Osmanlı Devleti’nin anayasal gelişim süreci içerisinde yer alan 1808 Sened-i İttifak, 1839 Tanzimat Fermanı ve 1856 Islahat Fermanı; iktidarın sınırlandırılması ve hukukun üstünlüğü yolundaki adımların temel taşlarını oluşturur. Bu belgelerin hukuki nitelikleri, hazırlanış yöntemleri ve dayandıkları siyasi irade analiz edildiğinde; 1808 Sened-i İttifak’ı hem Tanzimat hem de Islahat fermanlarından ayıran temel hukuki karakteristik aşağıdakilerden hangisidir?
- APadişahın yürütme yetkisini Meclis-i Mebusan adı verilen halk temsilcilerinden oluşan bir organla paylaşmayı kabul etmesi
- Belgenin merkezi otorite ile yerel güç odakları (Ayanlar) arasında yapılan müzakereler sonucu ortaya çıkan iki taraflı bir 'sözleşme' (misak) niteliği taşımasıAnswer
- CBelge metninin uluslararası bir antlaşmanın (Paris Antlaşması) eki sayılarak yabancı devletlerin garantörlüğü ve denetimi altına girmesi
- DMüslüman ve gayrimüslim tebaa arasındaki hukuki farkların tamamen kaldırılarak 'Osmanlıcılık' idealinin anayasal bir statüye kavuşturulması
- EPadişahın 'kanun gücünün her şeyin üstünde olduğunu' bizzat ilan ederek hukuk devleti ilkesine geçişin ilk yazılı beyanını sunması
Answer
Sened-i İttifak'ın diğer fermanlardan en temel farkı, Padişahın tek taraflı bir lütfu değil, yerel güçlerle (Ayanlar) yapılan karşılıklı bir sözleşme (misak) olmasıdır.
Sened-i İttifak, Türk anayasa tarihindeki belgeler içinde 'sözleşme' (misak) niteliğine sahip tek belgedir. Çünkü bu belge, Padişah'ın (II. Mahmut adına Alemdar Mustafa Paşa) taşradaki yerel toprak beyleri (Ayanlar) ile masaya oturup karşılıklı hak ve sorumlulukları müzakere etmesi sonucu imzalanmıştır. Oysa Tanzimat ve Islahat fermanları, Padişah'ın tebaasına tek taraflı olarak sunduğu birer haklar listesi (ihsan/lütuf) niteliğindedir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Sözleşme (Misak) vs. Lütuf (İhsan) Ayrımı