Question

Difficulty: HardBirleşik Kelimelerin Yazımı

Kamu kurumlarının mali yönetim süreçlerinde ve teknik raporlamalarda kullanılan birleşik kelimelerin yazımı, dilin kurallarına ve kurumsal ciddiyete uygunluk açısından titizlikle incelenmelidir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

  1. A
    Yeni nesil motorlarda akaryakıt verimliliğini artıran yazılımlar kullanılmaya başlandı.
  2. Fakülte bünyesindeki dönersermaye birimi, elde edilen geliri eğitim materyalleri için ayırdı.Answer
  3. C
    Laboratuvardaki basınçölçer cihazının kalibrasyonu periyodik olarak kontrol edilmelidir.
  4. D
    Perakende satış noktalarında yazar kasa kullanımına ilişkin yeni düzenlemeler yürürlüğe girdi.
  5. E
    Arktik bölgede görev yapan buzkıran gemileri, bilimsel araştırmalar için rotayı temizliyor.

Answer

Cümledeki 'dönersermaye' ifadesi, Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre bir sıfat tamlaması yapısındadır ve ayrı yazılmalıdır.
Döner sermaye sözcüğü, sıfat-fiil ekleriyle (-r, -ar, -er) kurulan bir sıfat tamlaması yapısında olduğu için TDK yazım kılavuzuna göre ayrı yazılmalıdır. Cümlede bitişik yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde yer alan birleşik kelimeleri tespit etme
Tespit edilen kelimeler: akaryakıt, dönersermaye, basınçölçer, yazar kasa, buzkıran.
Yazım yanlışı olup olmadığını anlamak için önce birleşik yapıdaki sözcükler belirlenmelidir.
2
Sıfat-fiil ekleriyle kurulan birleşik kelimelerin kurallarını uygulama
Basınçölçer ve buzkıran gibi alet adları kalıplaştığı için bitişik; yazar kasa ve döner sermaye gibi sıfat tamlaması yapısını koruyanlar ayrı yazılır.
TDK'nin bu iki yapı arasındaki ayrımı, kelimenin sıfat tamlaması özelliğini koruyup korumadığına dayanır.
3
Yanlış yazılan kelimeyi belirleme
Döner sermaye ayrı yazılması gerekirken bitişik yazılmıştır.
TDK'ye göre döner sermaye, çalar saat ve tükenmez kalem gibi yapılar ayrı yazılan birleşik kelimeler kategorisindedir.

Key Concept

Sıfat-Fiil Ekleriyle Kurulan Birleşik Kelimelerin Yazımı

Hints

1
Sıfat-fiil ekleri (-r, -ar, -er, -an, -en) ile kurulan birleşik kelimelerin bir kısmı bitişik, bir kısmı ayrı yazılır.
2
Kalıplaşarak bir alet veya nesne adı olan kelimeler (basınçölçer gibi) genellikle bitişik yazılırken, sıfat tamlaması özelliğini koruyanlar ayrı yazılır.
3
Döner sermaye ve yazar kasa gibi ifadeler birer sıfat tamlaması kabul edildiği için TDK'ye göre ayrı yazılmalıdır.

Practice More

TDK'nin 'Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler' başlığı altındaki sıfat-fiil ekli örnekleri (çalar saat, tükenmez kalem, yazar kasa) tekrar ediniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question