Examkin

Question

Difficulty: MediumTürkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Türkiye'de kış mevsiminde sıcaklık dağılışı üzerinde sadece enlem faktörü etkili olsaydı, güneydeki merkezlerin her zaman kuzeydeki merkezlerden daha sıcak olması gerekirdi. Ancak Türkiye'nin özel konum şartları (yükselti, denizellik-karasallık), bazen kuzeydeki bir merkezin güneydeki bir merkezden daha sıcak olmasına neden olur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kış mevsiminde özel konum şartlarının enlem etkisinden daha baskın olduğuna kanıt olarak gösterilebilir?

  1. Kuzey enlemlerdeki Rize'nin Ocak ayı sıcaklık ortalamasının, daha güneydeki Erzurum'dan belirgin şekilde yüksek olmasıAnswer
  2. B
    Toros Dağları'nın güney yamaçlarında kalıcı kar sınırının, Kuzey Anadolu Dağları'na göre daha yüksekten başlaması
  3. C
    Mersin'de kış mevsiminde sıcaklık ortalamasının İstanbul'dan daha yüksek olması
  4. D
    Ege kıyılarında dağların uzanış yönü nedeniyle denizel etkinin iç kesimlere kadar ulaşabilmesi
  5. E
    Karadeniz Bölgesi'nde dağ yamaçları boyunca bitki örtüsünün kuşaklar oluşturması

Answer

Kuzey enlemlerde yer alan Rize'nin Ocak ayı sıcaklık ortalamasının, daha güneydeki Erzurum'dan belirgin şekilde yüksek olması
Doğru seçenek olan Rize ve Erzurum kıyaslamasında, Rize daha kuzeyde (Ekvator'a daha uzak) olmasına rağmen Ocak ayında Erzurum'dan çok daha sıcaktır. Bu durum, denizellik etkisinin (nemlilik) ve yükselti farkının, enlemden kaynaklanan soğuma etkisinden daha güçlü olduğunu gösterir. Enlem kuralına göre daha soğuk olması gereken bir yerin daha sıcak olması, özel konumun enlem etkisini baskıladığının en net kanıtıdır.

Step-by-Step Solution

1
Merkezlerin enlem derecelerini karşılaştırın.
Rize yaklaşık 41∘41^\circ Kuzey, Erzurum ise yaklaşık 40∘40^\circ Kuzey enlemindedir.
Enlem kuralına göre kuzeydeki Rize'nin daha soğuk olması beklenir.
2
Merkezlerin kış sıcaklık değerlerini ve özel konum şartlarını analiz edin.
Rize deniz seviyesinde ve denizeldir (7∘7^\circ C), Erzurum yüksek ve karasaldır (−8∘-8^\circ C).
Denizellik kışın ılıtıcı etki yaparken, yükselti ve karasallık sıcaklığı hızla düşürür.
3
Beklenti ile gerçek durumu kıyaslayın.
Kuzeydeki merkezin daha sıcak olması, özel konumun enlem etkisini ortadan kaldırdığını kanıtlar.
Bu durum coğrafyada 'enlemle çelişen durum' veya 'sıcaklık anomalisi' olarak adlandırılır.

Key Concept

Özel Konumun Enlem Etkisini Maskelemesi (Sıcaklık Anomalileri)

Hints

1
Enlem kuralı 'Güney sıcaktır, Kuzey soğuktur' der. Özel konumun baskın olduğu bir durumda bu kural bozulmalıdır.
2
Kışın deniz kıyısındaki yerler, nem sayesinde iç kesimlerden daha ılık olur. Kuzeydeki bir kıyı şehri ile güneydeki bir iç şehri kıyaslayın.
3
Rize (41∘41^\circ K) ve Erzurum (40∘40^\circ K) arasındaki Ocak ayı sıcaklık farkına ve denizellik-yükselti ilişkisine odaklanın.

Practice More

Benzer bir durumun yaz mevsiminde Şanlıurfa ile Antalya arasında (Şanlıurfa'nın daha kuzeyde olmasına rağmen karasallık ve Basra etkisiyle daha sıcak olması) yaşandığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Türkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

More questions from this topic