Question

Difficulty: MediumAkarsu Şekilleri

Türkiye'de yer alan bazı akarsu yer şekilleri, akarsuyun hem aşındırma hem de biriktirme faaliyetlerini birlikte yürüttüğü süreçler sonucunda oluşmaktadır. Bu tür yer şekilleri, bölgenin jeolojik geçmişi ve tektonik hareketleri hakkında da önemli ipuçları sağlamaktadır.

Buna göre; akarsu yatağı boyunca basamaklar şeklinde görülen "seki (taraça)" oluşumu, o bölgede aşağıdakilerden hangisinin yaşandığının temel göstergesidir?

  1. A
    Akarsuyun yatağını denge profiline ulaştırarak aşındırma faaliyetini tamamladığının
  2. B
    Kıta sahanlığının geniş olması nedeniyle akarsu ağzında büyük bir delta oluştuğunun
  3. Bölgenin epirojenik hareketlerle yükselmesi sonucu akarsuyun yeniden canlandığınınAnswer
  4. D
    Akarsu havzasında bitki örtüsünün cılız olması sebebiyle mekanik çözülmenin arttığının
  5. E
    Akarsu debisinin yıl içindeki iklim koşullarına bağlı olarak büyük değişim gösterdiğinin

Answer

Bölgenin epirojenik hareketlerle yükselmesi sonucu akarsuyun yeniden canlandığını belirten seçenek doğrudur.
Seki (taraça) oluşumu, akarsuyun daha önce oluşturduğu geniş vadi tabanının, bölgenin epirojenik olarak toptan yükselmesiyle birlikte akarsuyun yatağını tekrar derine kazması sonucu yukarıda basamak şeklinde kalmasıdır. Bu durum, bölgenin tektonik olarak hareketli olduğunun ve akarsuyun 'yeniden canlandığının' kesin kanıtıdır.

Step-by-Step Solution

1
Seki (taraça) kavramını tanımlayın.
Seki, bir akarsuyun önce alüvyonlarını biriktirerek bir taban oluşturması, ardından yeniden derine aşındırmaya geçerek bu tabanı yüksekte bırakmasıdır.
Bu şeklin hem aşınım hem birikim özelliği taşıdığını anlamak için gereklidir.
2
Yeniden canlanma (rejuvenasyon) nedenlerini analiz edin.
Akarsuyun tekrar derine aşındırma yapabilmesi için yatak eğiminin artması gerekir. Bu da bölgenin epirojenik olarak yükselmesi veya kaide seviyesinin (deniz seviyesinin) düşmesi ile mümkündür.
Şeklin oluşumundaki temel jeolojik kuvveti belirlemek için gereklidir.
3
Türkiye'nin jeolojik yapısı ile ilişkilendirin.
Türkiye genç oluşumlu bir ülke olduğu için 3. ve 4. zamanda toptan yükselmiş, bu durum akarsu yataklarında yaygın sekilerin oluşmasına neden olmuştur.
Sorunun KPSS bağlamındaki yerel coğrafya bilgisini doğrulamak için gereklidir.

Key Concept

Seki (taraça) oluşumu ve epirojenez ilişkisi
Rate this question