Anayasa hukukunda iktidarın sınırlandırılması süreci; hükümdarın tek taraflı irade beyanıyla (ferman) gerçekleşebileceği gibi, siyasi güç odakları arasındaki bir uzlaşma (sözleşme) neticesinde de ortaya çıkabilir. Osmanlı Devleti'nin anayasallaşma aşamaları dikkate alındığında, 1808 tarihli Sened-i İttifak'ın 1839 tarihli Tanzimat Fermanı'ndan hukuki kaynağı ve iktidarın sınırlandırılma yöntemi bakımından temel farkı aşağıdakilerden hangisidir?
- Padişahın yetkilerinin, merkezî otorite dışındaki bir güç odağıyla (ayanlar) yapılan ikili bir anlaşma (misak) yoluyla sınırlandırılmış olmasıAnswer
- BHükümdarın mutlak otoritesinden kendi rızasıyla vazgeçerek tüm tebaayı kanun önünde eşit sayacağını ilan etmesi
- CBelgenin içeriğinde tebaaya yönelik temel hak ve hürriyetlerin ilk kez modern bir liste halinde sunulması
- Dİktidarın sınırlandırılmasında Batılı hukuk normlarının ve Fransız İhtilali'nden doğan eşitlik ilkelerinin temel alınması
- EDevletin yönetim şeklini mutlak monarşiden parlamenter sisteme dönüştüren kurucu bir anayasa niteliği taşıması
Answer
Sened-i İttifak'ın en özgün yanı, padişahın yetkilerinin ayanlar gibi merkez dışı bir güçle yapılan ikili bir sözleşme (misak) ile sınırlandırılmış olmasıdır.
Sened-i İttifak (1808), padişah ile taşradaki güçlü feodal yapılar (ayanlar) arasında imzalanmıştır. Bu yönüyle padişahın yetkilerini kendi iradesi dışında bir güçle paylaşmayı kabul ettiği karşılıklı bir 'misak' (sözleşme) niteliği taşır. Tanzimat Fermanı (1839) ise hükümdarın tek taraflı iradesiyle yayınlanmış, tebaasına bazı haklar 'tanıdığı' bir fermandır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Misak (Sözleşme) vs. Ferman (Tek Taraflı İşlem) Ayrımı
Hints
1
Sened-i İttifak'ın tarafları ile Tanzimat Fermanı'nı ilan eden iradenin farkına odaklanın.
2
Belgelerden hangisinin 'tek taraflı' (ferman), hangisinin 'iki taraflı' (sözleşme/misak) olduğunu belirleyin.
3
Sened-i İttifak'ta padişahın karşısında 'Ayan'ların bir güç olarak yer alması, belgenin hukuki kaynağını 'sözleşme' yapar.
Practice More
Bu belgelerin Osmanlı anayasallaşma sürecindeki kronolojik sırasını ve Islahat Fermanı'nın azınlık hakları odaklı yapısını inceleyiniz.
Alternative Method
Sened-i İttifak'ı İngiliz 'Magna Carta'sına (Kral ve soylular arası sözleşme) benzeterek, Tanzimat'ı ise bir 'hükümdar lütfu' olarak kodlayarak aradaki farkı netleştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s