Question

Difficulty: HardTürkiye'de Kentsel Yerleşmeler ve Şehirlerin Fonksiyonları

Türkiye'de kentsel yerleşmelerin fonksiyonel yapısı ve büyüme hızı üzerinde; ham maddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım ve hinterland genişliği gibi faktörler belirleyici olmaktadır. Bazı şehirler, çevresinde işlenen ham madde bulunmamasına rağmen, sahip oldukları ulaşım avantajları ve liman fonksiyonu sayesinde önemli birer sanayi merkezine dönüşmüştür.

Buna göre, aşağıdaki şehirlerden hangisi kentsel gelişimini ve sanayi fonksiyonunu ham maddeye yakınlıktan ziyade ulaşım ve liman avantajına borçludur?

  1. A
    Batman
  2. B
    Elazığ
  3. SamsunAnswer
  4. D
    Seydişehir
  5. E
    Karabük

Answer

Samsun şehri, kentsel gelişimini ve sanayi fonksiyonunu (bakır ve gübre işletmeleri) ham maddeye yakınlıktan ziyade ulaşım ve liman avantajına borçludur.
Samsun'un fonksiyonel gelişiminde 'ulaşım' ve 'liman' faktörleri birincil derecede etkilidir. Şehirde bulunan bakır işletmeleri için gerekli olan ham madde Artvin'den, gübre sanayisi için gerekli olan malzemeler ise ithal yoluyla limana gelmektedir. Samsun, Karadeniz Bölgesi'nde hem liman kapasitesi hem de iç kesimlerle olan demir yolu bağlantısı sayesinde ham madde bölgesinde olmamasına rağmen bir sanayi ve ticaret merkezi haline gelmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki şehirlerin baskın sanayi kollarını ve kuruluş yerlerini belirleme.
Batman-Petrol, Elazığ-Krom/Bakır, Samsun-Bakır/Gübre, Seydişehir-Alüminyum, Karabük-Demir/Çelik.
Her şehrin gelişimini tetikleyen ana ekonomik faaliyetin tespit edilmesi gerekir.
2
Şehirlerin sanayi tesislerinin 'ham maddeye yakınlık' ilkesine uyup uymadığını kontrol etme.
Batman, Elazığ ve Seydişehir'de tesislerin ham maddenin çıkarıldığı yerlerde olduğu, Samsun ve Karabük'te ise ham maddenin dışarıdan getirildiği görülür.
Sorunun istediği 'ham madde dışı' faktörü bulmak için eleme yapılması gerekir.
3
Kalan seçenekler arasında 'ulaşım ve liman' vurgusunu analiz etme.
Karabük'te kuruluş nedeni enerji kaynağı (kömür) iken, Samsun'da liman ve hinterland (ulaşım) avantajı baskındır.
Karabük ve Samsun arasındaki ince fark (enerji vs ulaşım), sorunun en kritik çözüm noktasıdır.

Key Concept

Şehirlerin Fonksiyonel Gelişimi ve Sanayi Yer Seçimi Faktörleri

Hints

1
Sanayi şehirlerinin kuruluşunda bazen ham madde, bazen enerji, bazen de ulaşım olanakları ön plana çıkar.
2
Samsun ve Karabük gibi şehirlerde demir veya bakır madeni çıkmaz; buralarda sanayinin gelişmesi başka faktörlere bağlıdır.
3
Karabük enerji kaynağına (kömür) yakınlığıyla bilinirken, Samsun Karadeniz'in en geniş hinterlandına ve ulaşım ağına sahip limanıdır.

Practice More

İskenderun ve Samsun gibi liman-sanayi şehirleri ile Karabük ve Ereğli gibi enerji-sanayi şehirlerini karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question