Examkin

Atom Modelleri

7 soru

Tüm türler7Çoktan seçmeli4Doğru / Yanlış1Eşleştirme2
Soru 1Soru →

Bohr atom modeli, tek elektronlu taneciklerin spektrumlarını (ışıma çizgilerini) başarıyla açıklarken, çok elektronlu taneciklerin spektrumlarını açıklamakta yetersiz kalmıştır.

Buna göre, aşağıdaki taneciklerden hangisinin spektrum çizgileri Bohr atom modeli ile açıklanamaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6C_6\text{C}

Cevap

Karbon atomu nötr halde 66 elektron barındırır. Bohr atom modeli sadece tek elektronlu sistemleri açıklayabildiği için çok elektronlu olan karbon atomunun spektrum çizgilerini açıklayamaz.
Nötr karbon atomunun 66 elektronu bulunur. Bohr atom modeli sadece tek elektronlu sistemlerin spektrumlarını açıklayabilir. Bu nedenle çok elektronlu karbon atomu bu modelle açıklanamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Taneciklerin elektron sayılarını belirleyin.
Hidrojen için 11, helyum iyonu için 2−1=12 - 1 = 1, lityum iyonu için 3−2=13 - 2 = 1, berilyum iyonu için 4−3=14 - 3 = 1, nötr karbon atomu için ise 66 elektron bulunur.
Bohr atom modelinin açıklayabildiği sistemleri bulmak için taneciklerin tek elektronlu olup olmadığını tespit etmek gerekir.
2
Bohr atom modelinin sınırlılığını uygulayın.
Yalnızca 11 elektrona sahip olan tanecikler Bohr atom modeli ile açıklanabilirken, 66 elektronu olan nötr karbon atomu açıklanamaz.
Bohr atom modeli sadece tek elektronlu taneciklerin spektrumlarını açıklayabilmektedir.

Anahtar Kavram

Bohr atom modelinin tek elektronlu taneciklerin spektrumlarını açıklayabilme sınırlılığı
Tahmini Süre:45s
Soru 2Soru →

Tarihsel süreçte atom modellerinin birbirlerinin eksikliklerini gidererek gelişimi ve deneysel dayanakları ile ilgili yapılan araştırmalarda aşağıdaki bilgilere ulaşılmıştır:

I. Rutherford'un altın levha deneyinde, gönderilen α\alpha ışınlarının çok küçük bir kısmının geriye yansıması veya büyük açılarla sapması, Thomson atom modelindeki artı yüklerin atom hacmine homojen olarak dağıldığı tezini doğrudan çürütmüş ve atomun merkezinde yoğunlaşmış bir çekirdeğin varlığını kanıtlamıştır.

II. Bohr atom modeli, atomdaki elektronların çekirdek çevresinde belirli dairesel yörüngelerde (katmanlarda) bulunabileceğini öne sürerek, Rutherford modelinin 'çekirdek çevresindeki elektronların neden çekirdeğe düşmediği veya ışıma yaparak enerji kaybedip çekirdeğe sarmal bir yolla yaklaşıp çarpmadığı' yönündeki en büyük açmazına teorik bir çözüm sunmuştur.

III. Dalton atom modelinin 'bir elementin tüm atomları kütlece ve şekilce özdeştir' varsayımı, izotop atomların keşfiyle geçerliliğini yitirmiş; ancak bu durum Dalton'un 'Sabit Oranlar Kanunu'nu açıklamak için kullandığı temel mantığı tamamen ortadan kaldırmamıştır.

Buna göre, yukarıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, II ve III

Cevap

I, II ve III öncüllerinin tamamı doğrudur.
Verilen üç ifade de doğrudur. Altın levha deneyi Thomson'ın homojen dağılım tezini çürüterek çekirdeği kanıtlamıştır. Bohr modeli, elektronların kararlı yörüngelerde hareket ederken neden ışıma yapıp çekirdeğe düşmediğini açıklamıştır. Dalton modelinin atomların özdeşliği varsayımı izotoplarla geçerliliğini yitirse de Sabit Oranlar Kanunu'nun temel mantığını bozmamıştır. Bu nedenle her üç öncülün de doğru olduğunu belirten seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülün doğruluğunu kontrol etmek.
Rutherford'un altın levha deneyinde α\alpha taneciklerinin sapması, pozitif yükün çekirdekte yoğunlaştığını kanıtlar ve Thomson'ın homojen dağılım modelini çürütür. Bu nedenle birinci öncül doğrudur.
Rutherford deneyinin Thomson modeline etkisini belirlemek.
2
��kinci öncülün doğruluğunu kontrol etmek.
Bohr modeli, elektronların çekirdeğe düşmeden belirli kararlı yörüngelerde bulunabileceğini varsayarak Rutherford modelinin en büyük fiziksel açmazını çözmüştür. Bu nedenle ikinci öncül doğrudur.
Bohr modelinin Rutherford modelinin eksikliğini nasıl giderdiğini analiz etmek.
3
Üçüncü öncülün doğruluğunu kontrol etmek.
Dalton'un 'özdeş atomlar' varsayımı izotopların keşfiyle çürümüştür ancak bu durum kütle oranları mantığını ve Sabit Oranlar Kanunu'nu temelden geçersiz kılmamıştır. Bu nedenle üçüncü öncül doğrudur.
İzotop keşfinin Dalton modeli ve temel kimya kanunları üzerindeki etkisini değerlendirmek.

Anahtar Kavram

Atom Modellerinin Tarihsel Gelişimi, Deneysel Temelleri ve Sınırlılıkları
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 3Soru →

Aşağıda verilen atom modellerini, bu modelleri tanımlayan en temel varsayımlar veya deneysel sonuçlar ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Dalton Atom Modeli
Thomson Atom Modeli
Rutherford Atom Modeli
Bohr Atom Modeli

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dalton Atom Modeli ile atomu içi dolu ve bölünemez kürelere benzeten ifade; Thomson Atom Modeli ile artı ve eksi yüklerin homojen dağıldığını (üzümlü kek) savunan ifade; Rutherford Atom Modeli ile çekirdeğin varlığını kanıtlayan ifade; Bohr Atom Modeli ile yörüngeleri temel alan ifade eşleşir.
Dalton modeli içi dolu bölünemez küreyle; Thomson modeli artı ve eksi yüklerin homojen dağıldığı üzümlü kekle; Rutherford modeli çekirdeğin varlığı ve altın levha deneyiyle; Bohr modeli ise belirli dairesel yörüngelerdeki elektron hareketleriyle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Dalton atom modelinin temel özelliğini belirleme.
Dalton, atomu içi dolu, bölünemez küreler olarak tanımlamıştır. Bu yüzden Dalton atom modeli, 'Atomu içi dolu, bölünemez kürelere benzeten ve ilk bilimsel atom teorisi olan model' ifadesiyle eşleşir.
Dalton teorisinin çekirdek veya yörünge içermediğini, maddenin en küçük birimi olarak küresel atomu gördüğünü hatırlamak.
2
Thomson atom modelinin temel özelliğini belirleme.
Thomson, atomu üzümlü keke benzetmiş, gövdeyi artı yük, kek içindeki üzümleri ise homojen dağılmış eksi yükler olarak tanımlamıştır. Bu yüzden Thomson atom modeli, 'üzümlü kek' ifadesini barındıran tanım ile eşleşir.
Thomson modelinin artı ve eksi yüklerin dağılımına odaklandığını bilmek.
3
Rutherford atom modelinin temel özelliğini belirleme.
Rutherford, altın levha deneyiyle alfa taneciklerini göndermiş ve sapmaları gözlemleyerek atomun çekirdekli yapısını ortaya koymuştur. Bu yüzden Rutherford atom modeli, çekirdek kavramını içeren ifadeyle eşleşir.
Rutherford modelinin deneysel olarak altın levha saçılmasına ve çekirdeğin keşfine dayandığını bilmek.
4
Bohr atom modelinin temel özelliğini belirleme.
Bohr, elektronların çekirdek etrafındaki belirli enerji düzeylerinde (yörüngelerde) bulunduğunu açıklamıştır. Bu yüzden Bohr atom modeli, yörünge kavramını içeren ifadeyle eşleşir.
Bohr modelinin temelinin yörüngeler ve enerji seviyeleri olduğunu bilmek.

Anahtar Kavram

Atom modellerinin temel kabulleri ve tarihsel gelişimi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru →

Atomun yapısını ve davranışlarını açıklamak amacıyla tarihsel süreçte geliştirilen Dalton, Thomson, Rutherford ve Bohr atom modelleri, kendilerinden önceki modellerin eksikliklerini gidererek bilimin gelişimine katkı sağlamışlardır.

Buna göre, atom modelleri ve bu modellerin dayandığı deneysel/teorik gerekçeler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Thomson, katot ışınları tüpüyle yaptığı deneysel çalışmalarda elektronların varlığını ve yük/kütle (e/me/m) oranını belirlemiş; atomun nötrlüğünü açıklamak amacıyla pozitif ve negatif yüklerin çekirdek adı verilen merkezî bir bölgede toplandığını öne sürmüştür.

Cevap

Thomson'ın katot ışınları tüpüyle yaptığı çalışmalarla elektronların varlığını belirlediğini ancak artı ve eksi yüklerin çekirdek denilen merkezî bölgede toplandığını iddia ettiğini belirten ifade yanlıştır. Çünkü Thomson modelinde çekirdek kavramı yoktur; çekirdek kavramı Rutherford tarafından altın levha deneyiyle ortaya konmuştur.
Thomson atom modelinde 'çekirdek' kavramı bulunmamaktadır. Thomson, atomu pozitif yüklü bir küre içerisine homojen olarak dağılmış negatif yüklerden (elektronlardan) ibaret görmüştür. Çekirdek kavramı ve atomun merkezinde pozitif yüklerin toplandığı gerçeği, Rutherford'un altın levha deneyiyle bilim dünyasına sunulmuştur. Bu sebeple Thomson modeline çekirdek atfeden ifade yanlıştır ve aranan seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Dalton modelinin izotop kavramıyla ilişkisini değerlendirme
Dalton'un tüm atomların özdeş olduğu tezi, nötron sayılarının keşfi ve izotop atomların varlığıyla çürütülmüştür. Bu nedenle ilgili ifade doğrudur.
Dalton modelinin varsayımlarını ve günümüzdeki geçerliliğini karşılaştırmak.
2
Thomson modelinin yapısını ve çekirdek kavramının çıkışını inceleme
Thomson atom modelinde çekirdek kavramı bulunmaz. Çekirdek ilk kez Rutherford tarafından tanımlanmıştır. Bu nedenle ilgili ifade yanlıştır.
Atom modellerindeki kavramların kronolojik gelişimini doğrulamak.
3
Rutherford altın levha deneyinin sonuçlarını kontrol etme
Rutherford alfa taneciklerinin çoğunun sapmamasından boşluklu yapıyı, sapıp yansıyan az kısmından ise çekirdeği belirlemiştir. Bu nedenle ilgili ifade doğrudur.
Saçılma deneyi gözlemleri ile model çıkarımlarının doğruluğunu teyit etmek.
4
Bohr modelinin çözümlerini ve sınırlılıklarını analiz etme
Bohr, elektronları belirli yörüngelerde konumlandırarak klasik fizik çelişkisini aşmış, ancak spektrum açıklamalarında tek elektronlu taneciklerle sınırlı kalmıştır. Bu nedenle ilgili ifadeler doğrudur.
Bohr modelinin teoriye getirdiği katkıları ve eksikliklerini değerlendirmek.

Anahtar Kavram

Atom Modellerinin Tarihsel Gelişimi, Varsayımları ve Sınırlılıkları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5Soru →

Kimya öğretmeni, tarihsel süreçte atom modellerinin gelişimi ve bu modellerin birbirinin eksikliklerini nasıl giderdiğini açıklamak amacıyla tahtaya aşağıdaki öncülleri yazmıştır:

I. Dalton'un "bir elementin bütün atomları özdeştir" varsayımı, fiziksel özellikleri farklı olan izotop atomların keşfiyle geçerlili��ini yitirmiştir.
II. Rutherford'un altın levha deneyinde gönderdiği alfa taneciklerinin büyük çoğunluğunun levhadan sapmadan geçmesi, pozitif yüklerin atomun merkezinde çok küçük bir hacimde (çekirdekte) toplandığını kanıtlar.
III. Bohr atom modeli; tek elektronlu olan 1H_{1}\text{H} atomunun çizgisel spektrumunu başarıyla açıklarken, çok elektronlu nötr 2He_{2}\text{He} atomunun spektrumunu açıklamada yetersiz kalır.

Öğretmen, öğrencilerinden bu öncüllerin doğruluk durumunu incelemelerini istemiştir.

Buna göre, tahtada yazılan ifadelerden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

Birinci ve üçüncü ifadeler doğru, ikinci ifade yanlıştır; dolayısıyla doğru cevap I ve III olmalıdır.
Doğru olan ifadeler birinci ve üçüncü öncüllerdir. Dalton'un atomların kütlece özdeş olduğu görüşü izotop atomların varlığıyla çürütülmüştür. Bohr atom modeli ise yalnızca tek elektronlu sistemleri açıklayabilmektedir, bu yüzden iki elektronlu nötr helyum atomunu açıklayamaz. Rutherford'un çekirdeği keşfi ise sapmadan geçen taneciklerle değil, sapan ve geri dönen taneciklerle kanıtlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülde verilen Dalton atom modeline ait varsayımın geçerliliğini izotop atom kavramı üzerinden değerlendirmek.
Dalton'un "bir elementin bütün atomları her yönüyle özdeştir" varsayımı, proton sayıları aynı fakat nötron sayıları (ve dolayısıyla kütleleri ile fiziksel özellikleri) farklı olan izotop atomların keşfiyle geçerliliğini yitirmiştir. Bu nedenle birinci ifade doğrudur.
İzotop atomlar aynı elemente ait olup farklı kütlelere sahip oldukları için Dalton'un kütlece özdeşlik tezini geçersiz kılarlar.
2
İkinci öncülde verilen Rutherford altın levha deneyinin gözlemleri ile çekirdeğin keşfi arasındaki ilişkiyi analiz etmek.
Alfa taneciklerinin büyük kısmının sapmadan geçmesi atomun boşluklu yapıda olduğunu gösterir. Pozitif yüklerin çok küçük bir hacimde (çekirdekte) toplandığı ise alfa taneciklerinin çok küçük bir kısmının büyük açılarla sapması veya geri yansıması ile kanıtlanmıştır. Bu nedenle ikinci ifade yanlıştır.
Rutherford'un çekirdeğin varlığını kanıtlamak için kullandığı veri, levhadan sapmadan geçen ışınlar değil, sapan ya da geri dönen az sayıdaki ışınlardır.
3
Üçüncü öncülde verilen Bohr atom modelinin spektrum açıklama sınırlılığını elektron sayıları üzerinden kontrol etmek.
Bohr atom modeli yalnızca tek elektronlu taneciklerin (1H_{1}\text{H}, 2He+_{2}\text{He}^+, 3Li2+_{3}\text{Li}^{2+}) spektrumlarını açıklayabilir. Nötr helyum (2He_{2}\text{He}) atomu 2 elektrona sahip çok elektronlu bir sistem olduğundan Bohr modeli bunun spektrumunu açıklamada yetersiz kalır. Bu nedenle üçüncü ifade doğrudur.
Bohr modelinin en büyük sınırlılığı çok elektronlu sistemlerin çizgisel spektrumlarını açıklayamamasıdır.

Anahtar Kavram

Atom Modellerinin Tarihsel Gelişimi, Katkıları ve Sınırlılıkları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru →

Thomson atom modelinde yer alan 'atomun elektriksel olarak yüksüz (nötr) olduğu' görüşü, Rutherford'un altın levha deneyi ile pozitif yüklerin çekirdek denilen çok küçük bir hacimde toplandığının kanıtlanmasıyla geçerliliğini yitirmiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: False

Cevap

İfade yanlıştır (False).
Doğru yanıt 'Yanlış' (False) olmalıdır. Thomson'ın ortaya koyduğu atomun elektriksel olarak nötr olduğu gerçeği, Rutherford modeli dahil olmak üzere sonraki tüm atom modellerinde kabul edilen temel bir ilkedir. Rutherford altın levha deneyiyle atomun nötr yapısını çürütmemiş, sadece pozitif yüklerin dağılım şeklini düzeltmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Thomson atom modelinin elektriksel nötrlük varsayımını analiz etmek.
Thomson, atomda pozitif yüklerin oluşturduğu küre içinde negatif yüklü elektronların homojen dağıldığını ve bu yüklerin birbirini dengeleyerek atomu nötr yaptığını belirtmiştir.
Soruda geçen varsayımın atom modellerindeki yerini belirlemek.
2
Rutherford'un altın levha deneyi sonuçlarını ve bu deneyin elektriksel nötrlük varsayımı üzerindeki etkisini incelemek.
Rutherford, altın levha deneyiyle pozitif yüklerin çekirdekte toplandığını kanıtlamıştır. Ancak atomun nötr olduğu (pozitif ve negatif yük sayısının eşitliği) ilkesini korumuştur. Dolayısıyla nötrlük varsayımı geçerliliğini yitirmemiştir.
Deneyin hangi varsayımı değiştirdiğini ve hangisini koruduğunu ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Atom modellerinin temel varsayımları ve tarihsel gelişim süreçlerinde birbirlerini tamamlama/değiştirme sınırları.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru →

Tarihsel süreçte atomun yapısını açıklamak amacıyla geliştirilen modeller ile bu modellerin temelini oluşturan deneysel gözlem veya bilimsel temeller aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütunda verilen açıklamaları sağ s��tundaki uygun atom modelleri ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Katot ışınlarının sapma davranışlarından yararlanılarak atomdaki negatif yüklü taneciklerin kütle/yük oranının hesaplanmasıyla oluşturulan model
Gazların basınç-hacim ilişkilerinden ve kütle ilişkilerinden yararlanarak elementlerin belirli oranlarda birleştiğini açıklayan ilk bilimsel model
Uyarılmış hidrojen atomlarının yaydığı ışık spektrumundaki belirli çizgilerin (renklerin) dalga boylarının analiz edilmesiyle ortaya konan model
Radyoaktif bir kaynaktan yayılan pozitif yüklü alfa (α\alpha) taneciklerinin ince metal levha ��zerindeki saçılma açılarının ölçülmesiyle geliştirilen model

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Katot ışınlarının analizi Thomson Atom Modeli ile, kimyasal birleşme kanunları Dalton Atom Modeli ile, spektrum çizgileri Bohr Atom Modeli ile ve alfa saçılması deneyi Rutherford Atom Modeli ile eşleşmektedir.
Sol sütundaki açıklamalar tarihsel süreçte atom teorilerinin doğuşuna kaynaklık eden deney ve gözlemlerdir. Katot ışınları Thomson modeliyle, kimyasal kanunlar Dalton modeliyle, çizgi spektrumları Bohr modeliyle, alfa saçılması ise Rutherford modeliyle doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk ifadedeki 'katot ışınları' ve 'negatif yüklü taneciklerin kütle/yük oranı' kavramları analiz edilir.
Bu çalışmalar J.J. Thomson tarafından elektronun keşfinde yapılmıştır. Bu nedenle ilk ifade Thomson Atom Modeli ile eşleşir.
Katot ışınları tüpü deneyleri Thomson modelinin deneysel temelini oluşturur.
2
İkinci ifadedeki 'kütle ilişkileri' ve 'ilk bilimsel model' kavramları incelenir.
Kütlenin Korunumu ve Sabit Oranlar kanunlarını destekleyen ilk bilimsel model John Dalton tarafından geliştirilmiştir. Bu nedenle ikinci ifade Dalton Atom Modeli ile eşleşir.
Dalton modeli kimyasal yasaları açıklamak amacıyla ortaya atılan ilk rasyonel modeldir.
3
Üçüncü ifadedeki 'uyarılmış hidrojen atomunun ışık spektrumu' kavramı değerlendirilir.
Hidrojenin çizgi spektrumlarını açıklamak için elektronların belirli enerji düzeylerinde (yörüngelerde) bulunduğunu öne süren Bohr Atom Modeli'dir. Bu nedenle üçüncü ifade Bohr Atom Modeli ile eşleşir.
Spektrum çizgilerinin dalga boylarını yörüngeler arası elektron geçişleriyle açıklayan teorisyen Bohr'dur.
4
Dördüncü ifadedeki 'radyoaktif kaynaktan yayılan pozitif taneciklerin ince metal levhada saçılması' deneyi incelenir.
Bu deney Ernest Rutherford'un ünlü altın levha deneyidir. Bu nedenle dördüncü ifade Rutherford Atom Modeli ile eşleşir.
Rutherford, alfa taneciklerinin sapma ve geri yansıma miktarlarından yola çıkarak çekirdeğin varlığını kanıtlamıştır.

Anahtar Kavram

Atom modellerinin deneysel temelleri ve tarihsel gelişimi
Tahmini Süre:2m 0s
Atom Modelleri Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin