Examkin

Question

Difficulty: HardMondros Ateşkes Antlaşması ve İşgaller

Mondros Ateşkes Antlaşması'nda yer alan;
- İran ve Kafkasya'daki Osmanlı kuvvetlerinin I. Dünya Savaşı öncesindeki 1914 sınırları gerisine çekilmesi,
- İtilaf Devletleri'nin Batum ve Bakü demiryolu ile limanlarını işgal etme hakkına sahip olması

hükümlerinin;
I. Osmanlı Devleti'nin Hazar Havzası ve Türkistan coğrafyasıyla olan jeopolitik ve stratejik irtibatının kesilmesi,
II. Bölgedeki zengin petrol ve enerji kaynaklarının İtilaf Devletleri'nin doğrudan denetimine geçmesi,
III. Kafkasya'da kurulması hedeflenen bağımsız Ermenistan devleti lehine stratejik ve coğrafi bir alan açılması

durumlarından hangilerine zemin hazırladığı savunulabilir?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    I ve II
  3. C
    I ve III
  4. D
    II ve III
  5. I, II ve IIIAnswer

Answer

I, II ve III numaralı öncüllerin tamamı
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın Kafkasya ve İran'daki Türk birliklerinin geri çekilmesini ve Batum-Bakü demiryolu hattının İtilaf denetimine bırakılmasını öngören maddeleri çok yönlü stratejik hedefler taşımaktadır. Bu hükümlerle bir yandan Enver Paşa ve Osmanlı kurmaylarının Kafkas İslam Ordusu ile Hazar ötesine uzanan Pantürkist/jeopolitik irtibatı fiilen kesilmiş; diğer yandan İngiltere başta olmak üzere İtilaf Devletleri Bakü petrol yatakları ile Batum limanının denetimini ele geçirmiştir. Ayrıca Türk ordusunun Kafkasya'dan çekilmesi, bölgede kurulması ve Doğu Anadolu'ya doğru genişletilmesi planlanan bağımsız bir Ermenistan devleti projesine askeri ve coğrafi hareket serbestisi sağlamıştır. Dolayısıyla verilen üç öncül de doğru ve birbirini tamamlayıcı niteliktedir.

Step-by-Step Solution

1
Mondros Mütarekesi'nin Kafkasya ve İran'a ilişkin maddelerinin jeopolitik boyutunu analiz etmek
Osmanlı Devleti, 1918'de Kafkas İslam Ordusu aracılığıyla Bakü'ye kadar ulaşmış ve Türk dünyası ile doğrudan temas kurmuştu. Birliklerin 1914 sınırlarına çekilmesi bu jeopolitik ve stratejik irtibatı tamamen koparmıştır (I. öncül doğrulanır).
Mütareke, Osmanlı Devleti'nin Kafkasya ve Doğu hinterlandındaki askeri ve siyasi nüfuzunu sonlandırmayı amaçlamaktadır.
2
Batum ve Bakü işgal hakkının ekonomik ve enerji güvenliği boyutunu değerlendirmek
Batum stratejik bir Karadeniz çıkış limanı, Bakü ise dünyanın en önemli petrol üretim merkezlerinden biridir. İtilaf Devletleri buraları denetim altına alarak Hazar enerji kaynaklarını ele geçirmiştir (II. öncül doğrulanır).
İtilaf Devletleri, özellikle İngiltere, savaş sonrası Orta Doğu ve Kafkas enerji hatlarını kontrol altında tutmak istemiştir.
3
Bölgedeki siyasi ve etnik tasarıların mütareke şartlarıyla ilişkisini kurmak
Osmanlı ordusunun Kafkasya'dan çekilmesiyle oluşan otorite boşluğu, Doğu Anadolu'daki 24. madde (Vilâyât-ı Sitte) planlarıyla birleşerek bağımsız bir Ermenistan devletinin kurulması ve genişlemesi için elverişli bir zemin oluşturmuştur (III. öncül doğrulanır).
İtilaf Devletleri, Doğu Anadolu ile Kafkasya'da Türk varlığı yerine kendilerine müzahir tampon yapılar oluşturmayı hedeflemiştir.

Key Concept

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın Kafkasya, Batum ve Bakü'ye ilişkin özel maddelerinin jeopolitik, ekonomik (enerji) ve bölgesel diplomasi hedefleri

Hints

1
Bakü'nün dünya tarihindeki en önemli ekonomik ve stratejik zenginlik kaynağını (petrol) ve Kafkas İslam Ordusu'nun bölgedeki misyonunu hatırlayınız.
2
Osmanlı kuvvetlerinin Kafkasya'dan çekilmesinin Doğu Anadolu'daki 24. madde (Vilâyât-ı Sitte) hedefleri ve İtilaf destekli bölgesel projelerle bağlantısını düşününüz.

Practice More

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın Trablusgarp, Bingazi, Hicaz, Yemen ve Suriye'deki birliklerin teslimine ilişkin maddelerinin Osmanlı egemenliği üzerindeki etkilerini inceleyiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Mondros Ateşkes Antlaşması ve İşgaller

More questions from this topic