Doğa bilimleri ve biyoloji üzerine hazırlanan akademik raporlarda tür adlarının yazımı, Türk Dil Kurumu'nun (TDK) birleşik kelimelerle ilgili belirlediği kurallar çerçevesinde şekillenir. Birleşen kelimelerden ikincisi anlam değişikliğine uğramıyorsa bu kelimeler genellikle ayrı yazılır.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik kelimelerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- ADağ yamaçlarında kendiliğinden yetişen kuşburnu bitkisi, C vitamini açısından oldukça zengin bir içeriğe sahiptir.
- BBölgedeki endemik bitkiler üzerine yapılan çalışmada, aslanağzı çiçeklerinin yayılım alanları detaylıca incelenmiştir.
- Yaz gecelerinde ormanlık alanlarda görülen ateşböceği, çıkardığı ışıkla masalsı bir görüntü sunmaktadır.Answer
- DEkosistemin korunması için bölgedeki bal arısı popülasyonunun desteklenmesi ve zirai ilaçlamadan kaçınılması kararlaştırıldı.
- EDenizin sığ kesimlerinde rastlanan beşparmak, kendine has anatomik yapısıyla diğer deniz canlılarından kolayca ayırt edilir.
Answer
Cümledeki 'ateşböceği' ifadesinin yazımı yanlıştır; doğru yazımı 'ateş böceği' şeklinde ayrı olmalıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; hayvan adlarından biriyle kurulan birleşik kelimelerde, kelimelerden hiçbiri veya ikinci kelimesi (bu örnekte 'böcek') anlam değişikliğine uğramıyorsa bu kelimeler ayrı yazılır. Dolayısıyla 'ateş böceği' ifadesinin bitişik yazılması bir yazım yanlışıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Birleşen kelimelerden ikincisinin anlamını koruyup korumamasına göre yazım kuralı belirlenir.
Hints
1
Birleşik kelimenin ikinci sözcüğüne odaklanın: Sözcük hâlâ kendi türünü (bitki, hayvan vb.) temsil ediyor mu?
2
TDK'ye göre 'bal arısı', 'hamam böceği', 'köpek balığı' gibi kelimeler neden ayrı yazılıyorsa, aradığınız yanlış kelime de aynı sebepten ayrı yazılmalıdır.
3
'Ateş' ve 'böcek' kelimelerinin birleşimiyle oluşan canlı hâlâ bir 'böcek' midir? Eğer öyleyse, anlamını koruyan bu kelimeyi nasıl yazmalısınız?
Practice More
Benzer şekilde 'köpek balığı', 'ton balığı' ve 'çavuş kuşu' gibi hayvan adlarının da ikinci kelimeleri anlamını koruduğu için ayrı yazıldığını unutmayın.
Alternative Method
Kelimenin ikinci unsuru gerçek anlamını koruyorsa %90 ihtimalle ayrı yazılır (Örn: Yer elması, bal arısı). Eğer her iki unsur veya sadece ikincisi anlamını yitirip yeni bir varlığın adı olmuşsa bitişik yazılır (Örn: Hanımeli, suçüstü).
Estimated Time:1m 30s