Examkin

Question

Difficulty: HardSoğuk Savaş Döneminde Türkiye

Türkiye, II. Dünya Savaşı sonrasında artan Sovyet tehdidine karşı Batı Bloku'na entegre olma sürecinde bölgesel güvenlik kuşakları oluşturmaya büyük önem vermiştir. Bu doğrultuda 19531953'te kurulan Balkan Paktı ve 19551955'te hayata geçirilen Bağdat Paktı, Türkiye'nin çevre ülkelerle kurduğu savunma hatlarının en somut örnekleridir.

Buna göre, söz konusu bölgesel ittifakların gelişim süreçleri, üyelik yapıları ve işlevlerini yitirme nedenleri hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Balkan Paktı; Yugoslavya’nın Stalin’in ölümünden sonra SSCB ile ilişkilerini normalleştirmeye başlaması ve Türkiye ile Yunanistan arasındaki Kıbrıs Sorunu nedeniyle stratejik önemini kaybetmiştir.
  2. B
    Bağdat Paktı, Mısır lideri Cemal Abdünnasır'ın başını çektiği Pan-Arabizm akımı ve bölgedeki diğer Arap devletleri tarafından 'batı emperyalizminin bir uzantısı' olarak görülerek sert şekilde eleştirilmiştir.
  3. C
    19581958 yılında Irak’ta gerçekleşen askeri darbe ile krallık rejiminin yıkılması, bu ülkenin paktan ayrılmasına, pakt merkezinin Ankara’ya taşınmasına ve isminin CENTO olarak değişmesine yol açmıştır.
  4. Amerika Birleşik Devletleri, bölgedeki Sovyet nüfuzunu kırmak ve ittifakları güçlendirmek amacıyla her iki paktın da kuruluş protokollerine kurucu 'asil üye' sıfatıyla imza atmıştır.Answer
  5. E
    Balkan Paktı Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya arasında; Bağdat Paktı ise Türkiye, Irak, İngiltere, İran ve Pakistan'ın katılımıyla bölgesel birer 'set' oluşturma gayesiyle kurulmuştur.

Answer

Amerika Birleşik Devletleri'nin her iki pakta da 'asil üye' olarak katıldığı bilgisi yanlıştır; ABD bu ittifakları desteklemiş ancak resmi üye olmamıştır.
Doğru olan yargı, Amerika Birleşik Devletleri'nin bu paktlara tam üye olmadığıdır. ABD, Eisenhower Doktrini çerçevesinde Orta Doğu'daki paktları desteklese de Arap devletlerini tamamen karşısına almamak adına Bağdat Paktı'na resmi üyelik gerçekleştirmemiştir. Balkan Paktı'nda da benzer şekilde kurucu üye değildir.

Step-by-Step Solution

1
Balkan Paktı ve Bağdat Paktı'nın üye yapılarını analiz et.
Balkan Paktı üyeleri Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya'dır. Bağdat Paktı üyeleri Türkiye, Irak, İngiltere, İran ve Pakistan'dır.
Soruda verilen üyelik bilgilerinin doğruluğunu test etmek için temel tarihsel veriye ihtiyaç vardır.
2
ABD'nin bu paktlardaki statüsünü değerlendir.
ABD, Sovyet yayılmacılığına karşı bu paktları teşvik etmiş ve askeri/mali yardım sağlamıştır ancak Arap dünyasındaki tepkilerden çekindiği için Bağdat Paktı'na 'tam üye' olmamış, sadece gözlemci ve komite üyesi olarak kalmıştır.
Dış politika stratejilerindeki ince nüanslar (üyelik vs. destekçilik) KPSS Hard seviye soruların temel ayırt edicidir.
3
Paktların neden işlevsiz kaldığını veya dönüştüğünü kontrol et.
Balkan Paktı Kıbrıs Sorunu ve Yugoslavya'nın politika değişikliğiyle, Bağdat Paktı ise Irak Darbesi ile sarsılmıştır.
Seçeneklerdeki diğer bilgilerin doğruluğunu teyit ederek yanlış olanı kesinleştirir.

Key Concept

Soğuk Savaş Dönemi Bölgesel Güvenlik Örgütleri (Balkan ve Bağdat Paktları)

Hints

1
Türkiye'nin üye olduğu her uluslararası örgütte ABD her zaman kurucu veya asil üye olmayabilir.
2
Bağdat Paktı'nın merkezi Irak'taki darbeden sonra neden Ankara'ya taşınmış olabilir ve ABD neden paktan 'çekinmiş' olabilir?
3
ABD, Bağdat Paktı'nı sonuna kadar desteklemiş olsa da Arap-İsrail dengesi yüzünden resmi bir üyelik belgesine imza atmamıştır.

Practice More

Balkan Paktı'nın zayıflamasına neden olan 'Kıbrıs Sorunu'nun Türk dış politikasındaki diğer etkilerini inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Soğuk Savaş Döneminde Türkiye

More questions from this topic