Question

Difficulty: MediumHukuk Sistemi

Osmanlı Devleti'nde hukuk sistemi; İslam dininin temel ilkelerine dayanan 'Şer'i Hukuk' ve padişahın mutlak otoritesi ile geleneklerden beslenen 'Örfi Hukuk' olmak üzere iki ana kaynaktan oluşmuştur. Bu iki hukuk dalı arasındaki hiyerarşik ilişki ve görev paylaşımı dikkate alındığında, Osmanlı hukuk düzeninin işleyişi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Örfi hukuk kapsamında yapılan düzenlemelerin, Şer'i hukukun temel esaslarıyla çelişmemesi zorunluluğu vardır.Answer
  2. B
    Şeyhülislamlar, hem Şer'i hem de Örfi hukuk davalarına bakan Divan-ı Hümayun'daki en yüksek yargı merciidir.
  3. C
    Kazaskerler, padişahın çıkardığı kanunnamelerin dine uygunluğunu denetlemekle görevli temel fetva makamıdır.
  4. D
    Örfi hukuk, sadece gayrimüslim tebaanın kendi aralarındaki ticari uyuşmazlıkları çözmek amacıyla oluşturulmuştur.
  5. E
    Padişahın yasama yetkisi mutlak olduğundan, Örfi hukuk kuralları Şer'i hükümlerin üzerinde bir bağlayıcılığa sahiptir.

Answer

Örfi hukuk kurallarının, Şer'i hukuk ilkelerine aykırı olmayacak şekilde düzenlenmesi sistemin temel kuralıdır.
Osmanlı hukuk sisteminde örfi hukuk (padişah emirleri, kanunnameler, töre), sistemin esnekliğini sağlasa da hiçbir zaman ana kaynak olan Şer'i hukuka aykırı düzenlenemezdi. Bir kanunun yürürlüğe girmesi için Şeyhülislam'dan alınan fetva, bu 'uygunluk' zorunluluğunun en somut göstergesidir.

Step-by-Step Solution

1
Hukuk sisteminin kaynaklarını analiz etme
Osmanlı hukukunun Şer'i (dini) ve Örfi (geleneksel/sultani) olarak ikiye ayrıldığı tespit edilir.
Sistemin ikili yapısını anlamak, aralarındaki hiyerarşiyi belirlemek için gereklidir.
2
Hiyerarşik üstünlüğü belirleme
Şer'i hukukun değişmez temel esaslar olduğu, örfi hukukun ise bu esaslara uyum sağlamak zorunda olduğu belirlenir.
İslam devlet geleneğinde hükümdarın yetkilerinin dini sınırlarla çevrili olduğunu kavramak gerekir.
3
Görevli makamları ayırt etme
Kazasker'in yargı (kadı atama), Şeyhülislam'ın ise denetim (fetva) yetkisi olduğu ayırt edilir.
Seçeneklerdeki görev karmaşasını elemek için İlmiye sınıfı içindeki yetki dağılımını bilmek şarttır.

Key Concept

Osmanlı Hukukunda Şer'i-Örfi Dengesi ve Hukukun Üstünlüğü
Estimated Time:1m 15s
Rate this question