Question

Difficulty: HardTürkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Aşağıdaki tabloda, Türkiye'de yer alan iki farklı il merkezinin yaklaşık coğrafi koordinatları ve Ocak ayı ortalama sıcaklık değerleri verilmiştir:

ŞehirEnlemOcak Ayı Ort. Sıcaklığı
Samsun4117K41^{\circ} 17' K7,0C7,0^{\circ}C
Kayseri3843K38^{\circ} 43' K1,5C-1,5^{\circ}C

Tablodaki verilere göre, Samsun'un Kayseri'den daha kuzeyde yer almasına rağmen kış mevsiminde yaklaşık 8,5C8,5^{\circ}C daha sıcak olması, aşağıdaki faktörlerden hangilerinin enlem (matematik konum) etkisinden daha baskın olduğunu kanıtlar?

  1. A
    Yükselti ve bakı koşulları
  2. Denizellik ve yükselti farkıAnswer
  3. C
    Boylam dereceleri ve karasallık
  4. D
    Nemlilik ve bitki örtüsü gürlüğü
  5. E
    Hakim rüzgar yönü ve bulutluluk

Answer

Samsun'un Kayseri'den daha kuzeyde olmasına rağmen daha sıcak olması, denizellik ve yükselti faktörlerinin enlem etkisini baskıladığını gösterir.
Doğru seçenek, denizellik ve yükselti faktörlerini içermektedir. Türkiye'de kışın kuzeydeki bir merkezin güneydekinden sıcak olması, denizelliğin (nemin ısıyı tutma etkisi) ve düşük yükseltinin, güneş ışınlarının düşme açısının (enlem) yarattığı soğuma etkisinden daha güçlü olduğunu kanıtlayan klasik bir örnektir.

Step-by-Step Solution

1
Enlem değerlerini karşılaştırın
Samsun (41K41^{\circ} K) Kayseri'den (38K38^{\circ} K) daha kuzeydedir.
Normal şartlarda (enlem etkisiyle) kuzeydeki Samsun'un daha soğuk olması beklenir.
2
Sıcaklık değerlerini analiz edin
Samsun 7,0C7,0^{\circ}C, Kayseri 1,5C-1,5^{\circ}C.
Samsun'un beklentinin aksine çok daha sıcak olduğu görülmektedir (sıcaklık anomalisi).
3
Özel konum şartlarını değerlendirin
Samsun deniz kıyısındadır ve yükseltisi azdır; Kayseri ise iç kesimdedir ve yükseltisi fazladır.
Denizlerin geç soğuma özelliği ve alçak yerlerin ısıyı daha iyi tutması, enlemden kaynaklanan dezavantajı gidermiştir.

Key Concept

Enlem-Sıcaklık İlişkisine Ters Düşen Durumlar

Hints

1
Enlem kuralına göre güneydeki bir yerin kuzeydekinden daha sıcak olması beklenir. Eğer durum tersiyse 'özel konum' şartlarına bakılmalıdır.
2
Samsun bir kıyı şehri, Kayseri ise denizden uzak ve yüksek bir iç kesim şehridir.

Practice More

İndirgenmiş sıcaklık haritaları ve gerçek sıcaklık haritaları arasındaki farkları incelemek bu konuyu pekiştirir.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question