Examkin

Question

Difficulty: EasyTürkiye'de Kırsal Yerleşmeler ve Yerleşme Dokuları

Bir televizyon belgeselinde, Türkiye'nin farklı yörelerinden iki kişi yaşadıkları kırsal alanları şu sözlerle betimlemiştir:

Birinci kişi: 'Köyümüzde meskenler birbirinden oldukça kopuktur. Herkes evini kendi tarlasının köşesine, dik yamaçlara inşa etmiştir. Komşuya bir kahve içmeye gitmek bile epey zaman alır.'
İkinci kişi: 'Bizim buralarda ise evler omuz omuza dizilmiştir. Hepimiz köyün ortasındaki çeşmenin etrafında bir araya toplandık, tarlalarımız ise yaşam alanımızın çok dışında kalır.'

Bu bilgilere göre, anlatılan iki yerleşmenin dokusal olarak (dağınık ve toplu) farklılık göstermesinde temel belirleyici olan faktörler aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?

  1. Topografik yapı ve su kaynaklarının bulunabilirlik durumuAnswer
  2. B
    Tarımsal faaliyetlerin türü ve elde edilen ürün miktarı
  3. C
    Matematik konumun etkileri ve güneşlenme süresi
  4. D
    Ulaşım ağlarına yakınlık ve bölgenin verdiği göç oranı
  5. E
    Köy altı yerleşmelerinin idari yapısı ve kalıcılık durumu

Answer

Topografik yapı ve su kaynaklarının bulunabilirlik durumu
Kırsal kesimde evlerin birbirine olan mesafesini ifade eden yerleşme dokusu, temel olarak iki faktöre bağlıdır: Yer şekilleri ve su kaynakları. Arazinin engebeli, tarım alanlarının parçalı ve su kaynaklarının bol olduğu yerlerde (örneğin Karadeniz) evler birbirinden uzak yapılarak 'dağınık' yerleşmeler oluşur. Arazinin geniş ve düz, su kaynaklarının ise kısıtlı olduğu yerlerde (örneğin İç Anadolu) insanlar zorunlu olarak tek bir su kaynağı etrafında toplanır ve 'toplu' yerleşmeleri oluştururlar. Bu nedenle en temel faktörler topografik yapı ve suyun bulunabilirliğidir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci kişinin anlatımını analiz et.
Evlerin birbirinden uzak ve yamaçlarda olduğu belirtilmiştir. Bu durum 'dağınık yerleşme' dokusunu tarif eder.
Dağınık yerleşmelerin ayırt edici özelliği meskenlerin tarım alanları içine serpiştirilmiş olmasıdır.
2
İkinci kişinin anlatımını analiz et.
Evlerin bir çeşme etrafında bitişik nizamda olduğu belirtilmiştir. Bu durum 'toplu yerleşme' dokusunu tarif eder.
Toplu yerleşmelerde insanlar hayati bir merkezin (genellikle su) etrafında toplanırlar.
3
Bu iki dokuyu ortaya çıkaran coğrafi nedenleri eşleştir.
Dağınık doku için engebeli arazi ve bol su; toplu doku için düz arazi ve yetersiz/kısıtlı su kaynağı gereklidir.
Türkiye coğrafyasında yerleşme dokularını belirleyen ana değişkenler yer şekilleri ve hidrografik (su) şartlardır.

Key Concept

Türkiye'de Kırsal Yerleşme Dokularını (Toplu ve Dağınık) Etkileyen Faktörler

Hints

1
Birinci kişinin anlattığı yerleşme Karadeniz Bölgesi'ni, ikinci kişinin anlattığı yerleşme ise İç Anadolu veya Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ni akla getirmelidir.
2
Evlerin birbirinden uzak yapılmasını zorunlu kılan yeryüzü engellerini ve düz arazide evlerin tek bir noktada toplanmasını zorunlu kılan hayati doğal kaynağı düşünün.
3
Dağlık alanlarda tarım arazileri parçalı olduğu için evler mecburen tarlalara dağılır. Kurak alanlarda ise insanlar yaşayabilmek için tek bir çeşme veya kuyunun etrafında toplanmak zorundadır. Bu iki kavramı aramalısınız.

Practice More

Karadeniz ve İç Anadolu bölgelerinin yer şekilleri ve iklim özelliklerini karşılaştıran konuları tekrar etmeniz faydalı olacaktır.
Estimated Time:45s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Kırsal Yerleşmeler ve Yerleşme Dokuları

More questions from this topic