Examkin

Question

Difficulty: Very hardİş Hukukunun Doğuşu ve Tarihsel Gelişimi

Türkiye'de iş hukukunun tarihsel süreci incelendiğinde; düzenlemelerin uygulama alanı (yerellik-genellik), dayandığı felsefe (bireyselcilik-sosyal koruma) ve hukuki kaynaklarındaki değişimler büyük önem taşır. Bu tarihsel ve hukuki dönüşüm süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Mecelle'nin 'kiralayan ve kiracı' eşitliği esasına dayanan bireyselci yaklaşımı, Cumhuriyet döneminde 1921 tarihli Ereğli Havza-i Fahmiyesi Maden Amelesinin Hukukuna Müteallik Kanun ile yerini ilk kez 'işçinin korunması' amacına yönelik özel bir düzenlemeye bırakmış; 1936 tarihli 3008 sayılı İş Kanunu ile de bu koruma felsefesi genel ve kapsamlı bir kanun statüsü kazanmıştır.Answer
  2. B
    1869 tarihli Maadin Nizamnamesi, Osmanlı Devleti genelinde tüm sanayi kollarında uygulanmak üzere hazırlanan ilk genel iş kanunu olup, Mecelle'nin hizmet akdine ilişkin hükümlerini tamamen yürürlükten kaldırarak modern Türk iş hukukunun temelini atmıştır.
  3. C
    1865 tarihli Dilaver Paşa Nizamnamesi, işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerini 'sosyal devlet' ilkesi gereği zorunlu kılan ve padişah onayıyla tüm imparatorluk sınırları içerisinde yürürlüğe giren ilk anayasal metin niteliğindedir.
  4. D
    1936 tarihli 3008 sayılı İş Kanunu, Türkiye Cumhuriyeti'nde sendikal hakları ve grev hakkını modern anlamda tanıyan, toplu iş hukukunu bireysel iş hukukunun önüne koyan ilk yasal düzenleme olması sebebiyle döneminde devrimsel nitelik taşır.
  5. E
    Cumhuriyet öncesi dönemde uygulanan Mecelle, hizmet akdini bir 'satım akdi' olarak nitelendirerek işçiyi mutlak koruma altına almış ve işverene karşı zayıf olan işçiyi koruma (favor laboris) ilkesini Türk hukukuna kazandıran ilk kaynaktır.

Answer

Mecelle'nin bireyselci yaklaşımının 1921 tarihli özel koruyucu kanunla değişmeye başlaması ve 1936 tarihli İş Kanunu ile genel bir statü kazanması ifadesi doğrudur.
Türk iş hukukunun gelişimi; Mecelle'nin tarafları eşit sayan liberal yaklaşımından, 1921'deki ilk korumacı özel düzenlemeye ve nihayet 1936'daki ilk genel korumacı kanuna doğru evrilmiştir. Bu tarihsel akış, konunun özünü oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Osmanlı dönemi düzenlemelerinin kapsamını değerlendir.
Dilaver Paşa ve Maadin Nizamnameleri yerel ve sektörel (maden) odaklıdır; genel iş kanunu değildir.
Tarihsel gelişimde 'genellik' ve 'yerellik' ayrımını yapmak sorunun temelidir.
2
Mecelle'nin hukuki karakterini analiz et.
Mecelle, hizmet akdini 'insan kirası' olarak görür ve liberal irade serbestisini esas alır; korumacı değildir.
İş hukukunun doğuşundaki 'işçinin korunması' felsefesinin eksikliğini saptamak gerekir.
3
Cumhuriyet dönemi ilk yasalarının niteliğini belirle.
1921 tarihli 151 sayılı Kanun, işçiyi koruyan ilk sosyal yasadır; 1936 tarihli 3008 sayılı Kanun ise ilk genel ve kapsamlı yasadır.
Türk iş hukukunun kronolojik kilometre taşlarını ve bu yasaların birbirinden farkını (özel-genel) ayırt etmek gerekir.
4
1936 İş Kanunu'nun toplu haklar bakımından durumunu incele.
Bu kanun grev ve lokavtı yasaklamış, bireysel ilişkilere odaklanmıştır.
Grev hakkının tarihsel sürecini bilmek, seçenekleri elemek için kritiktir.

Key Concept

İş hukukunun bireyselci borçlar hukuku mantığından (Mecelle), sosyal korumacı iş hukuku mantığına (1921 ve 1936 Kanunları) geçişi.

Practice More

1936 İş Kanunu ile 2003 tarihli 4857 sayılı İş Kanunu arasındaki felsefi farkları (esneklik vs. katı koruma) inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

İş Hukukunun Doğuşu ve Tarihsel Gelişimi

More questions from this topic