Büyük Selçuklu Devleti'nde devlet teşkilatlanması ve ordu yapısını oluşturan temel kurumlar olan Gulam sistemi, İkta sistemi ve Atabeylik müessesesinin işleyiş özellikleri dikkate alındığında; bu kurumların devletin siyasi, askeri ve ekonomik yapısı üzerindeki etkilerine dair aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- Gulam sistemiyle sultana bağlı profesyonel bir merkezi ordu oluşturulurken; İkta sistemiyle taşrada hazineye yük olmadan askeri güç ve üretim sürekliliği sağlanmış, Atabeylik ise meliklerin yönetim tecrübesi kazanmasına hizmet etmiştir.Answer
- BAtabeylik kurumu, İslamiyet öncesi Türk devletlerindeki 'ikili teşkilat' yapısının bir devamı olup, taht kavgalarını tamamen engelleyerek merkezi otoriteyi mutlak surette koruyan bir bürokrasi modelidir.
- Cİkta sistemi, mülkiyeti doğrudan görevlilere ait olan toprakların miras yoluyla devredilmesine dayanan ve Avrupa tipi feodal bir toprak aristokrasisi oluşturmayı amaçlayan bir uygulamadır.
- DDivan-ı Saltanat bünyesindeki Divan-ı Arz, Gulam sistemindeki askerlerin Bistegâni maaşlarını ödemek ve eyaletlerdeki Atabeylerin hukuki denetimini yapmakla görevli tek mali kurumdur.
- EGulam sistemi, 'Kut' inancı gereği sadece Türk soylu hanedan üyelerinin orduda yer almasını zorunlu kılan ve taşra yönetimini bu kişilerle sınırlayan kapalı bir askeri yapıdır.
Answer
Gulam sistemi sultana bağlı merkezi bir güç oluştururken, İkta sistemi taşra güvenliğini ve ekonomik düzeni sağlar; Atabeylik ise şehzadelerin (meliklerin) yetişmesini amaçlar.
Büyük Selçuklu Devleti'nde Gulam sistemi sultanın özel ordusunu oluşturarak merkezi otoriteyi korurken, İkta sistemi taşrada askeri ve ekonomik bir otomasyon sağlar. Atabeylik ise meliklerin (şehzadelerin) idari tecrübe kazanması için kurgulanmış bir eğitim müessesesidir. Bu üçlü yapı, Selçuklu devlet mekanizmasının sacayaklarını oluşturur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Büyük Selçuklu Devleti'nde Merkeziyetçi ve Taşra Teşkilat Dengesi
Practice More
Selçuklu Devleti'nin yıkılış sürecinde Atabeyliklerin kurduğu devletleri (Zengiler, İldenizliler vb.) inceleyerek merkezi otorite-taşra ilişkisini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s