1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin 21. maddesi, Türkiye'ye "kendisini pek yakın bir harp tehlikesi tehdidi karşısında sayması" durumunda Boğazlar'ın yönetimi ve geçiş rejimi üzerinde olağanüstü yetkiler tanımıştır.
Sözleşmenin bu maddesi uyarınca Türkiye'nin yetkilerini kullanma süreci ve uluslararası denetim mekanizmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Türkiye, savaş gemilerinin geçişi konusunda savaş hali hükümlerini uygulama hakkını elde eder; ancak aldığı önlemleri Milletler Cemiyeti Konseyi'ne ve imza sahibi devletlere bildirmekle yükümlüdür.Answer
- BTürkiye'nin bu maddeyi işletebilmesi için öncelikle Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nden bölgede barışın tehdit altında olduğuna dair onay alması şarttır.
- CBu madde yürürlüğe girdiğinde Boğazlar her türlü ticaret ve savaş gemisi geçişine tamamen kapatılarak Boğazlar askeri yasak bölge ilan edilir.
- DTürkiye'nin aldığı önlemler Milletler Cemiyeti Konseyi tarafından üçte iki çoğunlukla onaylanmadığı sürece hukuken geçersiz sayılır.
- ELozan Antlaşması'ndaki Boğazlar Komisyonu geçici olarak tekrar göreve çağrılarak geçişlerin askeri denetimi bu komisyon marifetiyle yürütülür.
Answer
Türkiye, savaş tehdidi durumunda savaş hali hükümlerini uygulayabilir ancak bu durumu Milletler Cemiyeti ve ilgili devletlere bildirmek zorundadır.
Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin 21. maddesine göre Türkiye, kendisini yakın bir savaş tehdidi altında hissederse Boğazlar'ı kapatma veya geçişleri kısıtlama konusunda tıpkı savaşta olduğu gibi yetki sahibi olur. Ancak bu yetki keyfi değildir; Türkiye aldığı önlemleri hem imza sahibi devletlere hem de Milletler Cemiyeti Konseyi'ne bildirmek zorundadır. Eğer Milletler Cemiyeti Konseyi (üçte iki çoğunlukla) Türkiye'nin bu önlemlerini haksız bulursa, Türkiye bu uygulamalarından vazgeçmek zorundadır. Bu durum hem egemenliği hem de uluslararası denetimi temsil eder.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin 21. Maddesi ve Türkiye'nin Egemenlik Hakları
Hints
1
Montrö Sözleşmesi ile Lozan'daki en büyük kısıtlama olan 'Komisyon'un kaldırıldığını unutmayın.
2
1936 yılında dünyadaki en üst siyasi örgüt Milletler Cemiyeti idi.
3
Madde 21, Türkiye'ye savaşta olmasa bile 'savaş hali yetkileri' verir ancak bunu uluslararası bir bildirim şartına bağlar.
Practice More
Montrö Sözleşmesi'nde Karadeniz'e kıyısı olan ve olmayan devletlerin savaş gemileri için uygulanan tonaj ve süre farklarını incelemek bu konudaki derinliğinizi artıracaktır.
Estimated Time:2m 0s