Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Kırsal Yerleşmeler ve Yerleşme Dokuları

Türkiye'nin kırsal kesimlerinde yerleşme dokusu üzerinde yer şekillerinin engebe durumu ve su kaynaklarının yeterliliği belirleyici olurken; yerleşmelerin sürekliliği (kalıcı veya geçici olması) üzerinde temel ekonomik faaliyetlerin niteliği rol oynar.

Buna göre, yer şekillerinin sade ve su kaynaklarının kısıtlı olduğu bir yörede aşağıdaki yerleşme dokusu ve köy altı yerleşme tipi eşleştirmelerinden hangisinin görülmesi beklenir?

  1. Toplu yerleşme - MezraAnswer
  2. B
    Dağınık yerleşme - Kom
  3. C
    Toplu yerleşme - Oba
  4. D
    Dağınık yerleşme - Mahalle
  5. E
    Toplu yerleşme - Yayla

Answer

Toplu yerleşme dokusu ile tarımsal faaliyetlerin yürütüldüğü kalıcı bir yerleşme olan mezra eşleşmesi doğrudur.
Türkiye'de yer şekillerinin engebesiz (sade) olduğu ve su kaynaklarının yetersiz olduğu İç ve Güneydoğu Anadolu gibi bölgelerde, insanlar suyun bulunduğu kısıtlı alanlara toplanarak 'toplu yerleşme' dokusunu oluştururlar. Köy altı yerleşmelerinden mezralar ise tarımsal faaliyetlerin ön planda olduğu ve yıl boyu ikamet edilen 'kalıcı' yerleşmeler arasında yer alır. Bu nedenle her iki kriteri de karşılayan 'Toplu yerleşme - Mezra' ifadesi doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Yerleşme dokusunu belirleyen faktörleri analiz etme
Yer şekillerinin sade (düz) ve su kaynaklarının kısıtlı olduğu İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu gibi yerlerde evler su kaynağı etrafında toplanır (Toplu Yerleşme).
Suya erişim zorunluluğu ve arazinin evlerin yakın kurulmasına izin vermesi toplu dokuyu zorunlu kılar.
2
Yerleşmenin sürekliliğini (kalıcı/geçici) ayırt etme
Mahalle, divan, mezra ve çiftlik kalıcı; yayla, kom, oba, dam, ağıl ve bağ evi geçici yerleşmelerdir.
Tarımsal faaliyetlerin yıl boyu sürdüğü yerler genellikle kalıcı, hayvancılık amaçlı mevsimlik kullanılan yerler geçicidir.
3
Kriterleri birleştirerek doğru seçeneği bulma
Toplu doku + Kalıcı yerleşme kriterlerini sağlayan örnek 'Toplu yerleşme - Mezra' eşleşmesidir.
Mezra kalıcı bir yerleşmedir ve düzlük alanlarda toplu doku gösterir.

Key Concept

Kırsal yerleşme dokuları yer şekilleri ve suya bağlıdır; süreklilik ise ekonomik faaliyete bağlıdır.

Practice More

Karadeniz bölgesindeki 'Divan' yerleşmelerinin neden dağınık dokulu olduğunu ve neden kalıcı sayıldığını araştırınız.

Alternative Method

Köy altı yerleşmelerini 'Kalıcı' (Ma-Di-Me-Çi: Mahalle, Divan, Mezra, Çiftlik) kodlamasıyla ezberlemek, seçeneklerdeki geçici olanları (yayla, oba, kom) hızlıca elemenizi sağlar.
Estimated Time:50s
Rate this question