Bir kamu kurumu ile girdiği ticari uyuşmazlık sonucu hak kaybına uğradığını iddia eden bir "Kamu İktisadi Teşebbüsü" (KİT), yerel mahkeme kararının kesinleşmesi üzerine mülkiyet hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvuru dilekçesinde ayrıca, uyuşmazlığa uygulanan kanun hükmünün de Anayasa'ya aykırı olduğu belirtilerek doğrudan iptali istenmiştir.
Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, bu olayla ilgili Anayasa Mahkemesinin vereceği karar aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?
- Başvurunun, hem kişi bakımından (başvurucunun kamu tüzel kişisi olması) hem de konu bakımından (yasama işleminin doğrudan dava edilmesi) yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmelidir.Answer
- BKİT'ler ticari faaliyetlerinde özel hukuk hükümlerine tabi oldukları için başvuru kişi bakımından kabul edilmeli; ancak kanun hükmünün doğrudan iptali istenemeyeceği için bu talep reddedilerek sadece tazminat yönünden inceleme yapılmalıdır.
- CMülkiyet hakkı Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak koruma alanında yer aldığından başvuru esastan incelenmeli; kanun hükmü ise Anayasa'ya aykırılık iddiası çerçevesinde iptal edilmelidir.
- DOlağan kanun yolları tüketildiği için başvuru kabul edilmeli; ancak bireysel başvuruda sadece ihlal tespiti yapılabileceği, kanunların iptal edilemeyeceği gerekçesiyle inceleme mülkiyet hakkı ile sınırlandırılmalıdır.
- EKamu tüzel kişileri sadece kendi görev alanları ile ilgili temel haklar için başvuru yapabildiklerinden mülkiyet hakkı ihlali kabul edilebilir bulunmalı; fakat yasama işlemleri kapsam dışı bırakılmalıdır.
Answer
Anayasa Mahkemesi, başvurunun hem kişi yönünden (başvurucunun kamu tüzel kişisi olması) hem de konu yönünden (yasama işleminin doğrudan dava edilmesi) yetkisizlik sebebiyle kabul edilemez olduğuna karar vermelidir.
Bireysel başvuru mekanizmasında başvurucu ehliyeti sınırlıdır; sadece gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri (sadece kendilerine ait haklar için) başvuru yapabilir. Kamu tüzel kişilerinin (Belediyeler, KİT'ler, Üniversiteler vb.) başvuru hakkı yoktur. Ayrıca, Anayasa'nın . maddesi uyarınca yasama işlemleri (kanunlar) ile düzenleyici idari işlemler (yönetmelikler vb.) doğrudan bireysel başvuru konusu yapılamaz. Sorudaki olayda hem başvurucu bir kamu tüzel kişisidir hem de talep bir kanunun iptaline yöneliktir; bu nedenle mahkeme yetkisizlikten kabul edilemezlik kararı vermelidir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Bireysel Başvuruda Kişi ve Konu Bakımından Yetki Sınırları
Hints
1
Bireysel başvuru ehliyetine sahip olan kişi gruplarını hatırlayın; kamu tüzel kişileri bu listede mi?
Practice More
Özel hukuk tüzel kişilerinin (şirketler, dernekler) hangi haklar için bireysel başvuru yapabileceğini inceleyiniz.
Estimated Time:2m 30s