Examkin

Question

Difficulty: Mediumİdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

Türk idare hukukunda idarenin bütünlüğünü sağlamak amacıyla öngörülen hiyerarşi ve idari vesayet denetim yetkilerinin hukuki rejimleri arasındaki farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Hiyerarşi makamı alt makamın yerine geçerek işlem tesis etme (ikame) yetkisine sahipken; idari vesayet makamı, kanunda açıkça belirtilmedikçe denetlenen kurum adına işlem yapamaz.Answer
  2. B
    İdari vesayet makamı, yerinden yönetim kuruluşunun işlemlerini hem hukukilik hem de yerindelik yönünden denetleme yetkisine sahip genel bir makamdır.
  3. C
    Hiyerarşi ilişkisinin varlığı için bu yetkinin kanunda her bir makam için ayrı ayrı ve açıkça düzenlenmiş olması zorunludur.
  4. D
    Hiyerarşi denetimi farklı kamu tüzel kişileri arasında, idari vesayet denetimi ise aynı kamu tüzel kişiliği içerisindeki birimler arasında gerçekleşir.
  5. E
    İdari vesayet makamı, yerinden yönetim kuruluşunun organlarını görevden uzaklaştırma yetkisini hiyerarşi yetkisinin bir parçası olarak kullanır.

Answer

Hiyerarşi makamının ikame yetkisine sahip olması, idari vesayet makamının ise kural olarak bu yetkiye sahip olmaması iki denetim türü arasındaki temel farklardan biridir.
Türk idare hukukunda hiyerarşi yetkisi, üst makama alt makamın işlemlerini iptal etme, değiştirme ve hatta onun yerine geçerek işlem tesis etme (ikame) yetkisi tanır. Buna karşılık, idari vesayet yetkisi anayasal bir kural olarak istisnaidir ve sadece kanunla tanınan sınırlar içinde kullanılabilir. Vesayet makamı kural olarak denetlediği yerinden yönetim kuruluşu adına karar alamaz (ikame yetkisi yoktur), sadece hukuka aykırı bulduğu kararları iptal edebilir veya onaylamayabilir.

Step-by-Step Solution

1
Hiyerarşi ve İdari Vesayet kavramlarını tanımlayın.
Hiyerarşi aynı tüzel kişilik içindeki ast-üst ilişkisidir; İdari Vesayet ise merkezi idarenin yerinden yönetimleri denetlemesidir.
Denetimin gerçekleştiği hukuki zemini anlamak için bu ayrım temeldir.
2
Denetimin kapsamını (hukukilik ve yerindelik) karşılaştırın.
Hiyerarşi hem hukukilik hem yerindelik (yerindelik denetimi ile işlemin amaca uygunluğu bakılır) denetimini kapsar; vesayet ise kural olarak sadece hukukilik ile sınırlıdır.
Yetkinin derinliğini belirlemek için kapsam analizi gereklidir.
3
İkame (yerine geçme) yetkisini değerlendirin.
Hiyerarşik amir, astın yerine geçip karar alabilir (ikame yetkisi). Vesayet makamı ise kural olarak denetlediği kurumun yerine geçip karar alamaz, sadece işlemi onar, iptal eder veya geri gönderir.
Sorunun kökünde yatan karakteristik fark ikame yetkisidir.

Key Concept

İdarenin Bütünlüğü: Hiyerarşi vs İdari Vesayet

Hints

1
Hangi yetkinin 'doğal/saklı', hangisinin 'istisnai' olduğunu hatırlayın.
2
Bir valinin kendi memuru üzerindeki yetkisi ile bir belediye başkanı üzerindeki yetkisini düşünün.
3
Üst makamın, alt makamın yetki alanına girip bizzat karar alıp alamayacağı (ikame yetkisi) bu ayrımın anahtarıdır.

Practice More

Vali ile Belediye Başkanı arasındaki denetim ilişkisi ile Vali ile Kaymakam arasındaki ilişkiyi kıyaslayan bir soru çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

İdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

More questions from this topic