Lozan Boğazlar Sözleşmesi’nde, Boğazlar’ın yönetimi başkanlığını bir Türk’ün yapacağı uluslararası bir komisyona bırakılmış, güvenliği ise Milletler Cemiyeti’nin garantisi altına alınarak her iki yakası askersizleştirilmiştir. ’lu yılların başında İtalya ve Almanya’nın yayılmacı politikaları ile “kolektif güvenlik” sisteminin zayıflaması üzerine Türkiye, Boğazlar rejiminin değiştirilmesini talep etmiştir.
yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin hükümleri dikkate alındığında; Türkiye'nin "yakın bir savaş tehlikesi" hissetmesi durumunda Boğazlar üzerindeki takdir yetkisinin Lozan’daki "kolektif güvenlik" anlayışından vazgeçilerek "ulusal güvenliğin" ön plana çıkarıldığının en güçlü kanıtı aşağıdakilerden hangisidir?
- Türkiye’nin kendisini savaş tehlikesi altında görmesi halinde, Boğazlar’ı kapatma yetkisini herhangi bir dış onay aramaksızın tek taraflı kullanabilmesiAnswer
- BUluslararası Boğazlar Komisyonu’nun tüm yetki ve görevlerinin tamamen Türk makamlarına devredilmesi
- CBoğazlar çevresindeki askersizleştirilmiş bölgelerin Türk ordusu tarafından tahkim edilmesine olanak tanınması
- DKaradeniz’e kıyısı bulunmayan devletlerin savaş gemilerine yönelik tonaj ve süre kısıtlamalarının getirilmesi
- ETicaret gemilerinin barış zamanında tam bir serbestlik içinde geçiş yapmaya devam etmesinin garanti edilmesi
Answer
Türkiye’nin kendisini savaş tehlikesi altında görmesi halinde Boğazlar’ı kapatma yetkisini tek taraflı kullanabilmesi, ulusal güvenliğin ön plana alındığının en net kanıtıdır.
Sözleşmenin en stratejik maddesi olan 21. maddeye göre, Türkiye kendisini yakın bir savaş tehlikesi içinde görürse Boğazlar'ı kapatabilir. Lozan'da bu durum ancak Milletler Cemiyeti kararıyla mümkünken, Montrö ile bu yetki doğrudan Türk hükümetine geçmiştir. Bu değişim, güvenliğin uluslararası garantörlerden alınarak ulusal karara devredildiğini ispatlar.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Montrö Boğazlar Sözleşmesi ve Tam Egemenlik
Hints
1
Lozan'da Boğazlar'ın güvenliği 'kolektif' bir şekilde (Milletler Cemiyeti) sağlanıyordu.
2
Montrö ile Türkiye, Boğazlar'ın güvenliği konusunda 'tek söz sahibi' haline gelmiştir.
3
Özellikle Türkiye'nin kendisini tehlikede hissettiği anlarda dışarıdan (Milletler Cemiyeti) onay alıp almadığına dikkat edin.
Practice More
Lozan ve Montrö sözleşmelerini 'Komisyon', 'Askeri Durum' ve 'Güvenlik Garantisi' başlıkları altında bir tablo yaparak karşılaştırmanızı öneririm.
Alternative Method
Lozan'da Boğazlar'ın askersiz olduğunu ve Türkiye'nin oraya asker sokamadığını, Montrö ile ise hem asker soktuğunu hem de istediği zaman kapatma yetkisi aldığını düşünerek karşılaştırma yapabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s