Examkin

Question

Difficulty: HardSened-i İttifak ve Tanzimat Dönemi Belgeleri

Osmanlı Devleti'nde anayasallaşma hareketleri incelendiğinde, belgelerin ortaya çıkış biçimleri ve hukuki dayanakları birbirinden farklılık göstermektedir. Bir belgenin iki veya daha fazla tarafın iradesinin birleşmesiyle (sözleşme) mi, yoksa tek bir otoritenin irade beyanıyla (ferman) mı oluştuğu, o belgenin "misak" veya "lütuf" karakterini belirler.

Buna göre, 18081808 Sened-i İttifak ve 18391839 Tanzimat Fermanı'nın hukuki nitelikleri bakımından yapılan aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?

  1. Sened-i İttifak, padişah ile Ayanlar arasında imzalanan bir "misak" (sözleşme) iken; Tanzimat Fermanı, padişahın tek taraflı iradesiyle hukukun üstünlüğünü kabul ettiği bir "lütuf" (ihsan) belgesidir.Answer
  2. B
    Tanzimat Fermanı 18561856 yılında Batılı devletlerin doğrudan baskısıyla ilan edilmiş olup, Sened-i İttifak'ın aksine padişahın mutlak otoritesini tamamen ortadan kaldırarak halk egemenliğini başlatmıştır.
  3. C
    Sened-i İttifak Osmanlı tarihindeki ilk yazılı anayasa olma özelliğini taşırken, Tanzimat Fermanı bu anayasanın temel ilkelerini genişleten bir ek protokol niteliğindedir.
  4. D
    Her iki belge de halkın yönetime katılımını sağlayan demokratik adımlar olup, Sened-i İttifak ile parlamenter sisteme geçişin ilk yasal temelleri atılmıştır.
  5. E
    Sened-i İttifak ile Tanzimat Fermanı arasındaki temel fark; Sened-i İttifak'ın tek taraflı bir ferman, Tanzimat Fermanı'nın ise Ayanlar ile yapılan bir sözleşme olmasıdır.

Answer

Sened-i İttifak'ın iki taraflı bir sözleşme (misak), Tanzimat Fermanı'nın ise padişahın tek taraflı iradesiyle (lütuf) ilan edilen bir belge olduğunu belirten ifade doğrudur.
Sened-i İttifak, merkezi otorite ile yerel güçler (Ayanlar) arasında yapılan bir pazarlık ve uzlaşmanın ürünü olduğu için hukuk literatüründe bir "sözleşme" (misak) olarak kabul edilir. Tanzimat Fermanı ise padişahın tebaasına haklar bahşettiği ve kendi yetkilerini kanun gücüyle sınırladığı tek taraflı bir irade beyanı (lütuf/ferman) niteliğindedir.

Step-by-Step Solution

1
Sened-i İttifak'ın (1808) oluşum sürecini analiz et.
Belgenin Padişah II. Mahmut ve yerel güç odakları olan Ayanlar arasında bir uzlaşı sonucu imzalandığı görülür.
Hukuki niteliğinin "misak" (bilateral contract) olduğunu saptamak için tarafların varlığı gereklidir.
2
Tanzimat Fermanı'nın (1839) irade kaynağını incele.
Padişah Abdülmecit'in herhangi bir dış veya iç baskı grubuyla sözleşme yapmadan, kendi iradesiyle hukuka uyacağını beyan ettiği görülür.
Belgenin "lütuf" veya "ferman" (unilateral act) niteliğini belirlemek için iradenin tek taraflılığını anlamak gerekir.
3
Belgeleri hukuk devleti ve iktidarın sınırlandırılması açısından karşılaştır.
İki belgenin de iktidarı sınırladığı ancak birinin "karşılıklı", diğerinin "tek taraflı" olduğu sonucuna varılır.
Doğru seçeneği belirlemek için bu yapısal farkı tanımlayan ifadeyi seçmek gerekir.

Key Concept

Misak (Sözleşme) vs. Lütuf (Ferman) Ayrımı

Hints

1
Belgelerin kimler tarafından hazırlandığını ve onaylandığını düşünün; biri pazarlık sonucu doğmuşken diğeri bir 'buyruk' niteliğindedir.

Practice More

Islahat Fermanı'nın Batılı devletlerin baskısıyla hazırlanmış olması yönünden Tanzimat Fermanı ile olan farklarını inceleyin.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Sened-i İttifak ve Tanzimat Dönemi Belgeleri

More questions from this topic