Yargı

927 questions

1982 Anayasası'na göre, Anayasa Mahkemesi üyelerini seçme yetkisi Cumhurbaşkanı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) arasında paylaşılmıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının başka bir kurum tarafından aday gösterilme şartı aranmaksızın doğrudan seçebildiği üyelerin yer aldığı gruptur?

Yargıtay Genel Kurulunca kendi başkan ve üyeleri arasından belirlenen adaylar

Danıştay Genel Kurulunca kendi başkan ve üyeleri arasından belirlenen adaylar

Yükseköğretim Kurulunca üyesi olmayan öğretim üyeleri arasından belirlenen adaylar

Sayıştay Genel Kurulunca kendi başkan ve üyeleri arasından belirlenen adaylar

En az beş yıl görev yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri ve serbest avukatlar

Show answer & explanation

Answer: En az beş yıl görev yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri ve serbest avukatlar

Answer

En az beş yıl görev yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri ve serbest avukatların yer aldığı grup, Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan seçilen üyeler arasındadır.

1982 Anayasası uyarınca Anayasa Mahkemesi'nin 15 üyesinden 12'si Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Bu 12 üyenin 8'i (3 Yargıtay, 2 Danıştay, 3 YÖK) ilgili kurumların gösterdiği üçer aday arasından seçilirken; geriye kalan 4 üye üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf hâkim ve savcılar ile en az beş yıl görev yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin mevcut üye sayısını ve seçici organları belirle.

Mahkeme 15 üyeden oluşur; 12 üyeyi Cumhurbaşkanı, 3 üyeyi TBMM seçer.

Anayasa Mahkemesi'nin kuruluş yapısını anlamak için temel sayısal dağılımı bilmek gerekir.

Cumhurbaşkanının seçtiği 12 üyenin hangi yöntemlerle belirlendiğini analiz et.

8 üye aday gösterme (Yargıtay, Danıştay, YÖK) usulüyle, 4 üye ise doğrudan seçilir.

Üye seçimindeki usul farklarını (adaylı vs. doğrudan) ayırt etmek sorunun çözüm anahtarıdır.

Doğrudan seçilen 4 üyenin hangi meslek gruplarından geldiğini tespit et.

Üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf hakim/savcılar ve AYM raportörleri doğrudan seçilen gruplardır.

Anayasa'nın 146. maddesindeki özel kontenjan ayrımını doğrulamak gerekir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçim Usulü

Practice More

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresi ve yeniden seçilme yasağı konularını gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:50s

Question 2Question →

1982 Anayasası’nın "Hakimlik ve savcılık teminatı" başlıklı 139. maddesinde yargı mensuplarının bağımsız ve tarafsız bir şekilde görev yapabilmelerini sağlamak amacıyla üç temel güvence hüküm altına alınmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası'nda doğrudan düzenlenen "anayasal hakimlik teminatı" unsurlarından biri değildir?

Hakim ve savcıların azlolunamaması

Kendileri istemedikçe Anayasa'da gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamamaları

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılamamaları

Atandıkları görev yerinde, rızaları dışında başka bir bölgeye tayin edilememeleri

Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan hüküm giyenlerin teminat kapsamı dışında tutulması

Show answer & explanation

Answer: Atandıkları görev yerinde, rızaları dışında başka bir bölgeye tayin edilememeleri

Answer

Atandıkları görev yerinde, rızaları dışında başka bir bölgeye tayin edilememeleri (Coğrafi Teminat)

1982 Anayasası'nın 139. maddesi hakim ve savcıların azlolunamayacağını, rızaları dışında 65 yaşından önce emekli edilemeyeceğini ve mahkeme kapatılsa dahi mali haklarının (aylık/ödenek) kesilemeyeceğini garanti eder. Ancak 'coğrafi teminat' (yani bir hakimin rızası olmaksızın başka bir yere tayin edilememesi) Anayasa'da yer alan bir güvence değildir; bu konu yasal bir düzenleme veya yargı reformu konusudur.

Step-by-Step Solution

1982 Anayasası'nın 139. maddesinin içeriğini analiz etme

Maddede üç temel güvence sayılmıştır: Azlolunmama, 65 yaştan önce emekli edilmeme ve mali hakların korunması.

Anayasal teminatın sınırlarını belirlemek için ilgili madde metnine bakılmalıdır.

'Coğrafi Teminat' kavramını değerlendirme

Coğrafi teminat (yer değiştirme güvencesi) Anayasa'da değil, yargı reformu stratejileri ve yasal mevzuatta yer alan bir hedeftir.

Öğrencinin anayasal kural ile yasal/teorik kavram arasındaki farkı ayırt etmesi gerekir.

Seçeneklerdeki istisnaları kontrol etme

Suçtan hüküm giyme, sağlık sorunları veya meslekte kalmanın uygun görülmemesi gibi durumlar anayasal olarak teminatın istisnalarıdır.

Teminatın kapsamı dışındaki durumların da yine aynı maddede (139) düzenlendiği teyit edilir.

Key Concept

Hakimlik Teminatı (Anayasa m. 139)

Hints

Anayasa'nın 139. maddesinde sadece üç ana başlık altında teminat sayılmıştır.

Coğrafi teminat (yer güvencesi) ile mesleki teminat (azlolunmama, mali haklar) arasındaki farka dikkat edin.

Unutmayın: Hakimlerin yeri rızaları dışında değiştirilebilir (hizmet gereği), ancak maaşları kesilemez ve görevden atılamazlar.

Practice More

Mahkemelerin bağımsızlığı (m. 138) ile Hakimlik teminatı (m. 139) arasındaki farkları karşılaştıran bir tablo hazırlayabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 3Question →

1982 Anayasası ve Danıştay Kanunu hükümleri uyarınca, Danıştay’ın kurumsal yapısı, üyelerinin seçimi ve başkanlık organlarının belirlenme süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Danıştay üyelerinin dörtte üçü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Danıştay üyeleri on iki yıl için seçilirler; görev süresi biten bir üyenin yeniden Danıştay üyesi seçilmesi mümkün değildir.

Danıştay Başkanı, Başsavcısı ve başkanvekilleri; Danıştay Genel Kurulunca oylamaya katılan üyelerin salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler.

Danıştay üyelerinin veya Danıştay Başkanı'nın seçim sürecinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) herhangi bir seçme veya onay yetkisi bulunmamaktadır.

Danıştay Başkanı ve daire başkanlarının görev süreleri dört yıl olup, bu süre sonunda aynı göreve yeniden seçilmeleri mümkündür.

Show answer & explanation

Answer: Danıştay Başkanı, Başsavcısı ve başkanvekilleri; Danıştay Genel Kurulunca oylamaya katılan üyelerin salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler.

Answer

Danıştay Başkanı, Başsavcısı, başkanvekilleri ve daire başkanlarının seçimi için üye tamsayısının salt çoğunluğu gereklidir; oylamaya katılanların salt çoğunluğu yeterli değildir.

Danıştay Kanunu'nun 13. maddesine göre; Danıştay Başkanı, Başsavcısı, başkanvekilleri ve daire başkanları, Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından, 'üye tamsayısının salt çoğunluğu' ve gizli oyla dört yıl için seçilirler. Seçimde 'oylamaya katılanların salt çoğunluğu' ifadesinin kullanılması hukuken yanlıştır ve bu durum seçimin meşruiyetini etkileyen teknik bir hatadır.

Step-by-Step Solution

Danıştay üyelerinin seçim oranlarını ve seçen organları hatırla.

Üyelerin 3/4'ü HSK, 1/4'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. TBMM'nin bu süreçte bir rolü yoktur.

Kurumsal yapının temelini anlamak için seçici organları belirlemek gerekir.

Üyelerin görev sürelerini ve tekrar seçilme durumlarını analiz et.

Üyeler 12 yıl için seçilir ve ikinci kez seçilemezler.

Yüksek yargı üyelerinin bağımsızlığını korumak adına görev süresi sınırlandırılmıştır.

Danıştay iç seçimlerindeki (Başkanlık Divanı) yeter sayı kurallarını incele.

Başkan, Başsavcı ve başkanvekilleri kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğuyla seçilir.

KPSS düzeyindeki sorularda 'oylamaya katılanlar' ile 'üye tamsayısı' arasındaki fark en kritik teknik detaydır.

Key Concept

Danıştay Seçim Usulleri ve Yeter Sayılar

Practice More

Anayasa Mahkemesi ve HSK üyelerinin seçim süreçlerindeki TBMM ve Cumhurbaşkanı oranlarını karşılaştırarak çalışmanız konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:1m 30s

Question 4Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen “Mahkemelerin Bağımsızlığı” ve “Hâkimlik ve Savcılık Teminatı” ilkeleri çerçevesinde, yargı mensuplarının hukuki statüsü ve idari teşkilatla olan ilişkisi dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yargı yetkisinin kullanımında “bağımsızlık” ilkesinin yanı sıra “tarafsızlık” ibaresi, bu hükme 2017 Anayasa değişikliği ile eklenerek anayasal bir kural haline getirilmiştir.

Adalet hizmetinin idarî görevlerinde çalışan hâkim ve savcılar, yürüttükleri hizmetin teknik mahiyeti gereği hâkimlik ve savcılık teminatına ilişkin anayasal hükümlerin dışında kalırlar.

Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulması, görüşme yapılması veya herhangi bir beyanda bulunulması yasaktır.

Hâkimler ve savcılar, idarî görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar; ancak bu bağlılık onların yargısal kararları üzerinde bir hiyerarşik denetim yetkisi tanımaz.

Bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması, o mahkemede görev yapan hâkimin aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun bırakılmasına anayasal bir dayanak oluşturamaz.

Show answer & explanation

Answer: Adalet hizmetinin idarî görevlerinde çalışan hâkim ve savcılar, yürüttükleri hizmetin teknik mahiyeti gereği hâkimlik ve savcılık teminatına ilişkin anayasal hükümlerin dışında kalırlar.

Answer

Adalet hizmetinin idarî görevlerinde çalışan hâkim ve savcıların teminat hükümlerinden yararlanamayacağını savunan ifade yanlıştır.

Anayasa'nın 140. maddesine göre; hâkim ve savcı olup da adalet hizmetinin idarî görevlerinde çalışanlar, hâkimler ve savcılar hakkındaki hükümlere tabidirler ve hâkimlere/savcılara tanınan her türlü haktan yararlanırlar. Dolayısıyla bu kişilerin teminat dışı bırakılması anayasaya aykırıdır.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 140. maddesinin 4. fıkrasını incelemek.

Hâkim ve savcı olup da adalet hizmetinin idarî görevlerinde çalışanların, hâkimler ve savcılar hakkındaki hükümlere tabi olduğu görülür.

İdari görevlerde çalışan yargı mensuplarının da mesleki güvencelere sahip olup olmadığını belirlemek.

Anayasa'nın 139. maddesindeki 'Hâkimlik ve Savcılık Teminatı' esaslarını doğrulamak.

Azlolunmama ve yaş sınırından önce emekliye sevk edilememe gibi hakların istisnasız korunduğu saptanır.

Teminatın kapsamını anlamak.

Yanlış yargıyı içeren seçeneği tespit etmek.

İdari görevdeki hakimlerin teminat dışı kalacağını söyleyen yargı, anayasal kural ile doğrudan çelişmektedir.

Soruda istenen hatalı ifadeyi belirlemek.

Key Concept

Hâkimlik ve Savcılık Teminatının Kapsamı ve İdari Görevlilerin Durumu

Practice More

Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısını ve Adalet Bakanı'nın kurul içindeki statüsünü inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 40s

Question 5Question →

1982 Anayasası’nda düzenlenen soyut norm denetimi (iptal davası) kapsamında, anayasa değişiklikleri ve kanunların denetimine ilişkin yetki ve usul kuralları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa değişikliklerine karşı sadece şekil bakımından iptal davası açılabilir ve bu dava açma yetkisi yalnızca Cumhurbaşkanı ile TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, anayasa değişikliklerinin şekil bakımından denetimi için Anayasa Mahkemesinde doğrudan iptal davası açabilir.

Kanunların şekil bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davaları, ilgili kanunun Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren altmış gün içinde açılmalıdır.

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri aleyhine açılacak iptal davalarında, sadece TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu dava açma yetkisine sahiptir.

Milletlerarası antlaşmaların hem şekil hem de esas bakımından anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde soyut norm denetimi yoluna başvurulabilir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa değişikliklerine karşı sadece şekil bakımından iptal davası açılabilir ve bu dava açma yetkisi yalnızca Cumhurbaşkanı ile TBMM üye tamsayısının beşte biri tutarındaki milletvekillerine aittir.

Answer

Anayasa değişikliklerine karşı sadece şekil bakımından iptal davası açılabilir ve bu yetki Cumhurbaşkanı ile en az 120 milletvekiline aittir.

1982 Anayasası'nın 148. maddesine göre, anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlenir. Bu denetimi isteme yetkisi ise münhasıran Cumhurbaşkanı'na veya TBMM üye tamsayısının beşte birine (600 vekilden 120'sine) verilmiştir. Siyasi parti gruplarının burada yetkisi yoktur.

Step-by-Step Solution

Norm türünü ve denetim kapsamını belirleme

Anayasa değişiklikleri sadece şekil bakımından denetlenebilir (Madde 148).

Anayasa, anayasa değişikliklerinin esas bakımından denetimini yasaklamıştır.

Dava açmaya yetkili olanları kontrol etme

Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının 1/5'i (120 milletvekili).

Anayasa değişikliklerinde siyasi parti gruplarının dava açma yetkisi yoktur.

Diğer normlarla (kanun, CBK) süre ve yetki farkını analiz etme

Kanunlarda şekil süresi 10 gün, esas süresi 60 gündür. Parti grupları kanunlar için yetkilidir ama anayasa değişikliği için değildir.

Soyut norm denetimindeki özel kısıtlamaları ayırt etmek sorunun çözüm anahtarıdır.

Key Concept

Soyut Norm Denetiminde Yetki ve Kapsam Ayrımı

Practice More

Somut norm denetimi (itiraz yolu) ile iptal davası arasındaki yetki ve süre farklarını karşılaştırın.

Estimated Time:1m 30s

Question 6Question →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimi ve aday belirleme süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılacak üye seçiminde; birinci oylamada üye tamsayısının üçte iki, ikinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır.

Cumhurbaşkanı, Yargıtay Genel Kurulunca kendi başkan ve üyeleri arasından gösterilecek adaylar arasından toplamda beş üyeyi doğrudan seçer.

Anayasa Mahkemesi üyeleri on beş yıl için seçilirler ve görev süresi dolan bir üyenin bir kez daha seçilmesi mümkündür.

Baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği adaylar içinden yapılacak üye seçimi, doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından gerçekleştirilir.

Sayıştay'ın yüksek mahkeme statüsünde olması nedeniyle, bu kurumdan gelecek üyeler için aday belirleme usulü Danıştay ile aynı kurallara tabidir.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılacak üye seçiminde; birinci oylamada üye tamsayısının üçte iki, ikinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılacak üye seçiminde; birinci oylamada üye tamsayısının üçte iki, ikinci oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır.

Anayasa Mahkemesi üyelerinin TBMM tarafından seçiminde kademeli bir oylama usulü uygulanır. Birinci turda üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu, ikinci turda ise salt çoğunluğu aranır. Eğer bu çoğunluklar sağlanamazsa, en çok oy alan iki aday arasında üçüncü tur yapılır ve basit çoğunlukla üye seçilir. Bu ifade Anayasa'nın amir hükmüyle tam olarak örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin üye sayısını ve seçen makamları belirle.

Mahkeme

15

üyeden oluşur;

3

üyeyi TBMM,

12

üyeyi Cumhurbaşkanı seçer.

Kuruluş yapısını anlamak için sayısal dağılımın bilinmesi gerekir.

TBMM'nin üye seçimi için takip ettiği oylama usulünü incele.

Üye tamsayısının (

600

) üçte ikisi (

400

) ilk turda, salt çoğunluğu (

301

) ikinci turda aranır.

Anayasa'nın öngördüğü nitelikli çoğunluk şartlarını doğrulamak gerekir.

Üyelerin görev süresi ve seçilme yaşını kontrol et.

Görev süresi

12

yıldır ve seçilme yaşı en az

45

'tir.

Üyelik niteliklerine dair yanlış bilgileri elemek için bu veriler kritiktir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçiminde TBMM Oylama Usulü

Practice More

Anayasa Mahkemesi'ne TBMM tarafından seçilen 3 üyenin hangi kurumlardan (Sayıştay ve Barolar) geldiğini ve aday sayısını tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 7Question →

$1982$ Anayasası’nda düzenlenen yüksek mahkemeler arasında yer alan Anayasa Mahkemesi, sadece hukuk normlarının denetimini yapmakla kalmayıp idari ve yargısal nitelikte pek çok farklı yetkiyle donatılmıştır. Mahkemenin görev alanı ve çalışma usulleri dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına ve Başkanvekilliğine kendi üyeleri arasından gizli oyla seçim yaparak görevlendirme yapmak

Anayasa değişikliklerini, TBMM tarafından kabul edildikten sonra hem teklif ve oylama çoğunluğu (şekil) hem de içerik yönünden (esas) denetlemek

Siyasi partilerin mali denetimine ilişkin incelemeleri yaparak nihai kararı Sayıştay Genel Kurulu adına kesin hükme bağlamak

Milletvekilliğinin düşmesi veya yasama dokunulmazlığının kaldırılması kararlarına karşı yapılan başvuruları "Yüce Divan" sıfatıyla incelemek

Cumhurbaşkanı yardımcılarını ve bakanları, hem görevleriyle ilgili olan hem de kişisel (şahsi) nitelikteki tüm suçlarından dolayı Yüce Divan'da yargılamak

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına ve Başkanvekilliğine kendi üyeleri arasından gizli oyla seçim yaparak görevlendirme yapmak

Answer

Anayasa Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığına ve Başkanvekilliğine kendi üyeleri arasından görevlendirme yapma yetkisine sahiptir.

Doğru ifadeye göre Anayasa Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığı ve Başkanvekilliği için kendi üyeleri arasından görevlendirme yapar. Bu durum, yargı organları arasındaki uyuşmazlıkların çözümünde Anayasa Mahkemesinin koordinasyon rolünü göstermektedir.

Step-by-Step Solution

Yüksek mahkemeler arasındaki etkileşimi analiz etmek

Anayasa Mahkemesinin norm denetimi dışındaki 'idari' görevlerinden biri tespit edildi.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlık makamının doldurulma usulü Anayasa'da özel olarak düzenlenmiştir.

Anayasa'nın

158.

maddesini incelemek

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanının Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçildiği doğrulandı.

Yargı kollarının uyum içinde çalışmasını sağlamak adına başkanlık makamı bu şekilde yapılandırılmıştır.

Diğer seçeneklerdeki usul ve kapsam hatalarını elemek

Anayasa değişikliği (esas denetimi yasağı), mali denetim (karar yetkisi kime ait) ve Yüce Divan (suç türü kısıtı) ayrımları yapıldı.

Hard zorluk seviyesindeki sorularda genellikle yetki karmaşası yaratan benzer kavramlar arasındaki nüanslar test edilir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesinin Norm Denetimi Dışındaki Yargısal ve İdari Yetkileri

Hints

Anayasa Mahkemesi'nin sadece yasaları iptal eden bir kurum olmadığını, diğer yüksek mahkemelerle de yapısal bağı olduğunu hatırlayın.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının nereden geldiğini ve Yüce Divan yargılamasının 'görev suçu' kriterini göz önünde bulundurun.

Anayasa değişiklikleri üzerindeki denetim yetkisinin içeriğe (esasa) giremediğini bilmek sizi doğru cevaba yaklaştıracaktır.

Practice More

Bireysel başvuru hakkının kapsamı ve hangi hakların bu başvuruya konu olabileceğini inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 8Question →

1982 Anayasası ve Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun uyarınca düzenlenen "Bireysel Başvuru" mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuru yapılabilmesi için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karara karşı öngörülen idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması zorunludur.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı veya adil yargılanma hakkı gibi anayasal haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez; ancak bu işlemlerin uygulanması sonucu ortaya çıkan somut kararlar aleyhine başvuru yapılabilir.

Özel hukuk tüzel kişileri, sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle ve bu hakların niteliğine uygun düştüğü ölçüde bireysel başvuru yoluna gidebilirler.

Bireysel başvuru, nihai kararın öğrenildiği veya tebliğ edildiği tarihten itibaren otuz gün içinde doğrudan veya mahkemeler aracılığıyla yapılmalıdır.

Show answer & explanation

Answer: Kamu tüzel kişileri, mülkiyet hakkı veya adil yargılanma hakkı gibi anayasal haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirler.

Answer

Kamu tüzel kişilerinin temel hak ihlali gerekçesiyle bireysel başvuru yapabileceğini belirten ifade yanlıştır.

Bireysel başvuru hakkı, sadece gerçek kişiler ve haklarının niteliği uygun olduğu ölçüde özel hukuk tüzel kişilerine tanınmıştır. Kamu tüzel kişileri kamu gücünü temsil ettikleri için temel hak ve özgürlüklerin ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvuramazlar. Bu nedenle kamu tüzel kişilerinin başvuru yapabileceğini savunan ifade hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvuru ehliyetine sahip olan kişileri belirle.

Gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri başvuru yapabilir.

Anayasa Mahkemesi Kanunu m.46 uyarınca başvuru hakkı sınırlandırılmıştır.

Kamu tüzel kişilerinin statüsünü değerlendir.

Kamu tüzel kişileri (Belediyeler, Üniversiteler, TRT vb.) bireysel başvuru hakkına sahip değildir.

Kamu gücünü kullanan yapıların, yine kamu gücüne karşı bireysel başvuru yolunu kullanması hukuki niteliğiyle bağdaşmaz.

Başvuruya konu edilemeyecek işlemleri kontrol et.

Yasama işlemleri, düzenleyici idari işlemler ve AYM kararları kapsam dışıdır.

Bireysel başvuru somut ve bireysel hak ihlallerine yönelik ikincil bir yoldur.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Kişi Bakımından Yetki (Ehliyet)

Hints

Bireysel başvuruda kimlerin 'mağdur' sıfatıyla başvurabileceğini ve kamu gücü kullananların konumunu hatırlayın.

Özel hukuk tüzel kişileri ile kamu tüzel kişileri arasında başvuru ehliyeti açısından keskin bir ayrım vardır.

Practice More

Bireysel başvuruda hangi hakların (Anayasa ve AİHS ortak alanı) kapsamda olduğunu incelemek konuyu pekiştirecektir.

Estimated Time:2m 0s

Question 9Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yüksek mahkemeler arasındaki hiyerarşi ve yetki paylaşımı dikkate alındığında, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanı ve işleyişine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa Mahkemesi ile adli yargı kolları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarında, uyuşmazlığın giderilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulur.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Başkanlığını, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından gizli oyla ve salt çoğunlukla seçilen bir üye yürütür.

Mahkemenin asıl ve yedek üyeleri, Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından dört yıl süreyle seçilirler.

Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılabilmesi için, uyuşmazlığa konu davanın henüz görevsizlik kararı verilmeden derdest olması ve uyuşmazlığın başsavcılarca çıkarılması gerekir.

Adli ve idari yargı mercileri arasında verilmiş kesinleşmiş kararlar arasında çelişki olması durumunda hüküm uyuşmazlığının giderilmesi için karar verme yetkisine sahiptir.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi ile adli yargı kolları arasında çıkan görev uyuşmazlıklarında, uyuşmazlığın giderilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulur.

Answer

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda Anayasa Mahkemesi kararı esas alınır; dolayısıyla uyuşmazlığın giderilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulması söz konusu değildir.

Anayasa Mahkemesi ile adli veya idari yargı kolları arasında bir görev uyuşmazlığı çıktığında, 1982 Anayasası'nın 158. maddesi uyarınca doğrudan Anayasa Mahkemesi'nin kararı esas alınır. Bu durumlarda uyuşmazlığın giderilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmaz. Uyuşmazlık Mahkemesi sadece Anayasa Mahkemesi dışındaki yargı kolları (adli ve idari) arasındaki uyuşmazlıkları çözer.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 158. maddesini analiz et.

Madde metninde 'Diğer mahkemelerle Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.' ifadesi yer alır.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin genel yetki alanının sınırlarını ve istisnasını belirlemek için gereklidir.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin temel görevini tanımla.

Mahkeme, adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları çözmekle yükümlüdür.

Uyuşmazlığın taraflarının kimler olabileceğini netleştirmek için.

Seçeneklerdeki kurumlar arası ilişkiyi kontrol et.

Anayasa Mahkemesi bir taraf olduğunda, hiyerarşik olarak onun kararı üstün sayılır ve Uyuşmazlık Mahkemesi devre dışı kalır.

Doğru ve yanlış yargısal yolları ayırt etmek için.

Key Concept

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Yetki Sınırı ve AYM Kararlarının Üstünlüğü

Question 10Question →

1982 Anayasası'na göre, bir kişinin temel hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için yerine getirmesi gereken öncelikli şart aşağıdakilerden hangisidir?

Olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması

İhlale neden olan işlemin doğrudan bir kanun hükmü olması

Başvurunun bir kamu tüzel kişisi tarafından yapılması

Davanın henüz ilk derece mahkemesinde görülmeye devam ediyor olması

Başvurunun nihai kararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde yapılması

Show answer & explanation

Answer: Olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması

Answer

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilmesi için olağan kanun yollarının tamamının tüketilmiş olması şarttır.

Bireysel başvuru yoluna gidilebilmesi için ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karara karşı idari ve yargısal yolların (olağan kanun yollarının) tamamının tüketilmesi zorunludur. Bu kural, Anayasa Mahkemesinin ancak diğer çözüm yolları sonuçsuz kaldığında devreye girmesini sağlayan 'ikincillik ilkesi'ne dayanır.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun niteliğini belirle.

Bireysel başvuru, ikincil (subsidier) nitelikte bir hak arama yoludur.

Anayasa Mahkemesinin bir ihlali inceleyebilmesi için önce alt derece mahkemelerinin bu ihlali giderme şansına sahip olması gerekir.

Başvuru öncesi yapılması gereken zorunlu süreci tespit et.

İdari ve yargısal tüm olağan kanun yollarının (itiraz, istinaf, temyiz vb.) tüketilmesi gerekir.

Hak ihlali iddiası öncelikle genel mahkemeler önünde çözülmeye çalışılmalıdır.

Key Concept

İkincillik İlkesi ve Başvuru Şartları

Question 11Question →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "Bireysel Başvuru" mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bireysel başvuru yapılabilmesi için, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya karara karşı öngörülmüş idari ve yargısal yolların tamamının tüketilmiş olması zorunludur.

Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru hakkına sahip değildir; özel hukuk tüzel kişileri ise sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle başvuruda bulunabilirler.

Yasama işlemleri, düzenleyici idari işlemler ve Anayasa Mahkemesi kararları ile anayasallık denetimi dışında bırakılan işlemler doğrudan bireysel başvuruya konu edilemez.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde ihlale neden olduğu iddia edilen derece mahkemesi kararını yerindelik yönünden denetleyerek dosyanın esası hakkında yeniden karar verir.

Yabancı uyruklu kişiler, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortak koruma alanındaki haklardan, sadece Türk vatandaşlarına özgülenmemiş olanlar için başvuruda bulunabilirler.

Show answer & explanation

Answer: Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemesinde ihlale neden olduğu iddia edilen derece mahkemesi kararını yerindelik yönünden denetleyerek dosyanın esası hakkında yeniden karar verir.

Answer

Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru incelemesinde derece mahkemelerinin yerine geçerek yerindelik denetimi yapması hukuken mümkün değildir.

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru incelemelerinde derece mahkemelerinin (yerel mahkeme, istinaf veya temyiz) takdir yetkisine müdahale edemez. Mahkeme, olayların kanıtlanması veya hukuk kurallarının yorumlanması gibi hususlarda derece mahkemelerinin yerine geçerek bir karar veremez; bu duruma hukukta 'Yerindelik Denetimi Yasağı' denir. AYM sadece bir anayasal hakkın ihlal edilip edilmediğini ve bu ihlalin nasıl giderileceğini karara bağlar.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun kapsamını değerlendirme

Başvurunun sadece Anayasa ve AİHS'nin ortak koruma alanındaki haklar için yapılabileceği saptanır.

Başvurunun anayasal sınırlarını belirlemek için gereklidir.

Başvuru ehliyetini analiz etme

Gerçek kişilerin ve özel hukuk tüzel kişilerinin (sınırlı) başvurabileceği, kamu tüzel kişilerinin ve yabancıların (bazı haklar için) durumları teyit edilir.

Kimin hak arama yetkisi olduğunu belirlemek usul şartıdır.

Başvuruya konu olamayacak işlemleri ayıklama

Başvurunun sadece bireysel uygulama işlemlerine karşı yapılabileceği sonucuna varılır.

Yasama işlemleri ve düzenleyici idari işlemlerin doğrudan dava edilemeyeceği kuralı hatırlanır.

Mahkemenin inceleme yetkisinin sınırlarını belirleme

AYM'nin yerindelik denetimi yapamayacağı, sadece hak ihlali tespiti ve giderilmesiyle sınırlı yetkisi olduğu anlaşılır.

Anayasa Mahkemesi'nin 'Süper Temyiz' mahkemesi olup olmadığını kontrol etmek gerekir.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Yerindelik Denetimi Yasağı

Hints

Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvurudaki rolünün bir 'temyiz' incelemesinden farkını düşünün.

Mahkemenin, bir mahkeme kararını dosyanın esasına (delillere, olayın oluş şekline) girerek değiştirip değiştiremeyeceğini hatırlayın.

AYM'nin inceleme yetkisi sadece anayasal hak ihlaliyle sınırlıdır; derece mahkemesinin kararını yerindelik yönünden denetlemesi yasaktır.

Practice More

Bireysel başvuru süresi olan 30 günlük sürenin ne zaman başladığını (tebliğ veya öğrenme) ve başvuru harçları konusunu inceleyebilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 12Question →

Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) üyelerinin seçim usulü, kurulun yapısı ve üyelerin niteliklerine ilişkin $1982$ Anayasası hükümleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

TBMM tarafından yapılacak üye seçiminin birinci tur oylamasında üye tamsayısının salt çoğunluğu sağlanırsa seçim tamamlanır.

Cumhurbaşkanı, kendisine ayrılan dört üyeyi doğrudan Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca belirlenen adaylar arasından seçmek zorundadır.

Adalet Bakanlığı Müsteşarı, Kurulun tabii üyesi sıfatıyla hem Genel Kurulda hem de Kurul bünyesindeki dairelerin çalışmalarında oy hakkına sahiptir.

TBMM Genel Kurulu'ndaki ikinci tur oylamada üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu ile üye seçilemediği takdirde, en çok oyu alan iki aday arasında kura çekilerek seçim tamamlanır.

Kurul üyeleri altı yıllık bir süre için seçilir ve görev süresi dolan bir üyenin bir kez daha seçilmesi mümkün değildir.

Show answer & explanation

Answer: TBMM Genel Kurulu'ndaki ikinci tur oylamada üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu ile üye seçilemediği takdirde, en çok oyu alan iki aday arasında kura çekilerek seçim tamamlanır.

Answer

TBMM'de yapılan seçimlerin ikinci turunda üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu sağlanamazsa, en çok oyu alan iki aday arasında kura (ad çekme) çekilerek üye seçimi tamamlanır.

Hakimler ve Savcılar Kurulu üyelerinin TBMM tarafından seçilmesine ilişkin süreçte, Karma Komisyonun belirlediği adaylar arasından Genel Kurul'da gizli oyla seçim yapılır. İlk turda üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu sağlanamazsa ikinci tura geçilir. İkinci turda üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu sağlanamazsa, en çok oyu alan iki aday arasında ad çekme (kura) usulü ile seçim tamamlanır. Bu düzenleme

1982

Anayasası'nın

159

. maddesinde açıkça yer almaktadır.

Step-by-Step Solution

HSK'nın toplam üye yapısını ve seçim mercilerini belirlemek.

Toplam

13

üye vardır:

7

üye TBMM,

4

üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; Adalet Bakanı ve Müsteşarı ise doğal üyedir.

Seçim sürecini anlamak için kontenjan dağılımının bilinmesi gerekir.

TBMM Genel Kurulu'ndaki seçim aşamalarını incelemek.

Birinci turda

\frac{2}{3}

(

400

oy), sağlanamazsa ikinci turda

\frac{3}{5}

(

360

oy) çoğunluk aranır.

Anayasa'nın öngördüğü nitelikli çoğunlukların tespit edilmesi gerekir.

Çoğunluk sağlanamadığında başvurulan nihai yöntemi teyit etmek.

İkinci turda da sonuç alınamazsa, en yüksek oyu alan ilk iki aday arasında kura (ad çekme) çekilir.

Seçimin tıkanması durumunda anayasal çözüm yolunun belirlenmesi hedeflenir.

Key Concept

HSK Üye Seçiminde TBMM Prosedürü ve Kura Aşaması

Question 13Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yargı sistemi içerisinde, kurumların nihai karar verme yetkisine sahip olması veya isimlerinde "Yüksek" ifadesinin bulunması, o kurumun "Yüksek Mahkeme" statüsünde sayılması için tek başına yeterli bir kriter değildir. Bu çerçevede, 1982 Anayasası'nın "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında düzenlenen kurumlar ve bu kurumların genel özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa'nın güncel metnine göre yargı bölümünde; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi ve Sayıştay olmak üzere

5

yüksek mahkeme bulunmaktadır.

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları kesin olarak çözümlemekle görevli bir yüksek mahkeme olup, başkanlığı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.

Yüksek Seçim Kurulu, seçimlerin genel yönetim ve denetiminden sorumlu olup, üyelerinin tamamı Yargıtay ve Danıştay genel kurullarınca seçildiği için Anayasa'da bir yüksek mahkeme olarak tanımlanmıştır.

Danıştay, idari mahkemelerce verilen ve kanunun başka bir idari yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme mercii olup, üyelerinin tamamı Cumhurbaşkanı tarafından seçilen bir yüksek mahkemedir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre görev yapan, kararlarına karşı yargı yoluna başvurulamayan yüksek bir mahkemedir.

Show answer & explanation

Answer: Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkları kesin olarak çözümlemekle görevli bir yüksek mahkeme olup, başkanlığı Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür.

Answer

1982 Anayasası'na göre Uyuşmazlık Mahkemesi bir yüksek mahkemedir ve diğer yüksek mahkemelerden farklı olarak başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilir. Bu durum kurumun anayasal özerkliğini ve yargı kolları arasındaki dengeleyici rolünü pekiştirir.

Step-by-Step Solution

1982 Anayasası'nda (özellikle 2017 değişiklikleri sonrası) "Yüksek Mahkemeler" başlığı altında sayılan kurumları listele.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi olmak üzere toplam

4

yüksek mahkeme bulunmaktadır.

Yüksek mahkeme statüsü anayasal bir tanım olup her üst dereceli yargı organı bu kapsamda değildir.

Sayıştay, Yüksek Seçim Kurulu (YSK) ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) gibi kurumların statüsünü kontrol et.

Sayıştay bir hesap mahkemesidir, YSK bir seçim organıdır, HSK ise idari bir kuruldur; hiçbiri "Yüksek Mahkeme" sayılmaz.

Bu kurumlar nihai karar verme yetkisine sahip olsalar da Anayasa'nın yüksek mahkemeler tasnifinde yer almazlar.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlık ve üye yapısını analiz et.

Başkanı Anayasa Mahkemesi'nce kendi üyeleri arasından seçilir; üyeleri ise Yargıtay ve Danıştay'dan gelir.

Anayasa'nın 158. maddesi uyarınca bu mahkemenin başkanlık makamı doğrudan Anayasa Mahkemesi tarafından doldurulur.

Key Concept

Yüksek Mahkemelerin Sınıflandırılması ve Kurumsal Yapısı

Alternative Method

Eleme yöntemiyle, isminde 'Yüksek' geçmesine rağmen YSK'nın ve hesap mahkemesi niteliğindeki Sayıştay'ın anayasal tasnifte yüksek mahkeme olmadığını hatırlayarak seçenekler daraltılabilir.

Estimated Time:1m 30s

Question 14Question →

1982 Anayasası hükümleri ve yargı organlarına ilişkin düzenlemeler dikkate alındığında, Yargıtay'ın yapısı, üyelerinin seçimi ve Cumhuriyet Başsavcılığı makamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yargıtay üyelerinin bir kısmı Cumhurbaşkanı tarafından, geri kalan kısmı ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekili, Yargıtay Genel Kurulunca gösterilen beşer aday arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay Birinci Başkanı, kendi üyeleri arasından Yargıtay Genel Kurulunca üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilir.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Cumhuriyet Başsavcıvekilinin görev süresi dört yıldır ve süresi bitenler yeniden seçilebilir.

Yargıtay üyelerinin tamamı, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla seçilir.

Show answer & explanation

Answer: Yargıtay üyelerinin bir kısmı Cumhurbaşkanı tarafından, geri kalan kısmı ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Answer

Yargıtay üyelerinin bir kısmının Cumhurbaşkanı tarafından seçildiğini belirten ifade yanlıştır; çünkü Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir.

1982 Anayasası'nın 154. maddesine göre Yargıtay üyelerinin tamamı Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından seçilir. Seçenekte belirtilen 'bir kısmının Cumhurbaşkanı tarafından seçilmesi' kuralı Danıştay (Madde 155) için geçerli olup Yargıtay için hukuken yanlıştır.

Step-by-Step Solution

Yargıtay üyelerinin seçim yöntemini analiz etmek

Anayasa Madde 154: Yargıtay üyeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunca, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla seçilir.

Yargıtay'ın üye yapısını belirleyen anayasal kuralı tespit etmek gerekir.

Diğer yüksek mahkemelerle (Danıştay) karşılaştırma yapmak

Danıştay üyelerinin 1/4'ü Cumhurbaşkanı, 3/4'ü HSK tarafından seçilir.

Sorudaki çeldiricinin kaynağı olan Danıştay ayrımını netleştirmek hatayı önler.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı makamının seçim usulünü incelemek

Genel Kurulun belirlediği 5 aday arasından Cumhurbaşkanı seçer (4 yıl için).

Cumhurbaşkanının Yargıtay ile ilgili tek seçici yetkisinin üye seçimi değil, Başsavcı seçimi olduğunu doğrulamak gerekir.

Yanlış olan önermeyi belirlemek

Yargıtay üyelerinin bir kısmının Cumhurbaşkanı tarafından seçildiği bilgisi yanlıştır.

Anayasal hükme aykırı olan tek seçeneği işaretlemek.

Key Concept

Yargıtay Üye ve Başsavcı Seçim Usulü

Hints

Yüksek mahkemelerin üye seçim usulleri birbirinden farklılık gösterir; özellikle Yargıtay ve Danıştay ayrımına odaklanın.

Cumhurbaşkanının Yargıtay üzerindeki yetkisi üye seçmek değil, sadece Başsavcı ve Başsavcıvekilini atamaktır.

Yargıtay üyelerinin tamamını HSK seçerken, Danıştay üyelerinin 1/4'ünü Cumhurbaşkanı seçer. Bu temel farkı hatırlayın.

Practice More

Danıştay'ın üye seçimi ve idari görevleri ile Yargıtay'ın farklarını içeren bir karşılaştırma tablosu hazırlayınız.

Estimated Time:1m 30s

Question 15Question →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan bireysel başvuru (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının işleyişi, kabul edilebilirlik şartları ve Mahkemenin yetki sınırı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anayasa Mahkemesi, bireysel başvurularda derece mahkemelerinin takdir yetkisini ve hukuk kurallarının yorumlanmasını, anayasal bir hak ihlali teşkil etmedikçe denetleyemez.

Başvurucunun önemli bir zarara uğramadığı ve başvurunun incelenmesinin temel hakların korunması açısından kritik önem taşımadığı durumlarda 'kabul edilemezlik' kararı verilebilir.

Bir temel hakkın ihlal edildiğine karar verilmesi hâlinde, Mahkeme ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasını veya tazminat ödenmesini emredebilir.

İnceleme sırasında ihlale yol açan kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatine varan ilgili Anayasa Mahkemesi Bölümü, söz konusu hükmü doğrudan iptal eder.

Adalet Bakanlığına, kendisine bildirilen bireysel başvurular hakkında görüş sunması için kural olarak otuz günlük bir süre tanınır.

Show answer & explanation

Answer: İnceleme sırasında ihlale yol açan kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatine varan ilgili Anayasa Mahkemesi Bölümü, söz konusu hükmü doğrudan iptal eder.

Answer

Bireysel başvuru incelemesi sırasında bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatine varan Anayasa Mahkemesi Bölümü, bu hükmü doğrudan iptal edemez; bu durumda dosyayı Genel Kurul'a sevk etmesi gerekir.

Anayasa Mahkemesi Bölümleri, bireysel başvuru incelemesi yaparken eğer ihlalin dayanağı olan bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varırlarsa, bu hükmü kendileri iptal edemezler. 6216 sayılı Kanun uyarınca bu durumda Bölüm, dosyayı Genel Kurul'a sevk etmekle yükümlüdür. İptal kararı ancak Genel Kurul tarafından verilebilir.

Step-by-Step Solution

Bireysel başvurunun temel amacını ve kapsamını belirle.

Bireysel başvuru, temel hak ihlallerini gidermeye yönelik bir hak arama yoludur, genel bir norm denetimi değildir.

AYM'nin bireysel başvurulardaki yetkisi ile norm denetimi (iptal davası) yetkisini ayırmak gerekir.

Mahkemenin bölümleri ile genel kurulun görev dağılımını analiz et.

Bireysel başvuruları Bölümler incelerken, kanun iptali gibi norm denetimi işlerini Genel Kurul yürütür.

6216 sayılı Kanun uyarınca, bir bölüm normun anayasaya aykırılığını saptarsa iptal kararı veremez, sevk kararı verir.

Kabul edilebilirlik kriterlerini gözden geçir.

'Önemli bir zarara uğramama' ve 'anayasal önem taşımama' gibi kriterler başvurunun elenmesine neden olabilir.

Mahkemenin iş yükünü yönetmek ve önemsiz başvuruları ayıklamak için bu yasal düzenleme mevcuttur.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Yetki Sınırı ve Norm Denetimi İlişkisi

Hints

Bireysel başvuruyu karara bağlayan organlar ile kanunları iptal eden organların yetki farkını düşünün.

Bir Bölüm anayasaya aykırılık sezerse ne yapmalıdır? İptal mi etmeli yoksa başka bir birime mi yollamalı?

İptal yetkisi sadece Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu'na aittir; Bölümler sadece bireysel başvuru kararı verir.

Practice More

Bireysel başvurunun kapsamı dışında kalan 'yasama işlemleri' ve 'düzenleyici idari işlemler' konusunu tekrar edin.

Alternative Method

Bireysel başvuru kararının 'subjektif' (kişiye özel ihlal), iptal kararının ise 'objektif' (genel kuralın kaldırılması) nitelikte olduğunu hatırlayarak yetki ayrımını yapabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question 16Question →

1982 Anayasası’nda 2010 ve 2017 yıllarında yapılan anayasa değişiklikleri neticesinde Anayasa Mahkemesinin üye yapısı ve seçim yöntemleri yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemeler ışığında, Anayasa Mahkemesinin mevcut kuruluşu ve üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Anayasa Mahkemesi; on dördü Cumhurbaşkanı, üçü Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen toplam

17

üyeden oluşur.

Cumhurbaşkanı, mahkeme üyeliğine raportörler arasından seçim yapabilmesi için, ilgili kişinin en az

10

yıl raportörlük yapmış olması şartını arar.

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılacak üye seçiminin ikinci oylamasında, üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyunu alan aday üye seçilmiş olur.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, baro kontenjanından seçeceği üye için Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulunun belirleyeceği üç aday arasından gizli oyla seçim yapar.

Anayasa Mahkemesi üyeleri

12

yıl için seçilirler ve görev süresi biten bir üye, aradan en az bir seçim dönemi geçtikten sonra bir kez daha seçilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılacak üye seçiminin ikinci oylamasında, üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyunu alan aday üye seçilmiş olur.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yapılacak üye seçiminin ikinci oylamasında, üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyunu alan aday üye seçilmiş olur.

Anayasa'nın 146. maddesine göre Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde yapılacak üye seçimlerinde üç aşamalı bir oylama süreci öngörülmüştür. İkinci turda üye tamsayısının salt çoğunluğu olan 301 oya ulaşan aday üye seçilmiş olur. Bu hüküm anayasanın mevcut metniyle tam olarak örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

Anayasa Mahkemesinin güncel üye sayısını ve organlar arası dağılımını belirle.

Mahkeme

15

üyeden oluşur (

12

Cumhurbaşkanı,

3

TBMM).

Üye sayısına ilişkin hatalı bilgileri elemek için ilk adımdır.

TBMM'nin üye seçiminde izlediği oylama turlarını ve gerekli yeter sayıları analiz et.

Birinci turda üye tamsayısının

\frac{2}{3}

(

400

), ikinci turda salt çoğunluk (

301

) aranır.

Yasama organının seçim prosedüründeki sayısal doğruluğu teyit etmek için gereklidir.

Aday gösteren kurumların ve adaylık şartlarının mevzuata uygunluğunu denetle.

Baro kontenjanında baro başkanları yetkilidir ve raportörler için

5

yıl kıdem yeterlidir.

Kurumsal ve niteliksel detaylardaki çeldiricileri saptamak için gereklidir.

Key Concept

Anayasa Mahkemesi Üye Seçimi ve Kuruluş Esasları

Estimated Time:2m 0s

Question 17Question →

Anayasa yargısında bir normun yürürlüğe girmesinin ardından doğrudan açılan iptal davalarında (soyut norm denetimi); kanunların denetim usulü, dava açma süreleri ve yetkili merciler bakımından şekil ve esas denetimi arasındaki temel farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından istenebilirken; esas bakımından denetleme yetkisi TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna da tanınmıştır.

Kanunların esas bakımından denetimi için öngörülen hak düşürücü süre, ilgili kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren 10 gündür.

Anayasa Mahkemesi, kanunların şekil bakımından denetimini yaparken ilgili düzenlemenin kamu yararına ve hukuk devleti ilkesine uygunluğunu da ayrıntılı olarak inceler.

Soyut norm denetimi kapsamında bir kanunun iptalinin istenebilmesi için, o kanun hükmünün uygulanacağı bir davanın halihazırda bir alt mahkemede görülmekte olması gerekir.

Anayasa değişiklikleri, hem şekil hem de esas bakımından denetlenmek üzere Anayasa Mahkemesi önünde soyut norm denetimine konu edilebilir.

Show answer & explanation

Answer: Kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri tarafından istenebilirken; esas bakımından denetleme yetkisi TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna da tanınmıştır.

Answer

Doğru ifade, kanunların şekil ve esas denetimi arasındaki standing (dava açma yetkisi) farkını tam olarak yansıtmaktadır. Anayasa'nın 148. maddesi, kanunların şekil bakımından denetlenmesini sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte birine (120 üye) hasretmiştir. Buna karşın, esas bakımından denetim için 150. madde genel yetki kurallarını işletir ve bu yetkiyi siyasi parti gruplarına da tanır.

Step-by-Step Solution

Dava açmaya yetkili olanların (Meşruiyet) belirlenmesi.

Genel yetki Cumhurbaşkanı, en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve 1/5 milletvekilindedir; ancak kanunların şekil denetiminde gruplar devre dışıdır.

Anayasa'nın 148. maddesindeki özel sınırlama şekil denetimini kısıtlamıştır.

Hak düşürücü sürelerin karşılaştırılması.

Şekil denetimi için 10 gün, esas denetimi için 60 gün süre vardır.

Kanunların şekil hataları nedeniyle askıda kalmaması için süre kısa tutulmuştur.

Denetim kapsamının analiz edilmesi.

Şekil denetimi sadece 'son oylama çoğunluğu' ile sınırlıyken, esas denetimi 'içerik' uygunluğuna bakar.

Anayasa Mahkemesi'nin denetim yetkisinin sınırları Anayasa tarafından çizilmiştir.

Key Concept

Soyut Norm Denetiminde Yetki ve Usul Farklılıkları

Hints

Kanunların şekil denetimi ile esas denetimi arasındaki süre ve yetki farklarını hatırlayın.

Siyasi parti gruplarının, kanunların şekil denetimi için Anayasa Mahkemesine başvurup başvuramayacağını sorgulayın.

Şekil denetiminde dava açma süresinin 10 gün, esas denetiminde ise 60 gün olduğunu ve şekil denetimi yetkisinin daha dar bir çevreye verildiğini unutmayın.

Practice More

Anayasa Mahkemesi'nin 'şekil bakımından denetim' yaptığı diğer normları (İçtüzük ve CBK) inceleyerek yetki farklarını karşılaştırabilirsiniz.

Estimated Time:2m 0s

Question 18Question →

Türk anayasa hukukunda soyut norm denetimi kapsamında, kanunların sadece "şekil" (biçim) bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla açılacak iptal davasına ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Dava açma süresi kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 60 gündür ve Meclis'te en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu bu davayı açmaya yetkilidir.

Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsman), kanunların şekil şartlarına uygunluğunu denetlemek amacıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine iptal davası açabilir.

Dava açma süresi kanunun yayımlanmasından itibaren 10 gündür ve bu davayı sadece Cumhurbaşkanı veya en az 120 milletvekili açabilir.

Ana Muhalefet Partisi Genel Başkanı, bireysel sıfatıyla kanunların şekil denetimi için 10 günlük süre içerisinde iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Şekil bakımından iptal davası açma yetkisi, kanunun içeriğinin Anayasa'nın değiştirilemez maddelerine aykırı olması durumunda süresiz olarak kullanılabilir.

Show answer & explanation

Answer: Dava açma süresi kanunun yayımlanmasından itibaren 10 gündür ve bu davayı sadece Cumhurbaşkanı veya en az 120 milletvekili açabilir.

Answer

Kanunların şekil bakımından denetimi, yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde sadece Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının beşte biri (120 milletvekili) tarafından istenebilir.

1982 Anayasası'nın 148. maddesi uyarınca, kanunların şekil bakımından denetlenmesi sadece son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı hususuyla sınırlıdır. Bu denetim, kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün içinde Cumhurbaşkanı veya 120 milletvekili (üye tamsayısının beşte biri) tarafından açılacak bir iptal davası ile gerçekleştirilebilir.

Step-by-Step Solution

Norm türünü ve denetim kapsamını belirleyin.

Norm bir 'Kanun'dur ve denetim sadece 'Şekil' (biçim) yönündendir.

Anayasa'da kanunlar için şekil ve esas denetimi farklı usul ve yetkilere tabidir.

Yetkili mercileri kontrol edin (Anayasa m. 148/2).

Şekil denetiminde siyasi parti grupları yetkili değildir; sadece Cumhurbaşkanı ve 1/5 milletvekili (120 kişi) yetkilidir.

Kanunların şekil denetimi, yasama sürecindeki hızı korumak amacıyla daha kısıtlı bir çevreye tanınmıştır.

Hak düşürücü süreyi tespit edin.

Şekil denetimi için süre 10 gündür.

Esas denetimi için öngörülen 60 günlük süre, şekil denetimi için geçerli değildir.

Key Concept

Kanunların Şekil Bakımından Denetimi

Estimated Time:1m 15s

Question 19Question →

1982 Anayasası'nda düzenlenen ve Anayasa Mahkemesinin yürüttüğü "Yüce Divan" yargılaması; yargılanacak kişiler, yargılama usulü ve kararların niteliği bakımından özel bir statüye sahiptir. Bu yargılama süreci ve kapsamında yer alan kişilere ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuki bakımdan yanlıştır?

TBMM Başkanı, 2010 yılındaki anayasa değişikliği ile görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanacak kişiler arasına dahil edilmiştir.

Yüce Divan kararlarına karşı kural olarak başka bir merciye başvurulamaz; ancak 2010 değişikliği ile 'yeniden inceleme' yolu açılmış olup Genel Kurulun bu inceleme sonucunda verdiği kararlar kesindir.

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) başkan ve üyeleri, seçimlerin genel yönetim ve denetiminden sorumlu anayasal bir kurul olmaları nedeniyle görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanırlar.

2017 Anayasa değişikliği çerçevesinde, Jandarma Genel Komutanı'nın bu sıfatla Yüce Divan'da yargılanma yetkisine son verilmiş; kurumun sivil otoriteye tam bağlılığı pekiştirilmiştir.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'a sevk edilmeleri için TBMM Genel Kurulunda gizli oylama ile nitelikli çoğunluk kararı aranır.

Show answer & explanation

Answer: Yüksek Seçim Kurulu (YSK) başkan ve üyeleri, seçimlerin genel yönetim ve denetiminden sorumlu anayasal bir kurul olmaları nedeniyle görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan'da yargılanırlar.

Answer

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) başkan ve üyelerinin Yüce Divan'da yargılanacağına dair ifade yanlıştır çünkü bu kişiler Anayasa'da sayılan Yüce Divan listesinde bulunmazlar.

Doğru cevap, Yüksek Seçim Kurulu üyeleriyle ilgili olan ifadedir. 1982 Anayasası'nın 148. maddesinde Yüce Divan'da yargılanacak kişiler tek tek sayılmıştır. Bu listede Yargıtay ve Danıştay üyeleri bulunsa da, YSK üyeleri (veya YSK Başkanı) bu sıfatla listede yer almamaktadır. YSK üyeleri suç işledikleri takdirde, üyesi oldukları yüksek mahkemelerin (Yargıtay veya Danıştay) kendi yargılama usullerine tabi olurlar.

Step-by-Step Solution

Anayasa'nın 148. maddesinde belirtilen Yüce Divan'da yargılanacak kişiler listesinin kontrol edilmesi.

Listede; Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı, Cumhurbaşkanı Yardımcıları, Bakanlar, Yüksek Mahkeme üyeleri, Başsavcılar, HSK ve Sayıştay üyeleri ile askeri kanattan Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları yer alır.

Yüce Divan yetkisi sınırlı bir yetkidir ve sadece Anayasa'da açıkça sayılan kişileri kapsar.

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) üyelerinin hukuki statüsünün değerlendirilmesi.

YSK üyeleri Yargıtay ve Danıştay üyeleri arasından seçilse de, YSK sıfatıyla yaptıkları görevlerden dolayı Yüce Divan'da yargılanacaklarına dair anayasal bir düzenleme yoktur.

YSK üyeleri kendi kanunlarına ve geldikleri mahkemelerin (Yargıtay/Danıştay) disiplin ve yargılama usullerine tabidir, doğrudan Yüce Divan listesinde değillerdir.

Diğer öncüllerdeki (TBMM Başkanı, Jandarma, Yeniden İnceleme, Meclis Soruşturması) güncel değişikliklerin doğrulanması.

2010 ve 2017 değişikliklerinin tüm seçeneklere doğru şekilde yansıtıldığı teyit edilir.

Seçenekler arası çelişkiyi gidermek ve tek bir yanlış cevaba ulaşmak.

Key Concept

Yüce Divan Yargılaması Kapsamı ve İstisnaları

Estimated Time:2m 0s

Question 20Question →

1982 Anayasası ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) mekanizmasının kapsamı, başvuru ehliyeti ve kabul edilebilirlik şartları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yapabilirken, kamu tüzel kişileri bu yola başvuramaz.

Anayasa'da güvence altına alınmış olan tüm temel hak ve hürriyetler, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamına bakılmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.

Bireysel başvuru, ihlale neden olduğu ileri sürülen işlemin öğrenilmesinden ya da nihai kararın kesinleşmesinden itibaren 60 gün içinde yapılmalıdır.

Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler, hak ihlaline sebebiyet verdiği gerekçesiyle doğrudan bireysel başvuruya konu edilebilir.

İdari ve yargısal yolların tüketilmesi şartı, sadece adli yargı mercileri tarafından verilen hükümler için geçerli olup idari işlemler için aranmaz.

Show answer & explanation

Answer: Özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yapabilirken, kamu tüzel kişileri bu yola başvuramaz.

Answer

Özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yapabilirken, kamu tüzel kişileri bu yola başvuramaz.

Bireysel başvuru hukukumuzda sadece ihlalden doğrudan etkilenen kişilere tanınmış bir haktır. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 46. maddesine göre; kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamazken, özel hukuk tüzel kişileri (şirket, vakıf vb.) sadece kendi tüzel kişiliklerine ait hakların (örneğin mülkiyet hakkı veya adil yargılanma hakkı) zedelenmesi durumunda bu yola gidebilirler.

Step-by-Step Solution

Başvuru ehliyetini analiz etme

Gerçek kişiler ve belirli şartlarla özel hukuk tüzel kişileri başvurabilir.

Anayasa Mahkemesi bireysel başvuruda kimlerin taraf olabileceğini belirlemek için ehliyet şartını inceler.

Kamu tüzel kişilerinin durumunu değerlendirme

Kamu tüzel kişileri (belediye, üniversite vb.) bireysel başvuru hakkından yasal olarak yoksundur.

Kamu gücünü kullanan yapıların, yine kamu gücü tarafından hak ihlaline uğradığını iddia etmesi sistemin mantığına aykırı kabul edilmiştir.

Özel hukuk tüzel kişilerinin kapsamını belirleme

Sadece tüzel kişiliğe özgü (mülkiyet hakkı gibi) haklar için başvuru yapılabilir.

Dernek veya şirket gibi yapılar, üyelerinin değil sadece kendi kurumsal haklarının ihlali durumunda başvuru yapabilir.

Key Concept

Bireysel Başvuru Ehliyeti ve Kapsamı

Page 1 / 47Next

Yargı

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Alternative Method

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method