Question

Difficulty: HardYazım Kuralları

Dilin kurallarına uygun ve özenli kullanımı, özellikle resmî belgelerin ve akademik metinlerin niteliğini belirleyen en önemli unsurlardan biridir. Bu bağlamda, birleşik fiillerin ve kelime gruplarının yazımı sıklıkla hata yapılan alanlar arasındadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

  1. A
    Adayların sınav başvurusunda bulunurken sundukları belgeler, ilgili komisyon tarafından titizlikle incelenmektedir.
  2. Projelerin değerlendirilmesinde, teknik yeterlilik ile yenilikçi yaklaşımı birbirinden ayırtedebilecek uzmanlara ihtiyaç duyulmaktadır.Answer
  3. C
    Pek çok kamu kurumunda, personelin mesleki gelişimini desteklemek amacıyla yıl içerisinde çeşitli eğitim programları düzenlenir.
  4. D
    Her bir adayın anayasal hak ve sorumluluklarının bilincinde olması, demokratik toplum düzeninin sürdürülebilirliği için elzemdir.
  5. E
    Stratejik planlama sürecinde varsayılan risk senaryoları, kurumun gelecekteki olası zorluklara karşı hazırlıklı olmasını sağlar.

Answer

Teknik yeterlilik ile yenilikçi yaklaşımı birbirinden ayırmayı ifade eden cümlede geçen 'ayırtedebilecek' sözcüğü yanlıştır; doğrusu 'ayırt edebilecek' olmalıdır.
Türkçede 'etmek, edilmek, eylemek, olmak, olunmak' yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiiller, ilk kelimesinde herhangi bir ses düşmesi veya türemesine uğramazsa ayrı yazılır. 'Ayırt' sözcüğü ile 'etmek' fiili birleşirken bir ses olayı gerçekleşmediği için bu yapı ayrı yazılmalıdır. Fiile getirilen yeterlik eki (-ebilmek) de bu durumu değiştirmez; dolayısıyla doğru yazım 'ayırt edebilecek' şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki birleşik yapılı kelimeleri (başvuru, ayırtedebilecek, pek çok, her bir, varsayılan) tespit et.
Beş farklı birleşik yapı belirlendi.
Yazım yanlışları genellikle bu tür karmaşık yapılarda ortaya çıkar.
2
Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ses olayı (düşme veya türeme) olup olmadığını kontrol et.
'Ayırt etmek' fiilinde herhangi bir ses olayı gerçekleşmemiştir.
TDK kurallarına göre ses olayı yoksa yardımcı fiil (etmek, olmak vb.) ayrı yazılır.
3
Kalıplaşmış birleşik kelimeleri ve belgisiz sıfat gruplarını değerlendir.
'Başvuru', 'varsaymak' ve 'birbiri' bitişik; 'pek çok' ve 'her bir' ayrı yazılır.
İstisnai ve kalıplaşmış kuralların doğruluğunu teyit etmek gerekir.
4
Hatalı olan yapıyı belirle.
Ses olayı olmadığı halde bitişik yazılan 'ayırtedebilecek' ifadesinin hatalı olduğu saptandı.
Kural ihlali tespit edildi.

Key Concept

Ses olayı gerçekleşmeyen yardımcı fiillerin (etmek, olmak vb.) ayrı yazılması kuralı.

Practice More

Yardımcı fiillerle kurulan diğer birleşik fiilleri (terk etmek, arz etmek, reddetmek, kaybolmak) inceleyerek ses olaylarının yazımı nasıl etkilediğini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question