Question

Difficulty: MediumSened-i İttifak ve Tanzimat Dönemi Belgeleri

Türk anayasal sürecinin ilk basamağı kabul edilen 18081808 tarihli Sened-i İttifak'ın hukuki niteliği ve Türk hukuk tarihindeki önemiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Türk tarihinin ilk yazılı anayasası olması hasebiyle mutlak monarşiyi resmen sona erdirmiştir.
  2. Padişahın yetkilerini ilk kez kısıtlayan, hükümdar ile yerel güçler arasında imzalanmış iki taraflı bir 'misak' niteliği taşımasıdır.Answer
  3. C
    Avrupa devletlerinin baskısıyla ilan edilmiş olup Osmanlı tebaasına din farkı gözetmeksizin tam eşitlik sağlamıştır.
  4. D
    Halkın yönetime katıldığı parlamenter sisteme geçişin ilk hukuki metni olarak kabul edilir.
  5. E
    Padişahın tek taraflı iradesiyle yayınladığı, kanun gücünün üstünlüğünü tanıyan bir fermandır.

Answer

Sened-i İttifak, Padişahın yetkilerini ilk kez kısıtlayan ve Ayanlarla imzalanan iki taraflı bir sözleşmedir.
Sened-i İttifak, 18081808 yılında II. Mahmut ile taşradaki güçlü yerel otoriteler olan Ayanlar arasında imzalanmış bir sözleşmedir. Bu belge ile padişah, yetkilerinin bir kısmından feragat ederek bunları Ayanlarla paylaşmayı kabul etmiş ve böylece Osmanlı tarihinde padişahın mutlak otoritesi ilk kez bir belgeyle resmen sınırlandırılmıştır. Bu yönüyle İngiliz tarihindeki Magna Carta'ya benzetilir.

Step-by-Step Solution

1
Belgenin tarihini ve taraflarını belirleyin.
18081808 yılında Padişah II. Mahmut ile Ayanlar arasında imzalanmıştır.
Belgenin kimler arasında imzalandığı, onun 'sözleşme' (misak) niteliğini belirler.
2
Belgenin temel amacını analiz edin.
Padişahın mutlak yetkilerinin ilk kez bir belgeyle sınırlandırılmasıdır.
Türk anayasallaşma sürecinin başlangıç noktasını tespit etmek için yetki kısıtlamasının niteliği önemlidir.
3
Diğer belgelerle (Tanzimat, Islahat, Kanun-i Esasi) karşılaştırın.
Sened-i İttifak bir anayasa değildir, halka haklar tanımaz ve dış baskıyla değil iç dengelerle hazırlanmıştır.
Kavramsal karışıklıkları önlemek için belgenin özgün sınırlarını çizmek gerekir.

Key Concept

Sened-i İttifak'ın 'Sözleşme' (Pactum) Niteliği

Hints

1
18081808 tarihine ve belgenin imzalandığı taraflara (Padişah ve Ayanlar) odaklanın.
2
Bu belgenin tek taraflı bir 'emir' (ferman) mi yoksa karşılıklı bir 'anlaşma' mı olduğunu düşünün.
3
Türk tarihinde padişahın yetkilerinin 'ilk kez' nerede sınırlandırıldığını hatırlayın; anayasa ile sözleşme farkına dikkat edin.

Practice More

Tanzimat Fermanı ile getirilen 'hukukun üstünlüğü' ilkesinin Sened-i İttifak'tan farklarını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Belgeleri kronolojik sıraya koyarak (Sened-i İttifak \rightarrow Tanzimat \rightarrow Islahat \rightarrow Kanun-i Esasi) her birinin 'ilk' olma özelliğini eşleştirme yöntemiyle doğruya ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question