Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'de Kırsal Yerleşmeler ve Yerleşme Dokuları

Türkiye'de kırsal yerleşmelerin dokusu üzerinde doğal çevre faktörleri (yer şekilleri, su kaynakları vb.) kadar beşerî faktörler de etkili olabilmektedir. Örneğin; çizgisel (lineer) yerleşme dokusu, kimi yerlerde dar bir vadi tabanının veya kıyı şeridinin zorlamasıyla oluşurken, kimi yerlerde ise geniş düzlükler üzerindeki ulaşım akslarının (kara yolu, demir yolu) çekim etkisiyle gelişir.

Buna göre, aşağıdaki yerleşme alanlarının hangisinde çizgisel dokunun oluşumu, yer şekillerinin kısıtlayıcı etkisinden ziyade ulaşım yollarının sağladığı ekonomik ve sosyal çekim gücüne dayanmaktadır?

  1. A
    Batı Karadeniz'de kıyıya paralel uzanan dar şeritteki yerleşmeler
  2. B
    Amasya ve çevresindeki Yeşilırmak vadisi tabanında yer alan köyler
  3. Güney Marmara'daki ana ulaşım güzergâhları üzerinde gelişen yol boyu köyleriAnswer
  4. D
    Doğu Anadolu'da yüksek dağlar arasındaki dar vadi tabanlarında bulunan köyler
  5. E
    Menteşe Yöresi'nde dağ yamaçları boyunca bir hat üzerinde sıralanan yerleşmeler

Answer

Güney Marmara'daki ana ulaşım güzergâhları üzerinde gelişen yol boyu köyleri
Çizgisel yerleşme dokusu, yerleşimin bir hat boyunca uzanmasıdır. Eğer bu uzanış dar bir vadi (Amasya) veya dar bir kıyı şeridi (Karadeniz) gibi fiziksel engellerle çevrili bir alanda gerçekleşiyorsa, bu durum yer şekillerinin kısıtlayıcı etkisidir. Ancak Güney Marmara gibi yer şekillerinin sade olduğu ve ulaşım yollarının (otobanlar, ana yollar) geçtiği bölgelerde yerleşimin yol boyunca uzanması, ekonomik faaliyetlerin ve ulaşım kolaylığının sağladığı bir tercihtir. Bu durum, dokunun oluşumunda beşerî faktörlerin (ulaşım ve ticaret) doğal faktörlerden daha baskın olduğunu gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Çizgisel (lineer) yerleşme dokusunun tanımını analiz etme
Çizgisel doku, konutların bir hat boyunca dizilmesidir.
Soruda istenen 'neden-sonuç' ilişkisini kurabilmek için temel kavramın bilinmesi gerekir.
2
Doku oluşumundaki 'doğal zorunluluk' ile 'beşerî tercih' ayrımını yapma
Dar vadi veya kıyı şeridi 'doğal zorunluluk' iken, geniş düzlüklerdeki yol boyu yerleşmeler 'beşerî tercih'tir.
Soruda yer şekillerinin kısıtlayıcı etkisinin olmadığı, yani arazinin sade olduğu bir bölge aranmaktadır.
3
Seçeneklerdeki bölgelerin yer şekillerini ve yerleşme karakterlerini değerlendirme
Güney Marmara, yer şekillerinin sade olması ve ulaşım ağının yoğunluğuyla diğer seçeneklerden ayrılır.
Batı Karadeniz, Amasya (vadi), Doğu Anadolu ve Menteşe Yöresi engebeli alanlar olup yerleşimi fiziksel olarak sınırlar.

Key Concept

Yerleşme Dokularını Etkileyen Faktörler (Doğal vs Beşerî)

Hints

1
Hangi seçeneklerdeki bölgelerin daha düz, hangilerinin daha dağlık olduğunu düşünün.
2
Çizgisel doku hem vadi boylarında hem de yol boylarında görülebilir; soruda yol boyu (ulaşım) vurgulanmaktadır.
3
Düz bir arazide (örneğin bir ovada) evlerin neden dağınık veya toplu değil de bir çizgi üzerinde dizileceğini, bunun ulaşım ağlarıyla ilgisini analiz edin.

Practice More

Türkiye'de toplu ve dağınık yerleşmelerin dağılışını, su kaynakları ve yer şekilleri etkileşimi üzerinden tekrar inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Kırsal Yerleşmeler ve Yerleşme Dokuları

More questions from this topic