Examkin

Çözünme Süreci ve Tanecikler Arası Etkileşimler

8 soru

Tüm türler8Çoktan seçmeli3Eşleştirme5
Soru 1Soru →

Bir araştırmacı; NH3NH_3, BF3BF_3 ve CH3OHCH_3OH bileşiklerinin oda koşullarında su (H2OH_2O) içerisindeki çözünme davranışlarını ve bu süreçteki tanecikler arası etkileşimleri incelemektedir.

Araştırmacı bu süreçlerle ilgili aşağıdaki değerlendirmeleri yapmıştır:

I. NH3NH_3 sıvısı suda çözünürken su molekülleri ile arasında hidrojen bağları kurulur; bu bağlar NH3NH_3 molekülünün kendi içindeki polar kovalent N−HN-H bağlarından daha güçlüdür.
II. BF3BF_3 molekülündeki B−FB-F bağları polar kovalent karakterde olduğundan, BF3BF_3 katısı polar bir çözücü olan su içerisinde dipol-dipol etkileşimleri kurarak iyi çözünür.
III. CH3OHCH_3OH sıvısının suda çözünmesi bir hidratasyon olayıdır ve bu süreçte su ile metanol molekülleri arasında etkin etkileşim türü hidrojen bağıdır.

Buna göre, araştırmacının yaptığı değerlendirmelerden hangileri yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

I ve II ifadelerinin yanlış olduğunu belirten seçenek
I ve II ifadelerinin yanlış olduğunu belirten seçenek doğrudur. Çünkü I. ifadede belirtilen hidrojen bağı, moleküller arası fiziksel bir etkileşim olup molekülün kendi içindeki kimyasal polar kovalent N−HN-H bağlarından çok daha zayıftır. II. ifadede belirtilen BF3BF_3 molekülü ise, polar bağlar içermesine rağmen simetrik yapısından dolayı apolardır ve polar su molekülleriyle dipol-dipol etkileşimi kuramaz, suda iyi çözünmez. III. ifade ise doğrudur; suyun çözücü olduğu bu olay hidratasyondur ve etkin etkileşim hidrojen bağıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci ifadeyi incelemek: Amonyak (NH3NH_3) molekülleri ile su molekülleri arasında hidrojen bağı kurulur. Ancak hidrojen bağı fiziksel (zayıf) bir etkileşimdir. Molekülün kendi içindeki N−HN-H bağları ise kimyasal (güçlü) polar kovalent bağlardır. Kimyasal bağlar, fiziksel bağlardan her zaman çok daha güçlüdür.
I. ifade yanlıştır.
Hidrojen bağının kovalent bağdan daha güçlü olduğu iddiası kimya prensiplerine aykırıdır.
2
İkinci ifadeyi incelemek: Bor triflorür (BF3BF_3) molekülünde merkez atom olan Bor (BB) üzerinde ortaklanmamış elektron çifti bulunmaz ve molekül geometrisi düzlem üçgendir. Bu nedenle, B−FB-F bağları polar olsa bile dipol momentleri birbirini sıfırlar ve molekül apolar olur. Su ise polar bir çözücüdür. 'Benzer benzeri çözer' ilkesine göre apolar olan BF3BF_3, polar olan suda iyi çözünmez ve aralarında dipol-dipol değil, dipol-indüklenmiş dipol etkileşimi oluşur.
II. ifade yanlıştır.
Bağ polarlığı ile molekül polarlığı farklı kavramlardır. Molekülün apolar olması su ile dipol-dipol etkileşimi kurmasını engeller.
3
Üçüncü ifadeyi incelemek: Metanol (CH3OHCH_3OH) polar bir moleküldür ve yapısında OO atomuna doğrudan bağlı HH atomu içerir. Su (H2OH_2O) da polar olup yapısında OO atomuna bağlı HH atomları bulundurur. Bu iki madde karıştığında aralarında hidrojen bağı kurulur ve bu en etkin zayıf etkileşimdir. Çözücünün su olduğu çözünme olayları hidratasyon (su ile sarılma) olarak adlandırılır.
III. ifade doğrudur.
Metanolün suda çözünmesi hidratasyon tanımına ve zayıf etkileşim kurallarına tamamen uygundur.
4
Genel değerlendirme ve sonuç seçimi: Araştırmacının yaptığı değerlendirmelerden hangilerinin yanlış olduğunu belirlemek.
I ve II ifadeleri yanlıştır.
Soru kökünde yanlış olan ifadeler sorulduğu için I ve II ifadelerini içeren seçenek doğru cevaptır.

Anahtar Kavram

Çözünme sürecinde tanecikler arası etkileşimlerin gücü, molekül polarlığı (ve polar bağ kavramı farkı) ile hidratasyon/solvatasyon kavramları.
Soru 2Soru →

Aşağıdaki maddelerin birbiri içerisinde çözünmesi sırasında tanecikler arasında oluşan etkin zayıf etkileşim türlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

H2OH_2O (su) ve CH3OHCH_3OH (metanol) molekülleri arası
H2OH_2O (su) ve NaClNaCl (yemek tuzu) tanecikleri arası
CCl4CCl_4 (karbon tetraklorür) ve I2I_2 (iyot) molekülleri arası

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Su ve metanol molekülleri arasında hidrojen bağı; su ve yemek tuzu tanecikleri arasında iyon-dipol etkileşimi; karbon tetraklorür ve iyot molekülleri arasında London kuvvetleri etkindir.
Su ile metanol arasındaki etkin etkileşim hidrojen bağıdır çünkü her iki polar molekül de oksijene bağlı hidrojen içerir. Su ile yemek tuzu arasındaki etkileşim iyon-dipol etkileşimidir çünkü yemek tuzu iyonlarına ayrışırken su polar moleküllerden oluşur. Karbon tetraklorür ile iyot arasındaki etkileşim ise London kuvvetleridir çünkü her iki madde de apolardır.

Adım Adım Çözüm

1
H2OH_2O ve CH3OHCH_3OH tanecikleri arasındaki etkileşim türü belirlenir.
H2OH_2O polar bir moleküldür ve O−HO-H bağı içerir. CH3OHCH_3OH da polar bir moleküldür ve O−HO-H bağı içerir. Her ikisinde de HH atomu doğrudan OO atomuna bağlı olduğu için aralarında kurulan etkin etkileşim hidrojen bağıdır.
Flor, oksijen ve azot (F,O,NF, O, N) atomlarına bağlı hidrojen atomu içeren polar molek��ller kendi aralarında ve birbirleriyle hidrojen bağı oluştururlar.
2
H2OH_2O ve NaClNaCl tanecikleri arasındaki etkileşim türü belirlenir.
H2OH_2O polar yapısından dolayı dipol oluşturur. NaClNaCl ise iyonik bir bileşiktir ve çözündüğünde Na+Na^+ ve Cl−Cl^- iyonlarını verir. Bu tanecikler arasında iyon-dipol etkileşimi oluşur.
İyonik bileşiklerin polar çözücülerde çözünmesi sırasında iyonlar ile polar moleküllerin kısmi yükleri arasında iyon-dipol bağları kurulur.
3
CCl4CCl_4 ve I2I_2 tanecikleri arasındaki etkileşim türü belirlenir.
CCl4CCl_4 simetrik yapısından dolayı apolardır ve indüklenmiş dipol oluşturur. I2I_2 de apolar bir moleküldür ve indüklenmiş dipol oluşturur. İki apolar tanecik arasındaki tek ve etkin zayıf etkileşim London kuvvetleridir.
Apolar moleküllerin kalıcı kutupları yoktur, bu nedenle aralarındaki etkileşim anlık dipollenmeler sonucu oluşan London kuvvetleridir.

Anahtar Kavram

Çözünme sürecinde 'benzer benzeri çözer' ilkesi gereği, çözücü ve çözünen tanecikleri arasındaki zayıf etkileşimlerin türü ve gücü çözünme olayını belirler.
Soru 3Soru →

Kimya laboratuvarında çözünme sürecini inceleyen bir öğrenci, seçtiği çözücü ve çözünen maddeleri karıştırarak bir çözelti hazırlamak istiyor.

Buna göre, aşağıda verilen madde çiftlerinden hangisinin birbiri içerisinde iyi çözünmesi ve çözünme sürecinde tanecikler arasında iyon-dipol etkileşimlerinin etkin olması beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: KClKCl ve H2OH_2O

Cevap

Potasyum klorür (KClKCl) ve su (H2OH_2O) çiftinin birbiri içerisinde iyi çözünmesi ve aralarında iyon-dipol etkileşimi kurması beklenir.
Potasyum klorür (KClKCl) iyonik yapıda bir tuzdur. Su (H2OH_2O) ise polar bir çözücüdür. Bu iki madde karıştırıldığında KClKCl kristalindeki K+K^+ ve Cl−Cl^- iyonları ile polar su moleküllerinin kısmi yükleri (dipolleri) arasında iyon-dipol etkileşimleri oluşur. Bu etkileşimler sayesinde tuz suda yüksek oranda çözünür.

Adım Adım Çözüm

1
Karıştırılan maddelerin kimyasal türlerini ve bağ yapılarını (iyonik veya kovalent) belirlemek.
KClKCl bileşiği iyonik bağlı bir katıdır. H2OH_2O, C2H5OHC_2H_5OH ve HClHCl polar kovalent yapılı moleküllerdir. I2I_2, C6H6C_6H_6 ve CCl4CCl_4 ise apolar kovalent yapılı moleküllerdir.
Çözünme sürecindeki etkileşimleri doğru yorumlayabilmek için öncelikle maddelerin iyonik veya polar/apolar kovalent yapıda olup olmadığını belirlemek gerekir.
2
Maddelerin birbiri içindeki çözünürlüklerini ve aralarındaki baskın etkileşim türlerini analiz etmek.
İyonik bir bileşik olan KClKCl, polar bir çözücü olan H2OH_2O içinde çözündüğünde, tuzun iyonları ile su moleküllerinin kutupları (dipolleri) arasında iyon-dipol etkileşimleri kurulur ve iyi bir çözünme gerçekleşir.
Benzer benzeri çözer ilkesine göre polar çözücüler iyonik bileşikleri iyi çözer ve bu süreçteki en etkin zayıf etkileşim iyon-dipol etkileşimidir.

Anahtar Kavram

Çözünme sürecinde tanecikler arası etkileşimler ve benzer benzeri çözer ilkesi
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4Soru →

Aşağıda verilen çözünme süreci ile ilgili olay veya tanımlamaları, bu olaylara karşılık gelen en uygun kimyasal terim veya etkileşim türleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

NaClNaCl katısının suda çözünmesi sürecinde oluşan çözeltide, iyonların su molekülleri tarafından çevrelenmesi olayı
I2I_2 katısının polar bir sıvı olan CH3OHCH_3OH içerisinde az miktarda da olsa çözünmesi sırasında oluşan etkin zayıf etkileşim türü
NH3NH_3 gazı ile H2OH_2O sıvısı karıştırıldığında çözücü ve çözünen molekülleri arasında kurulan en etkin etkileşim türü
NaClNaCl katısının apolar bir sıvı olan C6H6C_6H_6 (benzen) içerisinde çözünmemesinin nedeni olan ve iyonlar ile benzen molekülleri arasında oluşan zayıf etkileşim türü

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çözünme sürecinde NaClNaCl'nin su molekülleriyle sarılması 'hidratasyon' ile; I2I_2 ve CH3OHCH_3OH arasındaki etkileşim 'dipol - indüklenmiş dipol etkileşimi' ile; NH3NH_3 ve H2OH_2O arasındaki en etkin etkileşim 'hidrojen bağı' ile; NaClNaCl'nin C6H6C_6H_6 içerisinde çözünmemesine neden olan etkileşim ise 'iyon - indüklenmiş dipol etkileşimi' ile eşleşir.
Verilen tanımlamalarda; suyla sarılma hidratasyonla, iyot ile metanol arasındaki etkileşim dipol-indüklenmiş dipolle, amonyak ile su arasındaki bağ hidrojen bağıyla ve sodyum klorürün benzenle çözünmeme nedeni olan etkileşim iyon-indüklenmiş dipolle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
NaClNaCl tuzunun suda çözünme sürecindeki terimi belirleyin.
Sodyum klorür tuzu suda çözündüğünde, Na+Na^+ ve Cl−Cl^- iyonlarının su (H2OH_2O) molekülleri (polar çözücü) tarafından sarılması olayı 'hidratasyon' olarak tanımlanır. Eğer çözücü su dışında bir sıvı olsaydı bu olay 'solvatasyon' adını alırdı.
Çözücünün su olduğu durumlarda iyonların etrafının sarılmasını tanımlayan özel terimi doğru belirlemek.
2
I2I_2 katısı ile CH3OHCH_3OH sıvısı arasındaki etkin etkileşimi analiz edin.
İyot (I2I_2) aynı ametal atomlarından oluştuğu için apolar bir moleküldür ve tanecikleri geçici kutuplanmaya (indüklenmiş dipol) sahiptir. Metanol (CH3OHCH_3OH) ise asimetrik yapıda olduğundan polar bir moleküldür ve kalıcı kutuplara (dipol) sahiptir. Bu iki madde arasındaki etkileşim 'dipol - indüklenmiş dipol etkileşimi'dir.
Maddelerin polarlık durumlarını inceleyerek aralarındaki baskın etkileşimi saptamak.
3
NH3NH_3 gazı ile H2OH_2O sıvısı arasındaki en etkin etkileşimi tespit edin.
Hem amonyak (NH3NH_3) hem de su (H2OH_2O) molekülleri polar yapıdadır. Ayrıca her ikisinde de F, O, N atomlarına doğrudan bağlı hidrojen (H) atomu bulunur. Dolayısıyla, bu iki molekül arasında kurulabilecek en güçlü ve en etkin fiziksel bağ 'hidrojen bağı'dır.
Moleküller arası en güçlü zayıf etkileşimi belirlemek için hidrojen bağı kriterlerini sorgulamak.
4
NaClNaCl'nin benzen (C6H6C_6H_6) içerisinde çözünmeme nedenini ve oluşan etkileşimi inceleyin.
NaClNaCl iyonik bağlı bir bileşiktir ve çözündüğünde ortama iyon verir. Benzen (C6H6C_6H_6) ise sadece karbon ve hidrojenden oluşan apolar bir hidrokarbondur (indüklenmiş dipol oluşturur). Bu ikisi arasında oluşan etkileşim 'iyon - indüklenmiş dipol etkileşimi'dir. Bu etkileşim oldukça zayıf olduğundan NaClNaCl benzen içerisinde çözünmez.
Çözünmeme durumunda oluşan etkileşimin türünü ve çözünmeye katkısını açıklamak.

Anahtar Kavram

Çözünme sürecinde benzer benzeri çözer ilkesi uyarınca, çözücü ve çözünen tanecikleri arasındaki zayıf etkileşim türlerinin belirlenmesi ile hidratasyon ve solvatasyon kavramlarının ayrımı.
Soru 5Soru →

Aşağıda verilen kimyasal madde çiftleri ile bu çiftlerin bir araya gelmesiyle oluşan karışımlardaki çözünme durumları ve etkin tanecikler arası etkileşim türü/açıklamalarını en uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

CH3OH(s)−H2O(s)CH_3OH(s) - H_2O(s)
NaCl(k)−H2O(s)NaCl(k) - H_2O(s)
I2(k)−CS2(s)I_2(k) - CS_2(s)
CH4(g)−H2O(s)CH_4(g) - H_2O(s)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Metanol-su çifti su molekülleriyle hidrojen bağı kurarak hidratasyonla çözünür. Sodyum klorür-su çifti polar su molekülleriyle iyon-dipol etkileşimi kurarak hidratasyonla çözünür. İyot-karbon disülfür çifti apolar olduklarından London kuvvetleriyle solvatasyon gerçekleştirerek çözünür. Metan-su çifti arasında ise dipol-indüklenmiş dipol etkileşimi kurulur ve çözünme gerçekleşmez.
Çözünme olayında benzer yapıdaki maddelerin birbiri içerisinde çözünmesi beklenir. Metanol ve su polar olup hidrojen bağları vasıtasıyla hidratasyon oluşturarak çözünür. Sodyum klorür iyonik olup polar su molekülleriyle iyon-dipol bağları kurarak hidratasyonla çözünür. İyot ve karbon disülfür apolar olup London kuvvetleri ile solvatasyon gerçekleştirerek çözünür. Metan apolar ve su polar olduğundan aralarındaki etkileşim dipol-indüklenmiş dipol olup çözünme gerçekleşmez.

Adım Adım Çözüm

1
Karışımdaki maddelerin molekül polarlıklarını ve kimyasal türlerini belirleme
Metanol (CH3OHCH_3OH) polar (hidrojen bağı yapabilir), su (H2OH_2O) polar (hidrojen bağı yapabilir), sodyum klorür (NaClNaCl) iyonik, iyot (I2I_2) apolar, karbon disülfür (CS2CS_2) apolar, metan (CH4CH_4) apolar yapıdadır.
Çözünme sürecini ve etkileşimleri belirlemek için ilk olarak maddelerin polar/apolar karakterleri ve bağ yapabilme yetenekleri incelenmelidir.
2
Çözünme olayının gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini ve solvatasyon/hidratasyon ayrımını yapma
Çözücünün su olduğu durumlarda (CH3OH−H2OCH_3OH-H_2O ve NaCl−H2ONaCl-H_2O) hidratasyon gerçekleşirken, su dışındaki çözücülerde (I2−CS2I_2-CS_2) solvatasyon gerçekleşir. CH4CH_4 apolar, H2OH_2O polar olduğundan 'benzer benzeri çözer' ilkesine göre çözünme gerçekleşmez.
Çözücünün su olması durumuna hidratasyon, su dışındaki bir sıvı olması durumuna ise solvatasyon denir. Benzer yapıdaki maddeler birbirini çözer.
3
Tanecikler arası etkin zayıf etkileşim türlerini belirleme
Metanol-su arasında hidrojen bağı, sodyum klorür-su arasında iyon-dipol, iyot-karbon disülfür arasında London kuvvetleri (indüklenmiş dipol - indüklenmiş dipol), metan-su arasında ise dipol-indüklenmiş dipol etkileşimi kurulur.
Maddelerin polaritesine göre tanecikler arasında kurulan en etkin fiziksel etkileşim türü belirlenir.

Anahtar Kavram

Çözünme olayında 'benzer benzeri çözer' kuralı geçerlidir. Çözücünün su olması durumunda hidratasyon, başka bir çözücü olması durumunda solvatasyon gerçekleşir. Tanecikler arasındaki etkileşimlerin gücü çözünme davranışını belirler.
Soru 6Soru →

Bir kimya laboratuvarında hazırlanan çeşitli karışımlardaki çözücü ve çözünen madde çiftleri ile bu maddelerin birbiri içerisinde çözünmesi sürecinde etkin olan tanecikler arası etkileşim türlerini doğru şekilde nasıl eşleştirirsiniz?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

KBr(k)KBr(k) ve H2O(s)H_2O(s) çifti
CH3Cl(g)CH_3Cl(g) ve H2O(s)H_2O(s) çifti
CO2(g)CO_2(g) ve CCl4(s)CCl_4(s) çifti
HF(g)HF(g) ve NH3(g)NH_3(g) çifti

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci çift (KBr−H2OKBr - H_2O) iyon-dipol etkileşimiyle, ikinci çift (CH3Cl−H2OCH_3Cl - H_2O) dipol-dipol etkileşimiyle, üçüncü çift (CO2−CCl4CO_2 - CCl_4) London kuvvetleriyle ve dördüncü çift (HF−NH3HF - NH_3) hidrojen bağıyla eşleşir.
Çözünme sürecinde etkin olan zayıf etkileşimler taneciklerin polarite ve iyon durumuna göre belirlenir. KBrKBr iyonik yapıda, H2OH_2O ise polar olduğundan aralarındaki etkileşim iyon-dipoldür. CH3ClCH_3Cl ve H2OH_2O polar yapılı moleküller olup aralarında dipol-dipol etkileşimi kurarlar. CO2CO_2 ve CCl4CCl_4 apolar moleküller olduğundan aralarındaki etkileşim London kuvvetleridir. HFHF ve NH3NH_3 moleküllerinin yapısında HH atomları sırasıyla FF ve NN atomlarına bağlı olduğundan, bu iki molekül arasında hidrojen bağları oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
KBrKBr ve H2OH_2O taneciklerinin yapıları incelenir.
KBrKBr bileşiği iyonik yapılıdır. H2OH_2O ise polar bir moleküldür. İyonik bir katının polar çözücüdeki çözünme sürecinde iyon-dipol etkileşimleri etkindir.
İyonik katıların polar moleküllerle etkileşimi iyon-dipol kuvvetleri ile açıklanır.
2
CH3ClCH_3Cl ve H2OH_2O taneciklerinin yapıları incelenir.
CH3ClCH_3Cl molekülü geometri olarak simetrik olmadığından polar bir moleküldür. H2OH_2O da polar bir moleküldür. Hidrojen bağı kuracak uygun atom çiftleri bulunmadığından aralarındaki en etkin etkileşim dipol-dipol etkileşimidir.
İki polar molekül arasındaki elektrostatik çekim kuvvetleri dipol-dipol etkileşimini oluşturur.
3
CO2CO_2 ve CCl4CCl_4 taneciklerinin yapıları incelenir.
CO2CO_2 doğrusal geometrisi nedeniyle apolardır. CCl4CCl_4 ise düzgün dörtyüzlü geometrisi nedeniyle apolardır. İki apolar tanecik arasındaki tek ve en etkin zayıf etkileşim türü London kuvvetleridir.
Apolar moleküller arasında yalnızca geçici kutuplanmalar sonucu London (indüklenmiş dipol - indüklenmiş dipol) etkileşimleri oluşur.
4
HFHF ve NH3NH_3 taneciklerinin yapıları incelenir.
HFHF molekülünde hidrojen FF atomuna, NH3NH_3 molekülünde ise hidrojen NN atomuna bağlıdır. Her iki molekülde de hidrojen bağı kurabilen atomlar bulunduğundan aralarındaki en etkin etkileşim hidrojen bağıdır.
Hidrojenin NN, OO, FF atomlarına bağlı olduğu moleküller arasında kurulan en güçlü zayıf etkileşim türü hidrojen bağıdır.

Anahtar Kavram

Çözünme sürecinde çözücü ve çözünen taneciklerin kimyasal türlerine (polar, apolar, iyonik) bağlı olarak aralarında oluşan zayıf etkileşimler çözünmenin gerçekleşmesini belirler.
Soru 7Soru →

Bir kimyager, laboratuvarda oda koşullarında üç farklı tüpe eşit miktarda saf su (H2OH_2O) koyuyor. Daha sonra bu tüplere sırasıyla aşağıdaki maddeleri ekliyor:

* 1. tüp: Etil alkol (C2H5OHC_2H_5OH) sıvısı
* 2. tüp: Sofra tuzu (NaClNaCl) katısı
* 3. tüp: Hidrojen klorür (HClHCl) gazı

Bu işlemler sonucunda tüplerde gerçekleşen çözünme süreçleri ile ilgili;

I. 1. tüpte çözünme sürecinde hidratasyon gerçekleşir ve çözücü-çözünen tanecikleri arasındaki etkin etkileşim türü hidrojen bağıdır.
II. 2. tüpte su moleküllerinin kısmi negatif uçları (OO atomları) ile Na+Na^+ iyonları arasında iyon-dipol etkileşimi kurulur.
III. 3. tüpte HClHCl molekülleri suda çözünürken su molekülleri ile aralarında hidrojen bağı oluşur.

yargılarından hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

Birinci ve ikinci öncülleri içeren seçenek doğrudur. Etil alkolün su ile hidrojen bağı kurması ve çözünmenin su ortamında olması nedeniyle hidratasyon gerçekleşmesi ile sodyum iyonunun suyun kısmi negatif oksijen uçları tarafından çekilmesi doğru ifadelerdir.
Doğru olan seçenek, birinci ve ikinci yargıların doğru olduğunu belirten ifadedir. Birinci tüpte çözücü su olduğu için olay hidratasyondur ve her iki molekülde de FF, OO, NN atomlarına bağlı HH atomu bulunduğu için aralarındaki etkin zayıf etkileşim hidrojen bağıdır. İkinci tüpte iyonik bağlı sodyum klorür suda çözünürken sodyum iyonları (Na+Na^+), su molekülünün kısmi negatif yüklü oksijen uçları tarafından çekilerek iyon-dipol etkileşimi oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Tüplere eklenen maddelerin ve çözücünün (H2OH_2O) kimyasal türlerini ve polarlık durumlarını belirlemek.
H2OH_2O polar bir moleküldür ve kendi molekülleri arasında hidrojen bağı kurabilir. 1. tüpteki C2H5OHC_2H_5OH polar bir moleküldür ve hidrojen bağı kurabilir. 2. tüpteki NaClNaCl iyonik bir bileşiktir. 3. tüpteki HClHCl ise polar bir moleküldür fakat hidrojen bağı kuramaz.
Çözünme sürecindeki etkileşimleri doğru yorumlayabilmek için maddelerin polarlık/apolarlık ve bağ yapabilme özelliklerinin bilinmesi gerekir.
2
Birinci tüpteki çözünme sürecini ve etkileşim türünü incelemek (I. yargı).
Çözücü su (H2OH_2O) olduğu için çözünme olayına hidratasyon denir. Hem H2OH_2O hem de C2H5OHC_2H_5OH moleküllerinde FF, OO, NN atomlarına bağlı HH atomu bulunduğu için aralarındaki etkin etkileşim türü hidrojen bağıdır. I. yargı doğrudur.
Çözücünün su olduğu durumlarda çözünmenin hidratasyon olarak adlandırıldığını ve polar alkol-su etkileşiminin hidrojen bağı olduğunu doğrulamak için.
3
İkinci tüpteki iyonik çözünmeyi ve iyon-su etkileşimlerini incelemek (II. yargı).
NaClNaCl suda çözünürken Na+Na^+ ve Cl−Cl^- iyonlarına ayrışır. Polar su molekülünde oksijen atomu elektronegatifliği yüksek olduğu için kısmi negatif (δ−\delta^-) yüklüdür. Pozitif yüklü Na+Na^+ iyonu ile suyun kısmi negatif ucu (OO atomu) arasında iyon-dipol etkileşimi oluşur. II. yargı doğrudur.
İyonik katıların polar çözücülerdeki çözünme mekanizmasını ve elektrostatik çekim yönlerini analiz etmek için.
4
Üçüncü tüpteki polar molekülün çözünmesini ve etkileşim türünü incelemek (III. yargı).
HClHCl polar bir moleküldür ve suda dipol-dipol etkileşimleri ile çözünür. HClHCl molekülünde FF, OO, NN atomu bulunmadığından su ile arasında hidrojen bağı kurulamaz. III. yargı yanlıştır.
Hidrojen bağının oluşma şartını kontrol ederek moleküller arası etkileşim türünü netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Çözünme Süreci ve Tanecikler Arası Etkileşimler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8Soru →

Aşağıda verilen çözücü-çözünen çiftlerini, bu maddelerin birbiri içerisinde çözünmesi sürecinde aralarında oluşan en etkin tanecikler arası etkileşim türleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

NaClNaCl katısının H2OH_2O sıvısında çözünmesi
I2I_2 katısının C6H6C_6H_6 sıvısında çözünmesi
NH3NH_3 sıvısının H2OH_2O sıvısında çözünmesi
HClHCl gazının H2SH_2S sıvısında çözünmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

NaClNaCl - H2OH_2O çifti iyon-dipol etkileşimiyle, I2I_2 - C6H6C_6H_6 çifti London kuvvetleriyle, NH3NH_3 - H2OH_2O çifti hidrojen bağ��yla ve HClHCl - H2SH_2S çifti dipol-dipol etkileşimiyle eşleşir.
Doğru eşleştirmede; NaClNaCl iyonik yapısı nedeniyle polar H2OH_2O ile iyon-dipol, apolar I2I_2 ile apolar C6H6C_6H_6 arasında London kuvvetleri, hidrojen bağı yapabilen NH3NH_3 ile H2OH_2O arasında hidrojen bağı, ve polar HClHCl ile polar H2SH_2S arasında dipol-dipol etkileşimi kurulur.

Adım Adım Çözüm

1
NaClNaCl katısının H2OH_2O sıvısında çözünmesindeki etkileşimi belirleme.
NaClNaCl iyonik bir bileşiktir ve suda çözündüğünde Na+Na^+ ve Cl−Cl^- iyonlarına ayrışır. Polar bir molekül olan H2OH_2O ile bu iyonlar arasında iyon-dipol etkileşimi oluşur.
İyonik katıların polar çözücülerdeki çözünme mekanizmasını analiz etmek.
2
I2I_2 katısının C6H6C_6H_6 sıvısında çözünmesindeki etkileşimi belirleme.
Hem I2I_2 hem de C6H6C_6H_6 apolar yapılı moleküllerdir. Apolar tanecikler arasındaki en etkin zayıf etkileşim London kuvvetleridir.
Apolar-apolar çözünme sürecindeki etkin zayıf etkileşimi açıklamak.
3
NH3NH_3 sıvısının H2OH_2O sıvısında çözünmesindeki etkileşimi belirleme.
NH3NH_3 ve H2OH_2O moleküllerinde HH atomları NN ve OO gibi elektronegatif atomlara bağlıdır. Bu durum moleküller arasında hidrojen bağlarının kurulmasını sağlar.
Hidrojen bağının çözünmedeki rolünü belirlemek.
4
HClHCl gazının H2SH_2S sıvısında çözünmesindeki etkileşimi belirleme.
HClHCl ve H2SH_2S polar moleküller olup yapılarında hidrojen bağı oluşturacak atom çiftleri (H−NH-N, H−OH-O, H−FH-F) bulunmaz. Bu nedenle aralarındaki en etkin etkileşim dipol-dipol etkileşimidir.
Polar moleküller arasındaki zayıf etkileşimlerin türünü belirlemek.

Anahtar Kavram

Çözünme sürecinde çözücü ve çözünen tanecikleri arasındaki etkin zayıf etkileşim türlerinin belirlenmesi.
Çözünme Süreci ve Tanecikler Arası Etkileşimler Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin