Türkçede "alt, üst ve üzeri" sözcükleriyle kurulan birleşik kelimelerde, bu sözcüklerin somut olarak yer bildirip bildirmemesi yazımı belirleyen temel unsurdur. Somut olarak yer bildirmeyen durumlar bitişik, yer bildiren durumlar ise ayrı yazılır.
Bu kural ve açıklamalar dikkate alındığında, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?
- Soruşturma kapsamında şüphelilerin emniyetteki göz altına alınma süreleri, savcılık kararıyla yirmi dört saat daha uzatıldı.Answer
- BGelecek kuşaklara yaşanabilir bir dünya bırakmak için yer altı su kaynaklarımızın korunması hayati önem taşımaktadır.
- CToplantı öncesinde konuklara ayaküstü ikram edilen atıştırmalıklar, samimi bir ortamın oluşmasını sağladı.
- DTıbbi müdahale sırasında deri altı dokusuna enjekte edilen ilaç, hastanın ağrılarını kısa sürede dindirdi.
- EKamu düzenini bozan olağanüstü gelişmeler karşısında mülki idare amirleri gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür.
Answer
Emniyet sürecinden ve hukuki bir terimden bahseden cümlede geçen 'göz altına' ifadesi, somut bir yer bildirmediği için bitişik yazılmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; somut olarak yer bildirmeyen alt, üst ve üzeri sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. 'Gözaltı' kelimesi 'gözetim altına alma' anlamında kullanıldığında somut bir yer bildirmediği için bitişik yazılmalıdır. Cümlede ise ayrı yazılarak yazım yanlışı yapılmıştır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Birleşik Kelimelerde Alt/Üst Sözcüklerinin Yazımı
Hints
1
Cümledeki 'alt' ve 'üst' sözcüklerinin gerçekten fiziksel bir boşluğu/mekanı mı yoksa mecazi bir durumu mu anlattığına odaklanın.
2
'Gözaltı' sözcüğü eğer bir polisin gözetiminden bahsediyorsa bitişik; eğer gözün altındaki morluktan bahsediyorsa ayrı yazılır.
Practice More
Benzer şekilde 'yeraltı' (illegal yapı) ve 'yer altı' (maden ocağı gibi fiziksel mekan) arasındaki farkı test eden soruları inceleyin.
Alternative Method
Sözcüğün yerine 'altında/üstünde' gibi somut bir yer tamlayıcısı getirip getiremediğinize bakın. Örneğin 'derinin altında' diyebiliyoruz (somut/ayrı), ancak 'gözün altında' (gözetim için) diyemiyoruz (soyut/bitişik).
Estimated Time:1m 30s