Examkin

Question

Difficulty: HardHükümet Sistemleri ve Demokrasi Modelleri

1982 Anayasası'nda 2017 yılında gerçekleştirilen kapsamlı değişikliklerle birlikte, Türkiye'nin yönetim yapısında ve hükümet sisteminde köklü bir dönüşüm yaşanmıştır. Bu dönüşümün demokrasi modelleri ve hükümet sistemleri doktrini çerçevesindeki yansımaları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi mevcut anayasal düzen için hatalı bir değerlendirmedir?

  1. A
    Egemenliğin kullanımında 'temsili demokrasi' temel model olarak kabul edilmiş; seçmenlerin doğrudan karar sürecine katılımı ise sadece 'anayasa referandumu' aracıyla sınırlandırılmıştır.
  2. B
    Yürütme erkinin tek bir kişide (Cumhurbaşkanı) toplanmasıyla 'monist' bir yapıya geçilmiş ve yürütmenin demokratik meşruiyeti doğrudan halkın seçimine dayandırılmıştır.
  3. Yürütme organının genel siyasetinden dolayı yasama organına karşı 'siyasi sorumluluğu' (güvensizlik oyu yoluyla) devam etmekte olup; TBMM, hükümetin politikalarını onaylamadığı takdirde yürütmeyi her zaman görevden alabilme yetkisine sahiptir.Answer
  4. D
    Yasama ve yürütme organlarının seçimlerinin eş zamanlı yapılması, iki erk arasındaki 'siyasal deşdaşlığı' (uyumu) artırmayı ve parlamenter sistemdeki hükümet krizlerini engellemeyi amaçlayan bir düzenlemedir.
  5. E
    Yasama ve yürütme erklerinin birbirlerinin görev sürelerini seçimleri yenilemek suretiyle sonlandırabilmesi, sistemi klasik başkanlık sistemindeki 'sert kuvvetler ayrılığı' modelinden uzaklaştıran bir denge mekanizmasıdır.

Answer

Yürütme organının TBMM'ye karşı siyasi sorumluluğunun devam ettiğini ve Meclis'in güvensizlik oyu ile hükümeti düşürebileceğini belirten ifade yanlıştır.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütme organı olan Cumhurbaşkanı, halk tarafından seçildiği için yasama organına (TBMM) karşı siyasi olarak sorumlu değildir. Parlamenter sistemin en temel özelliklerinden biri olan 'güvensizlik oyu' (gensoru) ile hükümetin düşürülmesi yetkisi 2017 değişiklikleri ile kaldırılmıştır. Mevcut sistemde sadece cezai sorumluluk (Meclis soruşturması) mekanizması bulunmaktadır, siyasi denetim ise seçimler yoluyla halk tarafından yapılır.

Step-by-Step Solution

1
Hükümet sistemindeki sorumluluk mekanizmalarını incele.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütme organının (Cumhurbaşkanı ve bakanlar) Meclis'e karşı 'siyasi' bir sorumluluğu bulunmadığı saptanır.
Parlamenter sistemden farklı olarak, yürütme meşruiyetini doğrudan halktan alır ve Meclis'in güvensizlik oyu (gensoru) yetkisi 2017 anayasa değişikliği ile tamamen kaldırılmıştır.
2
Demokrasi modelleri ve katılım araçlarını analiz et.
Türkiye'de temsili demokrasinin esas olduğu, yarı doğrudan demokrasi araçlarından ise sadece 'referandum'un (anayasa değişikliği için) mevcut olduğu doğrulanır.
Anayasa'da halk girişimi, halk vetosu veya temsilcilerin azli gibi diğer yarı doğrudan demokrasi unsurlarına yer verilmemiştir.
3
Erkler arası ilişkileri (yenileme yetkisi) değerlendir.
Seçimlerin karşılıklı yenilenmesi yetkisinin 'denge ve denetleme' amacıyla getirildiği anlaşılır.
Bu mekanizma, yasama ve yürütme arasındaki kilitlenmeleri çözmek için her iki organın da seçimlerini aynı anda yenileyen 'eş zamanlı' bir usuldür.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ve Siyasi Sorumsuzluk

Practice More

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile Kanunların hiyerarşik ilişkisini inceleyerek yürütmenin düzenleme yetkisindeki sınırları gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Hükümet Sistemleri ve Demokrasi Modelleri

More questions from this topic