyum (MgMg) metalinin seyreltik tuz ruhu (HClHCl) çözeltisi ile etkileşimi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bakır (CuCu) metali ile derişik kezzap (HNO3HNO_3) çözeltisi etkileştiğinde azot dioksit (NO2NO_2) gazı açığa çıkar. Çinko (ZnZn) metali ile derişik sud-kostik (NaOHNaOH) çözeltisi etkileştiğinde amfoter metalin bazla tepkimesinden kompleks tuz ve hidrojen (H2H_2) gazı oluşur. Platin (PtPt) metali tam soy metal olduğundan derişik zaç yağı (H2SO4H_2SO_4) ile tepkime vermez. Magnezyum (MgMg) aktif metali ile seyreltik tuz ruhu (HClHCl) tepkimesinden magnezyum klorür (MgCl2MgCl_2) tuzu ve hidrojen (H2H_2) gazı oluşur.
Verilen metal-çözelti çiftlerinin tepkimeleri incelendiğinde; bakır (CuCu) yarı soy metali derişik kezzap (HNO3HNO_3) ile kahverengi azot dioksit (NO2NO_2) gazı oluşturur. Çinko (ZnZn) amfoter metali derişik sud-kostik (NaOHNaOH) kuvvetli bazı ile kompleks bir tuz olan sodyum çinkat (Na2ZnO2Na_2ZnO_2) ve hidrojen (H2H_2) gazı oluşturur. Platin (PtPt) tam soy metal olduğundan derişik zaç yağı (H2SO4H_2SO_4) ile tepkime vermez. Magnezyum (MgMg) aktif metali seyreltik tuz ruhu (HClHCl) ile magnezyum klorür (MgCl2MgCl_2) tuzu ve hidrojen (H2H_2) gazı oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Metallerin aktiflik derecelerine göre sınıflandırılması ve asitlerin/bazların yaygın adlarının formüllerle eşleştirilmesi.
Bakır (CuCu) yarı soy metal, çinko (ZnZn) amfoter metal, platin (PtPt) tam soy metal ve magnezyum (MgMg) aktif metaldir. Kezzap HNO3HNO_3, sud-kostik NaOHNaOH, zaç yağı H2SO4H_2SO_4 ve tuz ruhu HClHCl çözeltileridir.
Tepkime kurallarını doğru uygulamak için metal türünü ve çözelti türünü tam olarak tespit etmek gerekir.
2
Bakır (CuCu) yarı soy metalinin derişik HNO3HNO_3 çözeltisi ile tepkimesinin belirlenmesi.
Tepkime gerçekleşir: Cu(k)+4HNO3(deris\cik)Cu(NO3)2(suda)+2NO2(g)+2H2O(s)Cu(k) + 4HNO_3(derişik) \rightarrow Cu(NO_3)_2(suda) + 2NO_2(g) + 2H_2O(s). Açığa çıkan gaz NO2NO_2 gazıdır.
Yarı soy metaller derişik nitrik asit ile tepkimeye girdiğinde azot dioksit gazı oluşturur.
3
Çinko (ZnZn) amfoter metalinin NaOHNaOH çözeltisi ile tepkimesinin belirlenmesi.
Tepkime gerçekleşir: Zn(k)+2NaOH(suda)Na2ZnO2(suda)+H2(g)Zn(k) + 2NaOH(suda) \rightarrow Na_2ZnO_2(suda) + H_2(g). Açığa çıkan gaz H2H_2 gazı, oluşan ürün ise kompleks tuzdur.
Amfoter metaller kuvvetli bazlarla tepkimeye girdiğinde hidrojen gazı ve çift metalli kompleks tuz oluşturur.
4
Platin (PtPt) tam soy metalinin H2SO4H_2SO_4 çözeltisi ile tepkimesinin belirlenmesi.
Tepkime gerçekleşmez. Herhangi bir gaz çıkışı veya kütle değişimi gözlenmez.
Tam soy metaller tek başlarına hiçbir asitle (oksijenli ya da oksijensiz) tepkime vermezler.
5
Magnezyum (MgMg) aktif metalinin seyreltik HClHCl çözeltisi ile tepkimesinin belirlenmesi.
Tepkime gerçekleşir: Mg(k)+2HCl(suda)MgCl2(suda)+H2(g)Mg(k) + 2HCl(suda) \rightarrow MgCl_2(suda) + H_2(g). Açığa çıkan gaz H2H_2 gazıdır.
Aktif metaller asitlerle tepkime vererek metal tuzu ve hidrojen gazı açığa çıkarır.

Anahtar Kavram

Metallerin asit ve baz çözeltileri ile verdikleri tepkimelerin türleri ve bu tepkimeler sonucunda açığa çıkan gazların metalin aktifliğine ve asit/bazın yapısına göre değişkenlik göstermesi.
Soru 8Soru

Oda sıcaklığındaki kezzap (HNO3HNO_3) sulu çözeltisine gümüş (AgAg) parçası atıldığında gerçekleşen tepkimeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tepkime sonucunda azot oksit (NONO veya NO2NO_2) gazı açığa çıkar.

Cevap

Tepkime sonucunda azot oksit (NONO veya NO2NO_2) gazı açığa çıkar.
Gümüş (AgAg) yarı soy metaldir. Yarı soy metaller, oksijensiz asitlerle (örneğin HClHCl) tepkime vermezken, oksijenli ve kuvvetli asitlerle (HNO3HNO_3 ve H2SO4H_2SO_4) tepkime verirler. Bu tepkimelerden hidrojen (H2H_2) gazı yerine asidin türüne göre azot oksit (NONO veya NO2NO_2) ya da kükürt dioksit (SO2SO_2) gazları açığa çıkar. Dolayısıyla gümüşün kezzap (HNO3HNO_3) ile tepkimesinden azot oksit gazı açığa çıkması doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Metalin sınıflandırılması
Gümüş (AgAg) yarı soy metaldir.
Bakır (CuCu), civa (HgHg) ve gümüş (AgAg) yarı soy metal sınıfına girer.
2
Asidin sınıflandırılması ve tepkime koşulu
Kezzap (HNO3HNO_3) oksijenli kuvvetli bir asittir.
Yarı soy metaller yalnızca oksijenli ve kuvvetli asitlerle tepkimeye girebilir.
3
Ürünlerin ve açığa çıkan gazın belirlenmesi
Tepkime gerçekleşir ve azot oksit (NO2NO_2 veya NONO) gazı açığa çıkar.
Kezzap ile yarı soy metallerin tepkimesinden H2H_2 gazı yerine azot oksitleri oluşur.

Anahtar Kavram

Asitlerin ve Bazların Metallerle Tepkimeleri
Soru 9Soru

Laboratuvarda oda sıcaklığında gerçekleştirilen üç farklı işlem aşağıda verilmiştir:

* 1. işlem: Çinko (ZnZn) metal parçaları üzerine amonyak (NH3NH_3) sulu çözeltisi ekleniyor.
* 2. işlem: Bakır (CuCu) metal parçaları üzerine derişik kezzap (HNO3HNO_3) sulu çözeltisi ekleniyor.
* 3. işlem: Alüminyum (AlAl) metal parçaları üzerine sudkostik (NaOHNaOH) sulu çözeltisi ekleniyor.

Buna göre, bu işlemlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3. işlem sonucunda kimyasal tepkime gerçekleşir ve hidrojen (H2H_2) gazı açığa çıkar.

Cevap

Alüminyum metal parçalarının sudkostik çözeltisi ile tepkimesinden hidrojen gazının açığa çıkması doğrudur.
Alüminyum (AlAl) amfoter bir metaldir. Amfoter metaller, kuvvetli bazlarla (sudkostik - NaOHNaOH gibi) tepkimeye girer ve bu tepkimenin sonucunda tuz ile hidrojen (H2H_2) gazı açığa çıkar. Bu nedenle alüminyum metal parçalarının sudkostik çözeltisi ile tepkimesinden hidrojen gazının açığa çıkması ifadesi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Metallerin aktiflik derecelerini ve sınıflandırılmasını belirleme.
Çinko (ZnZn) ve Alüminyum (AlAl) amfoter metal, Bakır (CuCu) ise yarı soy metaldir.
Metallerin asit ve bazlarla tepkime verme eğilimlerini anlamak için önce sınıflandırılmaları gerekir.
2
İşlemlerdeki reaktiflerin (asit/baz) özelliklerini belirleme.
Amonyak (NH3NH_3) zayıf bir baz, kezzap (HNO3HNO_3) kuvvetli ve oksijenli bir asit, sudkostik (NaOHNaOH) ise kuvvetli bir bazdır.
Tepkimenin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini ve çıkacak gazın türünü belirlemek için asit veya bazın kuvveti ile yapısı önemlidir.
3
Her bir işlemin tepkime denklemini ve sonuçlarını yazarak doğruluğunu kontrol etme.
1. işlemde tepkime olmaz. 2. işlemde azot dioksit (NO2NO_2) gazı açığa çıkar. 3. işlemde hidrojen (H2H_2) gazı açığa çıkar.
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu test etmek için her bir tepkimenin gerçek sonucunu bulmamız gerekir.

Anahtar Kavram

Metallerin asitler ve bazlarla tepkime verme kuralları, açığa çıkan gazlar ve tepkime koşulları.
Soru 10Soru

Oda koşullarında bulunan üç ayrı kaba sırasıyla aşağıdaki çözeltiler konulmuştur:

* I. kap: Derişik zaç yağı sulu çözeltisi
* II. kap: Sudkostik sulu çözeltisi
* III. kap: Derişik kezzap sulu çözeltisi

Bu kaplara sırasıyla kobalt (CoCo), alüminyum (AlAl) ve gümüş (AgAg) metal levhaları daldırılıyor.

Buna göre, kaplarda gerçekleşen tepkimelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Her üç kapta da gaz çıkışı gözlenir; I. ve II. kaplarda açığa çıkan gazlar aynıdır.

Cevap

Her üç kapta da gaz çıkışı gözlenir; I. ve II. kaplarda açığa çıkan gazlar aynıdır.
I. kapta aktif kobalt metali asitle tepkimeye girerek hidrojen gazı, II. kapta amfoter alüminyum metali kuvvetli baz olan sudkostik ile tepkimeye girerek yine hidrojen gazı açığa çıkarır. III. kapta ise yarı soy gümüş metali derişik kezzap (nitrik asit) ile tepkimeye girerek azot dioksit gazı oluşturur. Böylece her üç kapta da gaz çıkışı gözlenir ve ilk iki kapta açığa çıkan gazlar aynıdır (H2H_2).

Adım Adım Çözüm

1
Metallerin aktiflik sınıfını belirlemek.
Kobalt (CoCo) aktif metal, alüminyum (AlAl) amfoter metal, gümüş (AgAg) yarı soy metaldir.
Metallerin asit ve bazlarla tepkime verme eğilimlerini ve açığa çıkaracakları gazları belirlemek için aktiflik sınıflarının bilinmesi gerekir.
2
Çözeltilerin yaygın adlarından kimyasal formüllerini ve özelliklerini belirlemek.
Zaç yağı H2SO4H_2SO_4 (kuvvetli, oksijenli asit), sudkostik NaOHNaOH (kuvvetli baz), kezzap ise HNO3HNO_3 (kuvvetli, oksijenli asit) bileşiğidir.
Reaktiflerin asitlik/bazlık kuvveti ve yapısındaki anyon türü, tepkimenin gerçekleşme durumunu ve ürünleri belirler.
3
Kaplarda gerçekleşen tepkimeleri ve açığa çıkan gazları yazmak.
I. kapta aktif CoCo metali zaç yağı ile tepkimeye girerek H2(g)H_2(g) açığa çıkarır. II. kapta amfoter AlAl metali kuvvetli baz olan sudkostik ile tepkimeye girerek H2(g)H_2(g) açığa çıkarır. III. kapta yarı soy AgAg metali derişik kezzap ile tepkimeye girerek NO2(g)NO_2(g) açığa çıkarır.
Her kap için reaksiyon denklemleri kurulup açığa çıkan gaz türleri karşılaştırılarak doğru seçenek belirlenir.

Anahtar Kavram

Metallerin aktiflik derecelerine göre asit ve bazlarla tepkime verme yatkınlıkları ve açığa çıkan gazların türleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 11Soru

Aşağıda verilen metal ve sulu çözelti etkileşimlerini, bu etkileşimler sonucunda gerçekleşen olaylar veya açığa çıkan gazlar ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bakır (CuCu) metalinin seyreltik kezzap (HNO3HNO_3) çözeltisi ile etkileşimi
Çinko (ZnZn) metalinin kuvvetli bir baz olan potasyum hidroksit (KOHKOH) çözeltisi ile etkileşimi
Demir (FeFe) metalinin tuz ruhu (HClHCl) çözeltisi ile etkileşimi
Platin (PtPt) metalinin derişik zaç yağı (H2SO4H_2SO_4) çözeltisi ile etkileşimi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bakır metalinin seyreltik kezzap ile etkile��imi azot monoksit gazı çıkışıyla; çinko metalinin potasyum hidroksit ile etkileşimi amfoter özellikli hidrojen gazı çıkışıyla; demir metalinin tuz ruhu ile etkileşimi aktif özellikli hidrojen gazı çıkışıyla; platin metalinin derişik zaç yağı ile etkileşimi ise tepkime gerçekleşmemesiyle eşleşir.
Bakır yarı soy bir metal olup seyreltik kezzap (HNO3HNO_3) ile tepkimesinde azot monoksit (NONO) gazı üretir. Çinko amfoter bir metal olup kuvvetli bir baz olan potasyum hidroksit (KOHKOH) ile hidrojen (H2H_2) gazı açığa çıkarır. Demir aktif bir metal olup tuz ruhu (HClHCl) ile hidrojen (H2H_2) gazı açığa çıkarır. Platin ise tam soy metal olduğundan derişik zaç yağı (H2SO4H_2SO_4) ile tepkimeye girmez.

Adım Adım Çözüm

1
Metallerin sınıflandırılmasını yapmak.
Demir (FeFe) aktif metal, çinko (ZnZn) amfoter metal, bakır (CuCu) yarı soy metal ve platin (PtPt) tam soy metal olarak sınıflandırılır.
Metallerin asit ve bazlara karşı tepkime verme eğilimleri bu sınıflandırmaya göre belirlenir.
2
Her bir metalin verilen çözeltiyle tepkime verip vermeyeceğini ve verecekse hangi ürünü oluşturacağını belirlemek.
Bakır yarı soy metal olduğundan seyreltik kezzap (HNO3HNO_3) ile tepkime verir ve azot monoksit (NONO) gazı açığa çıkarır. Çinko, amfoter metal olduğundan kuvvetli baz olan potasyum hidroksit (KOHKOH) ile tepkime verir ve hidrojen (H2H_2) gazı açığa çıkarır. Demir aktif metal olduğundan tuz ruhu (HClHCl) ile tepkime verir ve hidrojen (H2H_2) gazı açığa çıkarır. Platin ise tam soy metal olduğundan derişik zaç yağı (H2SO4H_2SO_4) ile tepkime vermez.
Yarı soy metaller sadece oksijenli kuvvetli asitlerle tepkime verirken hidrojen gazı açığa çıkarmazlar. Amfoter metaller kuvvetli bazlarla tepkimeye girerek hidrojen gazı açığa çıkarır. Aktif metaller asitlerle hidrojen gazı oluşturur. Tam soy metaller ise tek başlarına hiçbir asitle tepkimeye girmez.
3
Elde edilen sonuçlara göre eşleştirmeleri tamamlamak.
Bakır etkileşimi azot monoksit çıkışıyla, çinko amfoter metal hidrojen çıkışıyla, demir aktif metal hidrojen çıkışıyla ve platin tepkime gerçekleşmemesiyle eşleşir.
Kimyasal tepkime kuralları ile seçeneklerdeki gözlemler birebir eşleşmektedir.

Anahtar Kavram

Asitlerin ve Bazların Metallerle Tepkimeleri
Soru 12Soru

Bir kimyager, metallerin oda koşullarında asit ve baz çözeltileriyle olan etkileşimini incelemek amacıyla bir deney tasarlıyor. Alüminyum (AlAl), kalsiyum (CaCa) ve gümüş (AgAg) metallerinden yapılmış üç ayrı kaba, üzerlerinde belirtilen sulu çözeltileri ekliyor:

- I. kap (Al��minyum kap): Sodyum hidroksit (NaOHNaOH) sulu çözeltisi
- II. kap (Kalsiyum kap): Tuz ruhu (HClHCl) sulu çözeltisi
- III. kap (Gümüş kap): Derişik zaç yağı (H2SO4H_2SO_4) sulu çözeltisi

Buna göre, bu kaplarda gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Alüminyum ve kalsiyum kaplarında hidrojen (H2H_2) gazı açığa çıkarken, gümüş kabında kükürt dioksit (SO2SO_2) gazı açığa çıkar.

Cevap

Alüminyum ve kalsiyum kaplarında hidrojen gazı açığa çıkarken, gümüş kabında kükürt dioksit gazı açığa çıkar.
Alüminyum (AlAl) amfoter bir metal olup kuvvetli bir baz olan sodyum hidroksit (NaOHNaOH) çözeltisi ile tepkimeye girerek hidrojen (H2H_2) gazı açığa çıkarır. Kalsiyum (CaCa) aktif bir metaldir ve tuz ruhu (HClHCl) çözeltisi ile tepkimesinden hidrojen (H2H_2) gazı açığa çıkarır. Gümüş (AgAg) yarı soy bir metaldir; oksijensiz asitlerle tepkime vermez ancak derişik kükürtlü asit olan zaç yağı (H2SO4H_2SO_4) ile tepkimeye girdiğinde kükürt dioksit (SO2SO_2) gazı açığa çıkarır. Dolayısıyla alüminyum ve kalsiyum kaplarında aynı gaz (H2H_2), gümüş kabında ise farklı bir gaz (SO2SO_2) oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Metallerin kimyasal aktiflik özelliklerini belirleme.
Alüminyum (AlAl) amfoter metal, kalsiyum (CaCa) aktif metal ve gümüş (AgAg) yarı soy metaldir.
Metallerin asit ve bazlarla vereceği tepkimeleri belirlemek için aktiflik sınıflarını bilmek gerekir.
2
Kaplardaki çözeltiler ile metallerin tepkime verip vermeyeceğini ve açığa çıkan gazları belirleme.
Alüminyum kabında Al+NaOHH2Al + NaOH \rightarrow H_2 gazı; kalsiyum kabında Ca+HClH2Ca + HCl \rightarrow H_2 gazı; gümüş kabında Ag+H2SO4SO2Ag + H_2SO_4 \rightarrow SO_2 gazı açığa çıkar.
Amfoter metaller kuvvetli bazlarla, aktif metaller asitlerle H2H_2 gazı verir. Yarı soy metaller ise sadece oksijenli kuvvetli asitlerle (H2SO4H_2SO_4, HNO3HNO_3) tepkimeye girerek yapısındaki ametalin oksit gazını (SO2SO_2, NO2NO_2, NONO) oluşturur.
3
Tepkime sonuçlarını karşılaştırarak doğru seçeneği bulma.
İlk iki kapta H2H_2 gazı, üçüncü kapta ise SO2SO_2 gazı açığa çıktığı sonucuna ulaşılır.
Tepkimeler sonucunda oluşan gazların türleri karşılaştırılarak doğru seçenek belirlenir.

Anahtar Kavram

Metallerin asit ve bazlarla tepkimeleri sonucu oluşan gazların türleri metalin aktiflik derecesine ve asidin yapısına bağlıdır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 13Soru

Laboratuvarda gerçekleştirilen bazı metal ve sulu çözelti etkileşimleri aşağıda verilmiştir. Bu etkileşimler sonucunda meydana gelen durumları en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kalsiyum (CaCa) metali üzerine tuz ruhu (HClHCl) çözeltisi eklenmesi
Gümüş (AgAg) metali üzerine derişik kezzap (HNO3HNO_3) çözeltisi eklenmesi
Alüminyum (AlAl) metali üzerine sudkostik (NaOHNaOH) çözeltisi eklenmesi
Platin (PtPt) metali üzerine derişik zaç yağı (H2SO4H_2SO_4) çözeltisi eklenmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Kalsiyum metali ile tuz ruhu etkileşimi, aktif metalin asitle tepkimesinden H2 gazı oluşumuyla; gümüş metali ile derişik kezzap etkileşimi, yarı soy metalin derişik oksijenli asitle tepkimesinden NO2 gazı oluşumuyla; alüminyum metali ile sudkostik etkileşimi, amfoter metalin kuvvetli bazla tepkimesinden H2 gazı oluşumuyla; platin metali ile derişik zaç yağı etkileşimi ise tam soy metalin tek başına kuvvetli asitle tepkime vermemesiyle eşleşir.
Kalsiyum aktif metal olduğundan asitle H2 gazı üretir. Gümüş yarı soy metal olduğundan derişik kezzap ile NO2 gazı üretir. Alüminyum amfoter metal olduğundan kuvvetli baz olan sudkostik ile H2 gazı üretir. Platin tam soy metal olduğundan zaç yağı ile tepkime vermez.

Adım Adım Çözüm

1
Kalsiyum metalinin aktifliğini ve tuz ruhu çözeltisi ile etkileşimini belirleme.
Kalsiyum (CaCa) aktif bir metaldir. Tuz ruhu (HClHCl) çözeltisi ile tepkimeye girerek CaCl2CaCl_2 tuzu ve H2(g)H_2(g) oluşturur.
Aktif metaller asitlerle tepkime verdiğinde daima hidrojen gazı (H2H_2) açığa çıkar.
2
Gümüş metalinin aktifliğini ve derişik kezzap çözeltisi ile etkileşimini belirleme.
Gümüş (AgAg) yarı soy bir metaldir. Derişik kezzap (HNO3HNO_3) çözeltisi ile tepkimesinden AgNO3AgNO_3 tuzu, NO2(g)NO_2(g) ve H2O(s)H_2O(s) oluşur.
Yarı soy metaller (Cu,Ag,HgCu, Ag, Hg) oksijensiz asitlerle tepkime vermez; oksijenli kuvvetli asitlerden derişik HNO3HNO_3 ile NO2NO_2 gazı açığa çıkarırlar.
3
Alüminyum metalinin aktifliğini ve sudkostik çözeltisi ile etkileşimini belirleme.
Alüminyum (AlAl) amfoter bir metaldir. Sudkostik (NaOHNaOH) gibi kuvvetli bir baz ile tepkimesinden sodyum alüminat tuzu ve H2(g)H_2(g) oluşur.
Amfoter metaller (Al,Zn,Cr,Pb,Sn,BeAl, Zn, Cr, Pb, Sn, Be) kuvvetli bazlarla tepkimeye girerek tuz ve hidrojen gazı oluştururlar, zayıf bazlarla ise tepkime vermezler.
4
Platin metalinin aktifliğini ve derişik zaç yağı çözeltisi ile etkileşimini belirleme.
Platin (PtPt) tam soy bir metaldir. Derişik zaç yağı (H2SO4H_2SO_4) ile tepkime vermez.
Tam soy metaller (Au,PtAu, Pt) kral suyu dışındaki hiçbir tekil asit veya bazla tepkimeye girmezler.

Anahtar Kavram

Metallerin aktifliklerine göre sınıflandırılması ve asit-baz çözeltileriyle girdikleri tepkimelerde açığa çıkan gazlar.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 14Soru

Laboratuvarda oda koşullarında gerçekleştirilen üç farklı deney düzeneğinde, belirtilen metaller ve sulu çözeltiler karıştırılıyor:

- I. kap: Kobalt (CoCo) metal parçaları üzerine tuz ruhu sulu çözeltisi ekleniyor.
- II. kap: Gümüş (AgAg) metal şeritler üzerine kezzap çözeltisi ekleniyor.
- III. kap: Alüminyum (AlAl) metal levha üzerine potas kostik sulu çözeltisi ekleniyor.

Buna göre, kaplarda gerçekleşen olaylar ve açığa çıkan gazlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III. kapta amfoter özellik gösteren alüminyum (AlAl) metali, potas kostik çözeltisi ile tepkimeye girerek hidrojen (H2H_2) gazı oluşturur.

Cevap

Alüminyum metalinin potas kostik çözeltisi ile tepkimeye girerek hidrojen gazı oluşturduğunu belirten ifade doğrudur.
Alüminyum metalinin potas kostik çözeltisi ile tepkimeye girerek hidrojen gazı oluşturduğunu belirten ifade doğrudur. Alüminyum amfoter bir metal olup, hem asitlerle hem de potas kostik (KOHKOH) gibi kuvvetli bazlarla tepkimeye girerek hidrojen (H2H_2) gazı açığa çıkarır.

Adım Adım Çözüm

1
Metallerin aktiflik sınıflarının belirlenmesi
Kobalt (CoCo) aktif metal, gümüş (AgAg) yarı soy metal, alüminyum (AlAl) amfoter metaldir.
Metallerin asitler ve bazlarla olan reaksiyon eğilimlerini belirlemek için aktifliklerini sınıflandırmamız gerekir.
2
Çözeltilerin kimyasal karakterlerinin ve yaygın adlarının incelenmesi
Tuz ruhu (HClHCl) kuvvetli asit, kezzap (HNO3HNO_3) kuvvetli ve oksijenli asit, potas kostik (KOHKOH) ise kuvvetli bazdır.
Tepkimelerin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini ve açığa çıkacak gaz türünü belirlemek için çözeltilerin özelliklerini bilmemiz gerekir.
3
Kaplardaki tepkime sonuçlarının analiz edilmesi
I. kapta aktif CoCo metali HClHCl ile tepkimeye girip H2H_2 gazı açar. II. kapta yarı soy AgAg metali HNO3HNO_3 ile tepkimeye girip derişikliğe göre NONO veya NO2NO_2 gazı açar. III. kapta amfoter AlAl metali kuvvetli baz KOHKOH ile tepkimeye girip H2H_2 gazı açar.
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu kontrol etmek amacıyla her kapta meydana gelen kimyasal değişimleri belirleriz.

Anahtar Kavram

Asitlerin ve bazların metallerle tepkime verme eğilimleri; metalin aktiflik sınıfına (aktif, amfoter, yarı soy, tam soy) ve asidin/bazın kuvvetine ve yapısına bağlıdır.
Asitlerin ve Bazların Metallerle Tepkimeleri Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin