Türkiye'de kırsal yerleşme dokuları üzerinde yer şekilleri ve su kaynakları birincil derecede etkilidir. Örneğin, suyun bol ve arazinin engebeli olduğu Doğu Karadeniz'de 'dağınık yerleşmeler' hakimdir. Ancak Batı Karadeniz'e gidildiğinde, su kaynakları hâlâ bol olmasına rağmen yerleşmelerin 'divan' adı verilen ve Doğu Karadeniz'e göre daha toplu (veya gevşek toplu) bir karakter sergileyen ünitelere dönüştüğü görülür. Batı Karadeniz'deki bu dokusal farklılığı (yerleşmelerin daha toplu bir eğilim göstermesini) açıklayan en temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?
- ABölgede su kaynaklarının karstik yapı nedeniyle yer altına sızarak yüzey sularının azalması
- Yer şekillerinin Doğu Karadeniz'e göre daha az parçalı olması ve tarım arazilerinin daha büyük parseller halinde bulunmasıAnswer
- CBölgedeki yerleşmelerin sadece hayvancılık odaklı geçici yerleşmelerden (yayla/kom) oluşması
- DBatı Karadeniz'in mutlak konumu gereği güneşlenme süresinin Doğu Karadeniz'e göre çok daha az olması
- EBölgedeki yağış miktarının ve nem oranının toplu yerleşmeyi zorunlu kılacak kadar düşük olması
Answer
Batı Karadeniz'deki yerleşmelerin Doğu Karadeniz'e kıyasla daha toplu bir eğilim göstermesinin temel nedeni, yer şekillerinin (plato ve geniş sırt yapısının) tarım arazilerinin daha büyük ve toplu parseller halinde bulunmasına imkan tanımasıdır.
Yerleşme dokusunun belirlenmesinde 'su kaynakları' kadar 'tarım arazilerinin parçalılık durumu' da önemlidir. Doğu Karadeniz'de her evin kendi küçük bahçesinde olduğu aşırı dağınık bir yapı varken; Batı Karadeniz'de yer şekillerinin (geniş sırtlar ve düzlükler) etkisiyle araziler daha topludur. Bu durum, insanların 'divan' adı verilen birkaç mahallelik toplu ünitelerde yaşamasına imkan tanır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Yerleşme dokusu üzerinde sadece su kaynakları değil, yer şekilleri ve tarım arazilerinin mülkiyet/parsel yapısı da belirleyicidir.
Hints
1
Yerleşmenin dağınık olması için sadece suyun bol olması yetmez, arazinin de insanları birbirinden ayıracak kadar parçalı olması gerekir.
2
Doğu Karadeniz ile Batı Karadeniz'in dağ yapısını düşünün. Hangisinde tarım arazileri daha büyük parçalar halindedir?
3
Batı Karadeniz'e özgü olan 'Divan' yerleşmeleri, birkaç mahallenin birleşmesiyle oluşur ve Doğu Karadeniz'deki tekil evlere göre daha toplu bir yapı sunar.
Practice More
Karadeniz'deki dağınık yerleşme ile İç Anadolu'daki toplu yerleşmeyi karşılaştıran temel faktörleri tekrar edin.
Estimated Time:1m 30s