Bileşikler ve Yaygın Adları Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi)

Soru 1Soru →

Tarihî bir yapının restorasyonunda ve temizliğinde kullanılan üç farklı kimyasal madde ile ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:

* I. Duvar harcının hazırlanmasında kalsiyum elementini içeren ve halk arasında sönmüş kireç olarak bilinen bileşikten yararlanılmıştır.
* II. Metal yüzeylerdeki pas ve kireç kalıntılarını temizlemek amacıyla, halk arasında tuz ruhu olarak bilinen asidik bileşik tercih edilmiştir.
* III. Ahşap yüzeylerin temizlenmesi ve kireç lekelerinin giderilmesinde, halk arasında sirke asidi olarak bilinen organik bileşik kullanılmıştır.

Buna göre, restorasyon sürecinde kullanılan bu bileşiklerin kimyasal formülleri aşağıdakilerin hangisinde doğru sırayla verilmiştir?

Ca(OH)_2

—

HCl

—

CH_3COOH

CaO

—

HCl

—

CH_3COOH

Ca(OH)_2

—

HNO_3

—

CH_3COOH

CaCO_3

—

HCl

—

CH_3COOH

Ca(OH)_2

—

HCl

—

HNO_3

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $Ca(OH)_2$ — $HCl$ — $CH_3COOH$

Cevap

Sönmüş kireç için

Ca(OH)_2

, tuz ruhu için

HCl

ve sirke asidi için

CH_3COOH

formüllerinin sırasıyla yer aldığı bileşik eşleştirmesidir.

Sönmüş kireç kalsiyum hidroksit olup formülü

Ca(OH)_2

, tuz ruhu hidroklorik asit olup formülü

HCl

ve sirke asidi asetik asit olup formülü

CH_3COOH

şeklindedir. Bu üç bileşiğin doğru sırayla verildiği seçenek doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1

I. öncüldeki bileşiğin yaygın adından kimyasal formülünü belirleme

Sönmüş kirecin kimyasal formülü

Ca(OH)_2

(kalsiyum hidroksit) olarak belirlenir.

YKS Kimya müfredatına göre kalsiyum hidroksit bileşiğinin yaygın adı sönmüş kireçtir.

2

II. öncüldeki bileşiğin yaygın adından kimyasal formülünü belirleme

Tuz ruhunun kimyasal formülü

HCl

(hidroklorik asit) olarak belirlenir.

Temizlikte yaygın olarak kullanılan hidroklorik asit çözeltisi tuz ruhu adıyla bilinir.

3

III. öncüldeki bileşiğin yaygın adından kimyasal formülünü belirleme

Sirke asidinin kimyasal formülü

CH_3COOH

(asetik asit) olarak belirlenir.

Sirke asidi, zayıf bir organik asit olan asetik asidin yaygın adıdır.

4

Elde edilen formülleri sırasıyla birleştirerek doğru seçeneği tespit etme

Bileşiklerin doğru sıralaması

Ca(OH)_2

—

HCl

—

CH_3COOH

şeklindedir.

Her üç öncülün de formüllerini sırasıyla ve hatasız biçimde eşleştiren seçeneği bulmak için.

Anahtar Kavram

Bileşiklerin formülleri ile geleneksel (yaygın) adlarının eşleştirilmesi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 2Soru →

Laboratuvarda gerçekleştirilecek farklı deneyler için bazı bileşiklerin yaygın adları ve formüllerinin doğru eşleştirilmesi gerekmektedir.

Buna göre, aşağıda formülleri verilen bileşikler ile bu bileşiklerin geleneksel (yaygın) adlarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

HNO_3

bileşiği kezzap,

KOH

bileşiği potas kostik,

CaCO_3

bileşiği kireç taşı ve

NH_4Cl

bileşiği nişadır ile eşleşmelidir.

Nitrik asit (

HNO_3

) kezzap, potasyum hidroksit (

KOH

) potas kostik, kalsiyum karbonat (

CaCO_3

) kireç taşı ve amonyum klorür (

NH_4Cl

) nişadır yaygın adlarıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

HNO_3

formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirleme.

HNO_3

sistematik adı nitrik asit olan bileşiktir ve yaygın adı kezzaptır.

Bileşiklerin MEB müfredatındaki yaygın adlarının doğru tanımlanması gerekir.

2

KOH

formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirleme.

KOH

sistematik adı potasyum hidroksit olan bileşiktir ve yaygın adı potas kostiktir.

Yapısındaki potasyum (

K

) elementi potas kostik ismiyle ilişkilendirilir.

3

CaCO_3

formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirleme.

CaCO_3

sistematik adı kalsiyum karbonat olan bileşiktir ve yaygın adı kireç taşıdır.

Kalsiyum karbonat doğada kireç taşı olarak bilinen kayaçların ana bileşenidir.

4

NH_4Cl

formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirleme.

NH_4Cl

sistematik adı amonyum klorür olan bileşiktir ve yaygın adı nişadırdır.

Amonyum klorür tuzu geleneksel olarak nişadır adıyla bilinir.

Anahtar Kavram

Bileşiklerin formülleri ile yaygın (geleneksel) adlarının eşleştirilmesi.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 3Soru →

Laboratuvarda çalışma yapan bir öğrenci, üzerinde yaygın adları yazılı olan üç farklı şişedeki bileşiklerle ilgili aşağıdaki bilgileri not etmiştir:

- I. Şişe: Formülündeki toplam atom sayısı, içerdiği element türü sayısına eşit olan potas kostik bileşiğidir.
- II. Şişe: Yapısında kalsiyum elementi bulunduran ve halk arasında kireç taşı olarak bilinen bileşiktir.
- III. Şişe: Yaygın adı kezzap olan ve yapısında azot elementi bulunduran bileşiktir.

Buna göre, bu bileşikler ve yapıları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

I. şişedeki bileşiğin bir formül birimindeki atom sayısı ile III. şişedeki bileşiğin yapısındaki element türü sayısı birbirine eşittir.

II. şişedeki bileşiğin yaygın adı sönmüş kireçtir ve formülü

Ca(OH)_2

şeklindedir.

III. şişedeki bileşiğin sistematik adı nitrik asit olup, formülündeki hidrojen, azot ve oksijen atomlarının sayıları sırasıyla 1, 1, 4'tür.

I. şişedeki bileşikte bulunan potasyum elementinin sembolü P, II. şişedeki bileşikte bulunan kalsiyum elementinin sembolü ise C'dir.

II. şişedeki bileşiğin bir formülündeki toplam atom sayısı 6'dır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I. şişedeki bileşiğin bir formül birimindeki atom sayısı ile III. şişedeki bileşiğin yapısındaki element türü sayısı birbirine eşittir.

Cevap

Birinci şişedeki bileşiğin bir formül birimindeki atom sayısı ile üçüncü şişedeki bileşiğin yapısındaki element türü sayısının birbirine eşit olduğunu belirten ifade doğrudur.

Birinci şişedeki potas kostik (

KOH

) bileşiğinin bir formül birimindeki atom sayısı 3'tür. Üçüncü şişedeki kezzap (

HNO_3

) bileşiğinin yapısındaki element türü sayısı da 3'tür (H, N, O). Bu iki değer birbirine eşit olduğundan, bu durumun eşitliğini belirten ifade doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

I. şişedeki potas kostik bileşiğinin kimyasal formülünü, atom ve element türü sayılarını belirlemek.

Potas kostik bileşiğinin formülü

KOH

şeklindedir. Yapısındaki toplam atom sayısı 3 (

1 \text{ potasyum} + 1 \text{ oksijen} + 1 \text{ hidrojen}

), i��erdiği element türü sayısı ise 3'tür (K, O, H).

Soruda verilen birinci ipucunu değerlendirerek bileşiğin özelliklerini netleştirmek.

2

II. şişedeki kireç taşı bileşiğinin kimyasal formülünü ve atom sayısını belirlemek.

Kireç taşı bileşiğinin formülü

CaCO_3

şeklindedir. Yapısındaki toplam atom sayısı 5 (

1 \text{ kalsiyum} + 1 \text{ karbon} + 3 \text{ oksijen}

), element türü sayısı ise 3'tür (Ca, C, O).

Soruda verilen ikinci ipucunu değerlendirerek bileşiğin özelliklerini netleştirmek.

3

III. şişedeki kezzap bileşiğinin kimyasal formülünü, atom ve element türü sayılarını belirlemek.

Kezzap bileşiğinin formülü

HNO_3

şeklindedir. Yapısındaki toplam atom sayısı 5 (

1 \text{ hidrojen} + 1 \text{ azot} + 3 \text{ oksijen}

), element türü sayısı ise 3'tür (H, N, O).

Soruda verilen üçüncü ipucunu değerlendirerek bileşiğin özelliklerini netleştirmek.

4

Elde edilen verileri seçeneklerdeki önermelerle karşılaştırarak doğruluğunu kontrol etmek.

I. şişedeki bileşiğin (

KOH

) atom sayısı (3) ile III. şişedeki bileşiğin (

HNO_3

) element türü sayısı (3) birbirine eşittir (

3 = 3

). Bu nedenle bu ifade kesinlikle doğrudur.

Doğru olan seçeneği belirlemek.

Anahtar Kavram

Bileşiklerin formülleri ile yaygın adlarının eşleştirilmesi ve element sembollerinin ayırt edilmesi

Soru 4Soru →

Laboratuvarda asitlerle çalı��an bir öğrenci, üzerinde $HNO_3$ formülü bulunan şişedeki sıvıyı kullanacaktır. Bu bileşiğin yaygın adı aşağıdakilerden hangisidir?

Tuz ruhu

Kezzap

Zaç yağı

Sirke asidi

Kireç taşı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kezzap

Cevap

Kezzap

Nitrik asit (

HNO_3

) bileşiğinin yaygın adı kezzap olarak bilinir.

Adım Adım Çözüm

1

Şişe üzerindeki formülü analiz etmek.

HNO_3

formülü nitrik aside aittir.

Bileşiğin sistematik kimyasal formülünün hangi bileşiği temsil ettiğini belirlemek gerekir.

2

Nitrik asidin (

HNO_3

) yaygın adını hatırlamak.

Nitrik asidin günlük hayatta ve MEB müfredatında kabul gören yaygın adı kezzaptır.

Bileşiklerin yaygın adları günlük hayattaki ve sınavlardaki kullanımları açısından önemlidir.

Anahtar Kavram

Bileşiklerin yaygın adları ile formüllerinin eşleştirilmesi.

Soru 5Soru →

Laboratuvarda temizlik ve analiz yapan bir kimyager, üzerinde kimyasal formülleri yazılı olan bazı bileşik şişelerini yaygın adlarıyla etiketlemek istemektedir. Buna göre, aşağıda formülleri verilen bileşikler ile bu bileşiklerin yaygın adlarını doğru şekilde nasıl eşleştirirsiniz?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

H_2SO_4

bileşiği zaç yağı,

KOH

bileşiği potas kostik,

CaO

bileşiği sönmemiş kireç ve

CH_3COOH

bileşiği sirke asidi ile eşleşir.

Verilen bileşiklerin yaygın adları MEB müfredatına uygun olarak sırasıyla;

H_2SO_4

için zaç yağı,

KOH

için potas kostik,

CaO

için sönmemiş kireç ve

CH_3COOH

için sirke asidi şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1

H_2SO_4

bileşiğinin yaygın adını belirlemek.

H_2SO_4

bileşiğinin yaygın adı zaç yağıdır.

Sülfürik asit olarak bilinen bu bileşik, halk arasında zaç yağı olarak adlandırılır.

2

KOH

bileşiğinin yaygın adını belirlemek.

KOH

bileşiğinin yaygın adı potas kostiktir.

Potasyum hidroksit bileşiği potas kostik olarak bilinir.

3

CaO

bileşiğinin yaygın adını belirlemek.

CaO

bileşiğinin yaygın adı sönmemiş kireçtir.

Kalsiyum oksit bileşiği sönmemiş kireç olarak adlandırılır.

4

CH_3COOH

bileşiğinin yaygın adını belirlemek.

CH_3COOH

bileşiğinin yaygın adı sirke asididir.

Asetik asit bileşiği günlük hayatta sirke asidi olarak bilinir.

Anahtar Kavram

Bileşikler ve Yaygın Adları

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 6Soru →

Günlük hayatta ve endüstride yaygın olarak kullanılan bazı bileşiklerin kimyasal formülleri ile bu bileşiklerin yaygın adları aşağıda verilmiştir. Bu bileşiklerin formülleri ile yaygın adlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

NaHCO_3

ile Yemek sodası,

Ca(OH)_2

ile Sönmüş kireç,

HNO_3

ile Kezzap ve

KOH

ile Potas kostik eşleşmektedir.

NaHCO_3

yemek sodası,

Ca(OH)_2

sönmüş kireç,

HNO_3

kezzap ve

KOH

potas kostik ile doğru şekilde eşleşir. Bu eşleştirmeler, bileşiklerin geleneksel adlandırma kurallarına ve MEB müfredatındaki tanımlarına tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1

NaHCO_3

formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirlemek.

Sodyum bikarbonat (

NaHCO_3

) bileşiğinin yaygın adı 'yemek sodası'dır.

YKS kimya müfredatında sodyum elementinin bikarbonatlı bileşiği bu adla tanımlanır.

2

Ca(OH)_2

formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirlemek.

Kalsiyum hidroksit (

Ca(OH)_2

) bileşiğinin yaygın adı 'sönmüş kireç'tir.

Kalsiyum oksitin (

CaO

, sönmemiş kireç) suyla reaksiyonu sonucu oluşur.

3

HNO_3

formülüne sahip bileşiğin yaygın ad��nı belirlemek.

Nitrik asit (

HNO_3

) bileşiğinin yaygın adı 'kezzap'tır.

Kuvvetli bir asit olan nitrik asit halk arasında kezzap olarak bilinir.

4

KOH

formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirlemek.

Potasyum hidroksit (

KOH

) bileşiğinin yaygın adı 'potas kostik'tir.

Sodyum hidroksit (

NaOH

) sud kostik iken potasyum hidroksit potas kostiktir.

Anahtar Kavram

Bileşiklerin Yaygın Adları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 7Soru →

Günlük hayatta ve laboratuvar çalışmalarında sıklıkla karşılaşılan bazı bileşiklerin formülleri ile yaygın adları verilmiştir. Bu kimyasal formülleri doğru yaygın adlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

CaCO_3

bileşiği kireç taşıyla,

NaOH

bileşiği sud kostikle,

NH_4Cl

bileşiği nişadırla ve

HCl

bileşiği ise tuz ruhuyla eşleşir.

Bileşik formülleri ile halk arasındaki yaygın adlar karşılaştırıldığında; kalsiyum karbonat (

CaCO_3

) kireç taşı, sodyum hidroksit (

NaOH

) sud kostik, amonyum klorür (

NH_4Cl

) nişadır ve hidroklorik asit (

HCl

) tuz ruhu şeklinde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Bileşik formüllerinin sistematik adlarını belirleyin.

CaCO_3

kalsiyum karbonat,

NaOH

sodyum hidroksit,

NH_4Cl

amonyum klorür ve

HCl

hidroklorik asit olarak belirlenir.

Bileşiklerin sistematik adları üzerinden halk arasındaki yaygın adlarına geçiş yapmak kolaylaşır.

2

Her bileşiğin MEB müfredatında yer alan yaygın adını tespit ederek eşleştirin.

Kalsiyum karbonat kireç taşıyla, sodyum hidroksit sud kostikle, amonyum klorür nişadırla ve hidroklorik asit tuz ruhuyla eşleştirilir.

Soruda istenen doğru eşleştirmeyi tamamlamak için.

Anahtar Kavram

Bileşikler ve Yaygın Adları

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 8Soru →

Günlük hayatta kek ve börek gibi hamur işlerinin kabartılmasında veya mide asitliğinin azaltılmasında faydalanılan, halk arasında "yemek sodası" olarak bilinen bileşik sodyum bikarbonattır.

Buna göre, bu bileşiğin kimyasal formülü aşağıdakilerden hangisidir?

NaHCO_3

Na_2CO_3

NaOH

NaCl

CaCO_3

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $NaHCO_3$

Cevap

Yemek sodası olarak bilinen sodyum bikarbonat bileşiğinin formülü

NaHCO_3

şeklindedir.

Yemek sodası olarak bilinen sodyum bikarbonat bileşiğinin kimyasal formülü

NaHCO_3

şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1

Soruda bahsedilen yaygın adı 'yemek sodası' olan bileşiğin sistematik adını belirlemek.

Yemek sodasının sistematik adı sodyum bikarbonattır.

Bileşiklerin yaygın adları ile sistematik adları arasındaki eşleştirmeyi doğru yapabilmek için bu bilgi gereklidir.

2

Sodyum bikarbonat bileşiğinin kimyasal formülünü yazmak.

Sodyum (

Na^+

) ve bikarbonat (

HCO_3^-

) iyonlarının oluşturduğu bileşiğin formülü

NaHCO_3

olarak elde edilir.

Sodyum bikarbonat formülünü oluşturan katyon ve anyonların birleşimi bu formülü verir.

Anahtar Kavram

Bileşiklerin yaygın adları ve formülleri

Tahmini Süre:45s

Soru 9Soru →

Kimya laboratuvarında çalışan bir öğrencinin deneylerinde sıklıkla karşılaştığı bazı kalsiyum ve sodyum bileşiklerinin formülleri ile bu bileşiklerin günlük hayattaki yaygın adlarını eşleştirmesi gerekmektedir.

Buna göre, solda verilen kimyasal formüller ile sağda verilen yaygın adları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kalsiyum karbonat (

CaCO_3

) kireç taşıyla, kalsiyum oksit (

CaO

) sönmemiş kireçle, kalsiyum hidroksit (

Ca(OH)_2

) sönmüş kireçle ve sodyum bikarbonat (

NaHCO_3

) yemek sodasıyla eşleşir.

Doğru eşleştirmede

CaCO_3

kireç taşıyla,

CaO

sönmemiş kireçle,

Ca(OH)_2

sönmüş kireçle ve

NaHCO_3

yemek sodasıyla eşleşmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Kalsiyum içeren bileşiklerin formüllerini ve yapılarını analiz etmek

CaCO_3

,

CaO

ve

Ca(OH)_2

kalsiyum içeren ve yaygın adları kireç kelimesini barındıran bileşiklerdir.

Bu üç bileşik benzer elementleri içerdiği için yaygın adları sıklıkla karıştırılır.

2

Kalsiyum bileşiklerinin yaygın adlarını ayırt etmek

Suda çözündüğünde hidroksit iyonu bulunduran

Ca(OH)_2

sönmüş kireç, oksit yapısındaki

CaO

sönmemiş kireç ve karbonatlı yapıdaki

CaCO_3

kireç taşıdır.

Kirecin söndürülmesi işlemi kalsiyum oksitin su ile tepkimesidir ve bu tepkimeden kalsiyum hidroksit elde edilir.

3

Sodyum içeren bileşiği belirlemek

NaHCO_3

sodyum bikarbonat bileşiğidir ve yaygın adı yemek sodasıdır.

Sodyum bikarbonat (

NaHCO_3

) yemek sodası olarak bilinirken, sodyum karbonat (

Na_2CO_3

) çamaşır sodası olarak adlandırılır.

Anahtar Kavram

Bileşiklerin kimyasal formülleri ile yaygın (günlük hayattaki) adları arasındaki ilişki.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 10Soru →

Aşağıda formülleri verilen bileşikleri, günlük hayatta kullanılan yaygın adlarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

HCl

bileşiği tuz ruhu,

NH_3

bileşiği amonyak,

CaCO_3

bileşiği kireç taşı ve

NaHCO_3

bileşiği yemek sodası ile eşleşmelidir.

Bileşik formülleri ve yaygın adları MEB müfredatına uygun olarak şu şekilde eşleşir:

HCl

ile tuz ruhu,

NH_3

ile amonyak,

CaCO_3

ile kireç taşı ve

NaHCO_3

ile yemek sodası.

Adım Adım Çözüm

1

HCl

formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirleme

HCl

bileşiğinin yaygın adı tuz ruhudur.

Müfredatta yer alan asitlerin ve bazların yaygın adları bilgisine dayanır.

2

NH_3

formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirleme

NH_3

bileşiğinin yaygın adı amonyaktır.

Amonyak, günlük hayatta ve laboratuvarda sıkça kullanılan zayıf bir bazdır.

3

CaCO_3

formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirleme

CaCO_3

bileşiğinin yaygın adı kireç taşıdır.

Kalsiyum karbonat, doğada kireç taşı olarak bilinen kayaçların ana bileşenidir.

4

NaHCO_3

formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirleme

NaHCO_3

bileşiğinin yaygın adı yemek sodasıdır.

Sodyum bikarbonat, mutfakta hamur kabartma işlemlerinde kullanılan temel maddedir.

Anahtar Kavram

Bileşiklerin formülleri ile yaygın adlarının eşleştirilmesi

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 11Soru →

Bileşikler, kendisini oluşturan elementlerden tamamen farklı fiziksel ve kimyasal özelliklere sahip saf maddelerdir. Günlük hayatta ve laboratuvar çalışmalarında bu bileşiklerin sistematik adlarının yanı sıra yaygın adları da sıklıkla tercih edilmektedir.

Buna göre, yaygın adları verilen aşağıdaki bileşikler ve özellikleri ile ilgili ifadelerden hangisi doğrudur?

Sönmemiş kireç olarak bilinen kalsiyum oksit (

CaO

) bileşiği ile sönmüş kireç olarak bilinen kalsiyum hidroksit (

Ca(OH)_2

) bileşiği aynı tür metal atomu içerir.

Tuz ruhu olarak bilinen bileşiğin sistematik adı nitrik asit olup formülü

HNO_3

şeklindedir.

Kezzap olarak bilinen nitrik asit (

HNO_3

) bileşiğinin bir formül birimindeki toplam atom sayısı, zaç yağı olarak bilinen sülfürik asit (

H_2SO_4

) bileşiğinkinden fazladır.

Yemek sodası olarak bilinen bileşiğin sistematik adı sodyum karbonat olup formülü

Na_2CO_3

şeklindedir.

Kireç taşı olarak bilinen kalsiyum karbonat (

CaCO_3

) bileşiğinin yapısında kalsiyum (

Ca

), kobalt (

Co

) ve oksijen (

O

) elementleri bulunur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sönmemiş kireç olarak bilinen kalsiyum oksit ( $CaO$ ) bileşiği ile sönmüş kireç olarak bilinen kalsiyum hidroksit ( $Ca(OH)_2$ ) bileşiği aynı tür metal atomu içerir.

Cevap

Sönmemiş kireç (

CaO

) ve sönmüş kireç (

Ca(OH)_2

) bileşiklerinin her ikisinde de kalsiyum (

Ca

) metal atomu bulunur.

Sönmemiş kireç (

CaO

) ve sönmüş kireç (

Ca(OH)_2

) bileşiklerinin her ikisinin de yapısında kalsiyum (

Ca

) elementi bulunur. Kalsiyum, periyodik tablonun 2A grubunda yer alan bir metaldir. Bu nedenle her iki bileşik de aynı tür metal atomunu içerir.

Adım Adım Çözüm

1

Seçeneklerde adı geçen bileşiklerin yaygın adlarını, sistematik adlarını ve formüllerini belirleyin.

Sönmemiş kireç:

CaO

(kalsiyum oksit)
Sönmüş kireç:

Ca(OH)_2

(kalsiyum hidroksit)
Tuz ruhu:

HCl

(hidroklorik asit)
Kezzap:

HNO_3

(nitrik asit)
Zaç yağı:

H_2SO_4

(sülfürik asit)
Yemek sodası:

NaHCO_3

(sodyum bikarbonat)
Çamaşır sodası:

Na_2CO_3

(sodyum karbonat)
Kireç taşı:

CaCO_3

(kalsiyum karbonat)

Verilen önermelerin doğruluk analizini yapabilmek için bileşiklerin doğru formül ve adlandırmalarını bilmek gerekir.

2

Sönmemiş kireç ve sönmüş kireç bileşiklerinin yapısındaki metal atomunu inceleyin.

Her iki bileşikte de kalsiyum (

Ca

) elementi bulunur. Kalsiyum periyodik sistemin 2A grubunda bulunan toprak alkali bir metaldir. Dolayısıyla her iki bileşikte de ortak olarak kalsiyum metal atomu bulunmaktadır.

Doğru seçenekte yer alan ifadenin bilimsel gerekçesini doğrulamak.

3

Diğer seçeneklerdeki hatalı adlandırma, formül ve element tanım eşleştirmelerini analiz edin.

Tuz ruhunun formülü

HCl

olup sistematik adı hidroklorik asittir. Kezzabın (

HNO_3

) atom sayısı 5, zaç yağının (

H_2SO_4

) ise 7'dir (5 < 7). Yemek sodasının formülü

NaHCO_3

'tır. Kireç taşında (

CaCO_3

) karbon (

C

) atomu bulunur, kobalt (

Co

) bulunmaz.

Yanlış seçeneklerin elenme nedenlerini belirlemek.

Anahtar Kavram

Bileşiklerin yaygın adları, sistematik adları ve bileşimindeki elementlerin analizi

Soru 12Soru →

Laboratuvar ortamında ve evsel kimyada sıklıkla kullanılan bileşiklerin formülleri ile bu bileşiklerin halk dilindeki geleneksel (yaygın) adlarının eşleştirilmesi gerekmektedir. Aşağıda verilen kimyasal formülleri halk arasındaki yaygın adlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

NaHCO_3

yemek sodası ile,

Ca(OH)_2

sönmüş kireç ile,

CH_3COOH

sirke asidi ile ve

NH_3

amonyak ile eşle��mektedir.

Kimyasal formülleri verilen bileşikler yaygın adlarıyla eşleştirildiğinde; sodyum bikarbonat (

NaHCO_3

) yemek sodası ile, kalsiyum hidroksit (

Ca(OH)_2

) sönmüş kireç ile, asetik asit (

CH_3COOH

) sirke asidi ile ve amonyak (

NH_3

) amonyak ile doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Formüllerin temsil ettiği bileşikleri belirlemek

NaHCO_3

sodyum bikarbonat,

Ca(OH)_2

kalsiyum hidroksit,

CH_3COOH

asetik asit ve

NH_3

amonyak olarak belirlenir.

Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için formülü verilen maddelerin kimyasal adlarının veya doğrudan geleneksel karşılıklarının hatırlanması gerekir.

2

Belirlenen bileşikleri yaygın adlarıyla eşleştirmek

Sodyum bikarbonat (

NaHCO_3

) yemek sodası ile, kalsiyum hidroksit (

Ca(OH)_2

) sönmüş kireç ile, asetik asit (

CH_3COOH

) sirke asidi ile ve amonyak (

NH_3

) amonyak ile eşleşir.

Her bileşik formülü, Milli Eğitim Bakanlığı müfredatında yer alan geleneksel adlandırma eşleşmesine göre doğru karşılığına yönlendirilir.

Anahtar Kavram

Bileşiklerin yaygın adlandırılması

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 13Soru →

Kimya laboratuvarındaki şişeleri düzenleyen bir ö��retmen, bazı bileşiklerin formüllerini ve bu bileşiklerle ilgili bilgileri içeren aşağıdaki tabloyu hazırlamıştır:

Kart No	Geleneksel (Yaygın) Adı	Kimyasal Formülü	Bir Formül Birimindeki Toplam Atom Sayısı
I	Zaç yağı	$H_2SO_4$	7
II	Sönmüş kireç	$CaO$	2
III	Yemek sodası	$NaHCO_3$	6

Buna göre, tablodaki numaralanmış bileşiklerden hangilerine ait bilgiler doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

Zaç yağı ve yemek sodası bileşiklerine ait bilgilerin yer aldığı I ve III numaralı öncüller doğrudur.

Zaç yağı (

H_2SO_4

) ve yemek sodası (

NaHCO_3

) bileşiklerinin yaygın adları ve formüllerinde bulunan toplam atom sayıları sırasıyla 7 ve 6 olarak doğru verilmiştir. Bu nedenle I ve III öncülleri doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1

Bileşiklerin kimyasal formülleri ile geleneksel (yaygın) adlarının uyumunu kontrol etmek.

I. öncüldeki

H_2SO_4

bileşiğinin yaygın adı zaç yağıdır (doğru). II. öncüldeki

CaO

bileşiğinin yaygın adı sönmemiş kireçtir, sönmüş kireç (

Ca(OH)_2

) değildir (yanlış). III. öncüldeki

NaHCO_3

bileşiğinin yaygın adı yemek sodasıdır (doğru).

Bileşiklerin yaygın adlarının müfredata uygun şekilde doğru eşleştirilip eşleştirilmediğini belirlemek.

2

Doğru eşleştirilen I ve III numaralı bileşiklerin formüllerindeki toplam atom sayılarını hesaplamak.

Zaç yağı (

H_2SO_4

) için:

2 \text{ tane H} + 1 \text{ tane S} + 4 \text{ tane O} = 7

atom (doğru). Yemek sodası (

NaHCO_3

) için:

1 \text{ tane Na} + 1 \text{ tane H} + 1 \text{ tane C} + 3 \text{ tane O} = 6

atom (doğru).

Bileşiklerin bir formül birimindeki toplam atom sayılarını bularak tablodaki değerlerin doğruluğunu teyit etmek.

Anahtar Kavram

Bileşiklerin yaygın adları ve formüllerindeki atom sayılarının hesaplanması.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 14Soru →

Bir kimya öğretmeni, tahtaya günlük hayatta ve endüstride yaygın olarak kullanılan bazı bileşiklerin geleneksel (yaygın) adlarını yazmıştır:

- Sönmüş kireç
- Yemek tuzu
- Tuz ruhu
- Zaç yağı

Öğretmen, öğrencilerinden bu bileşiklerin kimyasal formüllerini yazarak yapılarındaki element türlerini belirlemelerini istemiştir.

Buna göre, formülleri doğru yazan bir öğrencinin belirlediği elementler arasında aşağıdaki elementlerden hangisi yer almaz?

Kükürt

Kalsiyum

Azot

Sodyum

Klor

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Azot

Cevap

Azot elementidir. Tahtada yazılı olan sönmüş kireç (

Ca(OH)_2

), yemek tuzu (

NaCl

), tuz ruhu (

HCl

) ve zaç yağı (

H_2SO_4

) bileşiklerinin kimyasal formüllerinde azot (

N

) elementi bulunmaz.

Doğru cevap azot elementidir. Verilen yaygın adların formülleri yazıldığında (sönmüş kireç:

Ca(OH)_2

, yemek tuzu:

NaCl

, tuz ruhu:

HCl

, zaç yağı:

H_2SO_4

), bu formüllerin hiçbirinde azot (

N

) elementi yer almaz.

Adım Adım Çözüm

1

Tahtada yazılı olan geleneksel (yaygın) adları verilen bileşiklerin kimyasal formülleri yazılır.

Sönmüş kireç:

Ca(OH)_2

Yemek tuzu:

NaCl

Tuz ruhu:

HCl

Zaç yağı:

H_2SO_4

Bileşiklerin yapıs��ndaki elementleri belirlemek için öncelikle kimyasal formüllerinin bilinmesi gerekir.

2

Yazılan formüllerdeki element sembolleri ve bu sembollerin temsil ettiği element adları eşleştirilir.

Ca(OH)_2

bileşiğinde Kalsiyum (

Ca

), Oksijen (

O

) ve Hidrojen (

H

);

NaCl

bileşiğinde Sodyum (

Na

) ve Klor (

Cl

);

HCl

bileşiğinde Hidrojen (

H

) ve Klor (

Cl

);

H_2SO_4

bileşiğinde Hidrojen (

H

), Kükürt (

S

) ve Oksijen (

O

) elementleri yer alır.

Bileşik formüllerinde yer alan element türlerinin belirlenmesi amaçlanır.

3

Belirlenen element türleri seçeneklerle karşılaştırılır.

Kalsiyum, Sodyum, Klor ve Kükürt elementlerinin bu bileşiklerin yapısında bulunduğu görülür. Azot elementi ise bu bileşiklerin hiçbirinde yer almaz.

Soruda istenen 'yer almayan' elementi bulmak için seçenekler elenir.

Anahtar Kavram

Bileşikler ve Yaygın Adları

Soru 15Soru →

Laboratuvarda ve endüstride yaygın olarak kullanılan bazı bileşiklerin formülleri ile geleneksel (yaygın) adları verilmiştir. Bu bileşiklerin formülleri ile geleneksel adlarının doğru bir şekilde eşleştirilmesi gerekmektedir.

Buna göre, sol sütunda verilen kimyasal formüller ile sağ sütunda verilen geleneksel adları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Na_2CO_3

- Çamaşır sodası,

NH_4Cl

- Nişadır,

CaO

- Sönmemiş kireç,

KOH

- Potas kostik eşleştirmesidir.

Na_2CO_3

formülüne sahip bileşik çamaşır sodası,

NH_4Cl

nişadır,

CaO

sönmemiş kireç ve

KOH

potas kostik ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Na_2CO_3

formüllü bileşiğin yaygın adını belirleme.

Na_2CO_3

bileşiği çamaşır sodası ile eşleşir.

Sodyum karbonat kimyasal adına sahip olan

Na_2CO_3

bileşiğinin halk arasındaki ve endüstrideki yaygın adı çamaşır sodasıdır.

2

NH_4Cl

formüllü bileşiğin yaygın adını belirleme.

NH_4Cl

bileşiği nişadır ile eşleşir.

Amonyum klorür kimyasal adına sahip olan

NH_4Cl

tuzu yaygın olarak nişadır adıyla bilinir.

3

CaO

formüllü bileşiğin yaygın adını belirleme.

CaO

bileşiği sönmemiş kireç ile eşleşir.

Kalsiyum oksit kimyasal adına sahip olan

CaO

bileşiği sönmemiş kireç olarak bilinir; su ile tepkimesinden sönmüş kireç (

Ca(OH)_2

) elde edilir.

4

KOH

formüllü bileşiğin yaygın adını belirleme.

KOH

bileşiği potas kostik ile eşleşir.

Potasyum hidroksit kimyasal adına sahip olan

KOH

bileşiğinin yaygın adı potas kostiktir.

Anahtar Kavram

Bileşiklerin formülleri ile geleneksel (yaygın) adlarının eşleştirilmesi.

Soru 16Soru →

Bir kimya laboratuvarında araştırma yapan bir öğrenci, üzerlerinde sadece yaygın adları yazılı olan üç farklı saf madde şişesi buluyor. Bu şişelerin etiketlerinde şu isimler yer almaktadır:

* I. Şişe: Sönmemiş kireç
* II. Şişe: Sud kostik
* III. Şişe: Yemek sodası

Öğrenci bu bileşiklerin kimyasal formüllerini yazarak içerdikleri farklı element türü sayılarını belirliyor.

Buna göre; I, II ve III numaralı şişelerdeki bileşiklerin içerdikleri farklı element türü sayılarının karşılaştırılması aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

\text{I} > \text{II} > \text{III}

\text{III} > \text{I} > \text{II}

\text{III} > \text{II} > \text{I}

\text{I} = \text{II} = \text{III}

\text{II} > \text{I} > \text{III}

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\text{III} > \text{II} > \text{I}$

Cevap

III > II > I şeklindeki sıralamadır.

Yemek sodası (

NaHCO_3

) bileşiği 4 farklı element (Na, H, C, O), sud kostik (

NaOH

) bileşiği 3 farklı element (Na, O, H) ve sönmemiş kireç (

CaO

) bileşiği 2 farklı element (Ca, O) içerir. Bu nedenle element türü sayıları arasındaki ilişki III > II > I şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1

Bileşiklerin yaygın adlarına karşılık gelen kimyasal formüllerini yazın.

Sönmemiş kireç:

CaO

, Sud kostik:

NaOH

, Yemek sodası:

NaHCO_3

Bileşiklerin içerdikleri elementleri belirlemek için doğru kimyasal formüllerinin yazılması gerekir.

2

Her bir formüldeki farklı element türü sayılarını sayın.

CaO

bileşiğinde 2 tür (Kalsiyum ve Oksijen);

NaOH

bileşiğinde 3 tür (Sodyum, Oksijen ve Hidrojen);

NaHCO_3

bileşiğinde 4 tür (Sodyum, Hidrojen, Karbon ve Oksijen) element vardır.

Bileşiklerin formüllerindeki farklı semboller, içerdikleri farklı element türlerini temsil eder.

3

Bulunan element türü sayılarını karşılaştırın.

III (4) > II (3) > I (2)

Sayısal değerlerin büyüklük sıralaması yapılarak doğru seçeneğe ulaşılır.

Anahtar Kavram

Bileşiklerin yaygın adları ve kimyasal formüllerinin belirlenmesi.

Tahmini Süre:1m 30s

Bileşikler ve Yaygın Adları

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar