Hukuk sistemimizde normlar hiyerarşisi gereği, her düzenleme kendisinden üstte bulunan normlara uygun olmak zorundadır. Ancak 1982 Anayasası'nın 90. maddesine 2004 yılında eklenen fıkra ile bu hiyerarşik yapıya temel haklar bağlamında önemli bir istisna getirilmiştir. Bu hükme göre; usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda antlaşma hükümleri esas alınır.
Buna göre; bir mahkeme önündeki davada, uygulanacak olan mevcut bir kanun hükmünün Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) bir maddesiyle açıkça çeliştiğini tespit ederse, izlemesi gereken hukuki yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
- AKanun hükmü hiyerarşik olarak antlaşmadan üstün kabul edildiği için antlaşma hükmünü görmezden gelerek kanun maddesini uygulamak
- BKanun maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine somut norm denetimi başvurusunda bulunmak
- Anayasa'daki özel düzenleme gereği kanun hükmünü uygulamayıp, doğrudan milletlerarası antlaşma hükmüne göre uyuşmazlığı karara bağlamakAnswer
- Dİki düzenleme arasında 'sonraki tarihli olanın uygulanması' (lex posterior) ilkesini işleterek en son yürürlüğe giren metne göre karar vermek
- EUyuşmazlığın çözümü için TBMM'den veya Cumhurbaşkanlığından görüş isteyerek yeni bir yasal düzenleme yapılmasını beklemek
Answer
Anayasa'daki özel düzenleme gereği kanun hükmünü uygulamayıp, doğrudan milletlerarası antlaşma hükmüne göre uyuşmazlığı karara bağlamak
Doğru yanıt olan seçenek, 1982 Anayasası'nın 90. maddesinin son fıkrasındaki açık hükmü ifade etmektedir. Bu hükme göre, temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalar ile kanunlar çelişirse, mahkemeler kanunu değil antlaşmayı esas almak zorundadır. Bu, normlar hiyerarşisindeki 'kanun ve antlaşma eşittir' kuralına temel haklar lehine getirilmiş bir üstünlük kuralıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Temel Hak ve Özgürlüklere İlişkin Antlaşmaların Kanunlar Karşısındaki Üstünlüğü (Art. 90)
Hints
1
Anayasa'nın 90. maddesinde 2004 yılında yapılan değişikliği ve 'temel haklar' vurgusunu hatırlayın.
2
Bir çatışma durumunda 'esas alınır' ifadesi, hakimin hangi metni öncelikli tutması gerektiğini belirtir.
3
Temel haklara ilişkin antlaşmalar, kanunla çeliştiğinde kanundan daha güçlü bir hukuki değere sahip olur.
Practice More
Olağanüstü Hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin normlar hiyerarşisindeki yerini ve yargısal denetimini inceleyin.
Estimated Time:1m 30s