Bir coğrafya araştırmacısı, Türkiye'nin ocak ayına ait iki farklı sıcaklık dağılış haritasını incelemektedir. Birinci haritada sıcaklık eğrilerinin (izotermlerin) oldukça sık kıvrımlar yaptığı, kısa mesafelerde kapalı eğriler oluşturduğu ve genel uzanışın enlem çizgilerine uyumsuz olduğu görülmektedir. İkinci haritada ise eğrilerin daha sade bir uzanış gösterdiği, kapalı eğrilerin yok denecek kadar azaldığı ve sıcaklıkların genel olarak güneyden kuzeye doğru daha düzenli bir şekilde azaldığı dikkati çekmektedir.
Buna göre, aynı döneme ait bu iki harita arasındaki görsel ve yapısal farklılığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- Birinci haritanın yeryüzü şekillerini dikkate alan gerçek sıcaklıklara, ikinci haritanın ise yükselti etkisinin elendiği indirgenmiş sıcaklıklara göre çizilmesiAnswer
- BBirinci haritanın sadece enlem etkisine, ikinci haritanın ise karasallık ve denizellik gibi özel konum şartlarına göre hazırlanması
- CBirinci haritada kış mevsiminde etkili olan Asor Yüksek Basıncının, ikinci haritada ise İzlanda Alçak Basıncının modellenmesi
- DBirinci haritanın yamaç (orografik) yağışlarına, ikinci haritanın ise konveksiyonel yağışlara zemin hazırlayan sıcaklık değerlerini göstermesi
- EBirinci haritanın harita üzerindeki merkezlerin gerçek alanlarına, ikinci haritanın ise izdüşüm alanlarına göre ölçeklendirilmiş olması
Answer
Birinci haritanın yeryüzü şekillerini dikkate alan gerçek sıcaklıklara, ikinci haritanın ise yükselti etkisinin elendiği indirgenmiş sıcaklıklara göre çizilmesidir.
Doğru yanıt, gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık kavramlarının harita üzerindeki yansımasını açıklamaktadır. Gerçek sıcaklık haritaları yer şekillerini ve yükseltiyi dikkate aldığı için izoterm eğrileri dağlık alanlarda kıvrımlar ve kapalı adacıklar oluşturur. İndirgenmiş sıcaklık haritalarında ise her yer deniz seviyesinde ( metre) kabul edildiğinden yükseltinin sıcaklığı düşürücü etkisi ortadan kalkar; böylece eğriler daha sade bir hal alarak genellikle enlem çizgilerine paralel (güneyden kuzeye azalan) bir görünüm sergiler.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Gerçek Sıcaklık ve İndirgenmiş Sıcaklık Arasındaki Fark
Hints
1
Bir haritada sıcaklık eğrileri dağların etrafında dolanıyor ve kapalı halkalar oluşturuyorsa, o haritada yeryüzü şekilleri dikkate alınmış demektir.
2
Türkiye gibi dağlık bir ülkede sıcaklık haritası sanki dümdüz bir ovaymış gibi çizilmişse, yükseltinin etkisi hesaplamalardan çıkarılmış demektir.
3
Yükselti dikkate alınarak ölçülen sıcaklıklara 'gerçek', her yerin deniz seviyesinde ( metre) olduğu varsayılarak hesaplanan sıcaklıklara ise 'indirgenmiş' sıcaklık adı verilir.
Practice More
İndirgenmiş sıcaklık haritalarında en yüksek sıcaklıkların Güneydoğu Anadolu'da olmasının nedenlerini (enlem ve karasallık) inceleyebilirsiniz.
Alternative Method
Soruyu çözerken 'kapalı eğriler' ifadesine odaklanabilirsiniz. Haritada kapalı bir sıcaklık eğrisi varsa, o bölgede çevresine göre aniden yükselen bir dağ (veya alçalan bir çukur) vardır ve bu sadece gerçek sıcaklık haritalarında görünür.
Estimated Time:1m 0s