Question

Difficulty: MediumHükümet Sistemleri ve Demokrasi Modelleri

Demokratik hükümet sistemlerinde yasama organı, yürütme organını denetlemek amacıyla çeşitli hukuki ve siyasi araçlara sahiptir. Ancak başkanlık sisteminde, 'kuvvetlerin sert ayrılığı' ilkesinin bir sonucu olarak yürütme organı yasamanın güvenine dayanmaz ve yasama organı hükümetin görevine siyasi nedenlerle son veremez. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi başkanlık sisteminde yasama organının yürütme üzerindeki denetim yollarından biri olamaz?

  1. A
    Meclis Araştırması
  2. B
    Yazılı Soru
  3. C
    Meclis Soruşturması
  4. Gensoru (Güvensizlik Oyu)Answer
  5. E
    Bütçe Denetimi

Answer

Gensoru (Güvensizlik Oyu) mekanizması başkanlık sisteminde uygulanan bir denetim yolu değildir.
Doğru cevap olan güvensizlik oyu (gensoru) mekanizması, yürütme organının yasama organının içinden çıktığı ve onun güvenine dayandığı parlamenter sistemlerin temel özelliğidir. Başkanlık sisteminde kuvvetler 'sert' ayrıldığı için yasama organı başkanı veya bakanları siyasi görüş ayrılığı nedeniyle görevden alamaz; dolayısıyla gensoru bu sistemde yer almaz.

Step-by-Step Solution

1
Hükümet sistemlerinin temel ayrımını hatırla.
Başkanlık sisteminde 'sert', parlamenter sistemde 'yumuşak' kuvvetler ayrılığı vardır.
Sistemin niteliği, yasama ve yürütme arasındaki denetim araçlarının kapsamını belirler.
2
Siyasi sorumluluk kavramını analiz et.
Başkanlık sisteminde başkan halka karşı sorumludur, parlamentoya karşı siyasi sorumluluğu yoktur.
Meclisin güvenine dayanmayan bir organ, meclis tarafından güvensizlik oyu ile düşürülemez.
3
Seçeneklerdeki denetim yollarını sınıflandır.
Bilgi edinme (soru, araştırma), cezai denetim (soruşturma) ve mali denetim (bütçe) tüm sistemlerde olabilir; ancak siyasi denetim (gensoru) parlamenter sisteme özgüdür.
Gensoru, hükümetin varlığını doğrudan sonlandırabilen bir 'siyasi güven' denetimidir.

Key Concept

Başkanlık sisteminde yürütmenin yasamanın güvenine dayanmaması (Siyasi Sorumsuzluk)

Hints

1
Hangi denetim yolu hükümetin 'güvenine' dayanarak görevde kalıp kalmamasını belirler?
2
Başkanlık sisteminde başkanın halk tarafından seçilmesi, onun meclise karşı sorumlu olup olmadığını düşünün.
3
Siyasi denetim (hükümeti düşürme) araçları sadece parlamenter sistemde bulunur; başkanlık sisteminde sadece bilgi edinme ve cezai denetim araçları vardır.

Practice More

Türkiye'de 2017 anayasa değişikliği ile getirilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde kaldırılan denetim yollarını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question