Question

Difficulty: MediumTürk-İslam Devletlerinde Devlet Yönetimi

Türk-İslam devletlerinde hükümetin yürütme organı olan Divan-ı Saltanat’a bağlı olarak çalışan; askeri ve adli işler dışındaki tüm idari ve mali kurumların işleyişini hükümdar adına denetlemek ve raporlamakla görevli olan kurul aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Divan-ı İstifa
  2. B
    Divan-ı Arz
  3. Divan-ı İşrafAnswer
  4. D
    Divan-ı İnşa
  5. E
    Divan-ı Mezalim

Answer

Türk-İslam devletlerinde devletin idari ve mali kurumlarını denetlemekle görevli olan kurum Divan-ı İşraf'tır.
Divan-ı İşraf, Türk-İslam devletlerinde merkezi otoritenin idari ve mali işleyişini kontrol altında tutmak için kurulmuş bir denetim organıdır. Askeri ve adli makamların denetimi kendi bağımsız yapıları içinde yürütüldüğü için, Divan-ı İşraf özellikle sivil bürokrasi ve maliye üzerinde yoğunlaşmıştır. Bu kurumun başındaki kişiye 'Müşrif-i Memalik' (Ülke Denetçisi) denir.

Step-by-Step Solution

1
Merkezi yönetimde (Divan-ı Saltanat) görev yapan ihtisas divanlarının (uzmanlık alanlarının) görevlerini analiz etmek.
Yönetim yapısının mali, askeri, yazışma ve denetim olarak alt dallara ayrıldığı görülür.
Soruda istenen 'denetim' işlevini diğer yönetim işlevlerinden ayırt etmek gerekir.
2
Soru kökündeki 'idari ve mali teftiş' anahtar kavramı ile 'askeri ve adli işlerin hariç tutulması' kriterini birleştirmek.
Bu yetki alanı doğrudan 'İşraf' divanının sorumluluk alanıyla örtüşmektedir.
Askeri ve adli işlerin denetimi genellikle kendi hiyerarşileri içinde (Divan-ı Arz ve Kadılkudat) yapıldığı için bu ayrım kritiktir.
3
Terim bilgisi üzerinden doğru kurumu teyit etmek.
Bu divanın başında 'Müşrif' unvanlı görevlinin bulunduğu Divan-ı İşraf sonucuna ulaşılır.
Müşrif terimi 'eşref' ve 'işraf' kökünden gelerek teftiş eden ve denetleyen anlamına gelir.

Key Concept

Türk-İslam Devletlerinde Denetim Mekanizması ve Divan-ı İşraf

Hints

1
Bu divanın adını, günümüzde kullanılan 'müşrif' (denetçi/ inspector) kelimesiyle ilişkilendirmeyi deneyin.
2
Devletin mali işlerini yöneten kurum Divan-ı İstifa'dır; sorulan kurum ise bu işlerin doğru yapılıp yapılmadığını teftiş eder.
3
Kurumun başındaki görevliye 'Müşrif-i Memalik' denir ve asıl görevi idari yolsuzlukları önlemek adına teftiş yapmaktır.

Practice More

Karahanlılar, Gazneliler ve Büyük Selçuklulardaki divan isimlerinin ortaklıklarını ve ufak isim farklarını (örneğin Divan-ı İnşa yerine Divan-ı Tuğra kullanımı) tablo halinde inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question