Question

Difficulty: HardTürkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Türkiye'nin yıllık ortalama deniz seviyesine indirgenmiş izoterm haritası incelendiğinde; en yüksek sıcaklık değerlerinin Akdeniz kıyı kuşağında değil, Güneydoğu Anadolu'nun güney kesimlerinde (yaklaşık 19C19^\circ C) olduğu görülmektedir. Akdeniz kıyıları ile Güneydoğu Anadolu'nun güneyi benzer enlemlerde yer almasına rağmen, yıllık indirgenmiş sıcaklık ortalamasının Güneydoğu Anadolu'da daha yüksek olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Karasallık şiddetinin yaz mevsiminde neden olduğu aşırı ısınmanın yıllık ortalamayı belirgin şekilde yükseltmesiAnswer
  2. B
    Güneydoğu Anadolu'nun ortalama yükseltisinin Akdeniz kıyılarındaki dağlık alanlardan daha az olması
  3. C
    Bölgenin Akdeniz kıyılarına göre Ekvator'a daha yakın olması nedeniyle güneş ışınlarını daha dik açıyla alması
  4. D
    Güneyden esen Lodos rüzgarlarının kış mevsiminde bölgedeki kış ılıklığını Akdeniz'den daha fazla artırması
  5. E
    Bölgedeki bitki örtüsünün cılız olmasının yerin ısıyı tutma kapasitesini düşürerek buharlaşmayı azaltması

Answer

Şiddetli karasallık etkisiyle yazın yaşanan aşırı ısınmanın yıllık ortalamayı artırması
Güneydoğu Anadolu'nun yıllık indirgenmiş sıcaklığının Akdeniz'den yüksek olmasının sebebi, karasallık nedeniyle yaz mevsiminde bölgenin Türkiye'nin en yüksek sıcaklık değerlerine ulaşmasıdır. Bu aşırı yaz ısınması, kışın yaşanan soğumayı dengeleyerek yıllık ortalamayı Akdeniz kıyılarının (18C18^\circ C) üzerine (19C19^\circ C) çıkarır.

Step-by-Step Solution

1
Harita tipini analiz et
Harita 'indirgenmiş' izoterm haritasıdır. Bu durumda yükselti faktörü tamamen devre dışı bırakılmıştır.
İndirgenmiş sıcaklık hesaplanırken yükseltiden kaynaklanan sıcaklık kaybı (her 200200 metrede 1C1^\circ C) gerçek sıcaklığa geri eklenir.
2
Enlem ve denizellik etkisini karşılaştır
Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu benzer enlemlerde olmasına rağmen, Akdeniz denizel, Güneydoğu Anadolu ise karasaldır.
Denizellik kışın ılık tutarken yazın aşırı ısınmayı engeller; karasallık ise kışın çok soğuturken yazın çok ısıtır.
3
Yıllık ortalama mantığını uygula
Güneydoğu Anadolu'da yaz mevsiminde yaşanan (özellikle Samyeli ve Basra etkisiyle) ekstrem sıcaklıklar, yıllık matematiksel ortalamayı yukarı çeker.
Yıllık ortalama tüm mevsimlerin bileşkesidir; yazın yaşanan 4045C40-45^\circ C bandındaki sıcaklıklar, Akdeniz'in 3035C30-35^\circ C olan yaz değerlerinden çok daha yüksektir ve yıllık veriyi domine eder.

Key Concept

İndirgenmiş Sıcaklık ve Karasallık İlişkisi

Hints

1
'İndirgenmiş' kelimesi geçiyorsa, yükseltiyle ilgili tüm seçenekleri elemelisiniz.
2
Yıllık ortalama, hem yaz hem kış sıcaklıklarının toplamıyla oluşur. Güneydoğu Anadolu'da yazlar Akdeniz'den çok daha sıcaktır.
3
Güneydoğu Anadolu'nun en sıcak yer olmasını sağlayan temel faktörler karasallık, enlem ve güneyden gelen sıcak rüzgarlardır.

Practice More

Ocak ayı indirgenmiş izoterm haritasında neden en düşük sıcaklıkların Erzurum-Kars'ta olduğunu, yükseltiyi düşünmeden karasallık ve enlemle açıklamaya çalışın.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question