Examkin

Question

Difficulty: Very hardHükümet Sistemleri ve Demokrasi Modelleri

Hükümet sistemleri, kuvvetler ayrılığının uygulanış biçimine göre şekillenirken; demokrasi modelleri ise egemenliğin halk tarafından kullanılma derecesine göre sınıflandırılmaktadır. 1982 Anayasası’nda 2017 yılında yapılan anayasal reformlarla birlikte hem hükümet sisteminde yapısal bir dönüşüm yaşanmış hem de yürütme organının meşruiyet kaynağı doğrudan halka dayandırılmıştır. Buna göre, Türkiye’nin mevcut anayasal düzenindeki hükümet sistemi ve demokrasi modelleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

  1. A
    Yürütme yetkisi ve görevinin tek bir kişide toplanarak monist bir yapıya bürünmesi, kuvvetler ayrılığının sertleştiği hükümet sistemlerinin temel karakteristiklerinden biridir.
  2. B
    Cumhurbaşkanı ile TBMM seçimlerinin aynı gün yapılması ve organlardan birinin seçimleri yenilemesi durumunda diğerinin de görevinin sona ermesi, sistemin denge ve denetleme mekanizması olarak kurgulanmıştır.
  3. C
    1982 Anayasası’nda temsili demokrasi modeli asıldır; ancak anayasa değişikliklerinin zorunlu veya ihtiyari olarak halkın onayına sunulabilmesi, sistemin yarı doğrudan demokrasi unsurlarını da barındırdığını gösterir.
  4. D
    Yeni hükümet modelinde, yürütme organının göreve başlaması için yasama organından güvenoyu alması zorunluluğu kaldırılarak, yürütmenin yasama karşısındaki siyasi sorumluluğuna son verilmiştir.
  5. Anayasal düzende halkın katılımını artırmak amacıyla, seçmenlerin belirli bir sayıya ulaşarak meclise kanun teklifi sunabilmesini sağlayan 'halk teşebbüsü' ve kabul edilen kanunları geri çevirebildiği 'halk vetosu' kurumlarına yer verilmiştir.Answer

Answer

Türkiye'de halkın kanun teklif etmesi (halk teşebbüsü) veya kabul edilen bir kanunu reddetmesi (halk vetosu) gibi kurumlar anayasada düzenlenmemiştir; sadece halkoylaması (referandum) mevcuttur.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda benimsenen temel demokrasi modeli 'temsili demokrasi'dir. Bu modelin istisnası olarak sadece 'halkoylaması' (referandum) kurumu yarı doğrudan demokrasi aracı olarak düzenlenmiştir. Seçmenlerin belirli bir imza ile meclise kanun teklifi sunması (halk teşebbüsü) veya meclisin kabul ettiği bir kanunu halk oylamasıyla iptal etmesi (halk vetosu) Türk anayasal sisteminde yer almayan kurumlardır. Dolayısıyla bu kurumların varlığını belirten ifade hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Hükümet sisteminin yapısal analizi
Monist yürütme yapısı ve güvenoyu mekanizmasının yokluğu saptanır.
2017 anayasa değişiklikleri ile parlamenter sistemden monist bir yürütme modeline geçilmiştir.
2
Kuvvetler arası etkileşim kontrolü
Seçimlerin karşılıklı yenilenmesi ve eş zamanlı seçim ilkeleri doğrulanır.
Klasik başkanlık sisteminden farklı olarak Türkiye'de yasama ve yürütme birbirinin hukuki varlığına son verebilir.
3
Demokrasi modellerinin tespiti
Temsili demokrasi içinde sadece halkoylamasının yer aldığı belirlenir.
Yarı doğrudan demokrasi araçlarından halk teşebbüsü, halk vetosu ve halk azli Türk Anayasası'nda düzenlenmemiştir.
4
Seçeneklerin karşılaştırılması
Halk teşebbüsü ve halk vetosunun varlığını iddia eden ifadenin yanlış olduğu sonucuna varılır.
Hukuki metinlerde bu kurumların karşılığı yoktur.

Key Concept

Demokrasi Araçları ve Hükümet Sistemlerinde Siyasi Sorumluluk
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Hükümet Sistemleri ve Demokrasi Modelleri

More questions from this topic